X
تبلیغات
گنجینه ی ادب
درباره

بسم الله الرحمن الرحیم
هست کلید در گنج حکیم
سپاس خداوندی را که منت نهاد برما تابتوانیم مطالبی را در زمینه های زبان وادبیات فارسی تقدیم علاقمندان گردانیم در این وبلاگ می توانید شرح ومعنی دروس ‘ پاسخ خود آزمایی ‘ تاریخ ادبیات ‘ نمونه سوال چهار گزینه ای ‘نمونه سوال واگرا از کل کتاب‘ وآرایه های ادبی را مشاهده نمایید . کافی است پایه ودرس راانتخاب نمایید ودر صفحات باز شده موضوع را بیابید.امید است با راهنمایی های خردمندانه ما را درجهت هر چه پر بار تر نمودن وبلاگ یاری نموده وما را نظرات خویش بهر مند سازید.(( همچنین می توانید سوالات درسی خود را نوشته وارسال نمایید تا جواب به نشانی شما ارسال گردد )) غرض عرض ارادتی است خدمت همکاران وشما دانش آموزان عزیز .در پایان از کلیه ی همکاران که با ارسال نظرات تجارب واندوخته های خود ما را یاری کردند بی نهایت سپاس گزاریم-×××بنا به درخواست شما دانش آموزان خلاصه ی قواعد عربی را نیز در وبلاگ قرار داده ایم×
با آرزوی موفقیت- کریمی دبیر ادبیات فارسی . نشانی اینترنتی karimivardanjani@yahoo.com
جستجو
مطالب پيشين
آرشيو مطالب
لوگوی دوستان
ابزار و قالب وبلاگ
کاربردی


[مرجع دریافت ابزار و قالب وبلاگ]

[ Designed By Ashoora.ir ]
گنجینه ی ادب

سؤالات امتحان درس عربي(2) تجربي ورياضي

 پايه:دوم   نوبت: خرداد ماه،1387

نام ونام خانوادگي:.......................

تاريخ امتحان:31/2/87      ساعت:8

مدت امتحان:   75 دقيقه

  كــلاس:......................

تعداد سؤال:18         تعداد صفحه:3

    (پاسخنامه لازم نيست)

دبيــرستــان :

 

رديف

                                                 ســـــــــوالات

بارم

 

 

 

1

لِلتــرجمــة:

الف)اللهمّ أخرِجْني مِن ظلماتِ الوَهم و أكرِمني بنورالفَهم.                                                       

ب)إنَّ اللّهَ لايُغَيِّرُ ما بِقومٍ حتّی يُغَيِّروا ما بِأنفسهم.                                                                           

ج)يا والِدی لاطاعَةَ لِمخلوقٍ فی معصيةِ الخالقِ.                                                                            

 د)بعضُ الناس ينظرون إلی الدُّنيا بِتشاؤُمٍ وقلِقٍ.                                                                             

ه) مِنْ شُروطِ قبول التلميذِ،أنْ لايُحاكِيَ الآخَرينَ.                                                                           

و)لِيعلمِ الانسانُ أنَّ جميع الکائناتِ مُسخَّرةٌ لَـهُ .                                                                            

 

 

 

3

2

لِلتَّــعريـب: (تبديل به عربي)

صبر كن تاحقوقم را از بيت المال بگيرم.(                                            )

1

 

 

3

الف)صَحِّــح الاَخـطـاء في التَّــرجمــة:

1)لَم يُؤَسَّس هذا المسجد إلاّ لِإكتسابِ الثّوابِ :

 اين مسجد جز براي كسب ثواب ايجاد نكرده‌ام.

2)فَليَعبُدوا رَبَّ هذا البيت:پس بايد صاحب اين خانه را عبادت کنيد.

.ب) أكمــل ترجمــة العبـارة التـاليـة :        

ما تـُـقَـدِّموا لأنفسِـكم مِـنْ خَيـرٍ تـَجدوهُ عند اللهِ :

هر نيکی وخيری را كه پيشا پيش براﻯ خود ........... ، نزد ........ آن را مـﯽ يابيد .

 

 

1

 

 

5/.

 

 

 

 

 

4

عَيَّــن التـرجمـةَ الصَّـحيحة:

الف) « مَن طَلَبَ العُلي سَهرَ اللّيالي »  :

 1) هركس بزرگي طلب كند شبها بيداري مي‌كشيد      

 2) هركس بزرگي طلب كند، شبها بيداري مي‌كشد

 ب) «ما‌كانَ المديرُ قدْ قَبِلَ أحَداً مِنهم »  :

 1)مدير هيچ يك از آنان را نپذيرفته بود   

  2) مدير هيچ يك از آنان را نمي‌پذيرفت 

 ج) « الانسانُ حينَ يعتَمِدُ عَلَي غَيره لَن يعملَ عملاً هامّاً » :

 انسان موقعي كه بر ديگري تكيه مي‌كند ...

  1) عمل مهمي را انجام نمي‌دهد          2)عمل مهمي را انجام نخواهد داد

 

 

 

5/1

 

5

الف)اَجِبْ مِمّا طُلِبَ مِنكَ:

     1)الي العربيّة:رنج (              )     2)اِلي الفارسيّة:الصّامد(                   )

    3)المُرادف:الکَدّ(                )      4)المُتضاد:علانية(                 )

 

1

 

 

 

                                                «  ادامه ي سؤالات درصفحه ي دوم»

 

1

 

رديف

                                                ســـــؤالات

بارم

 

6

 

صَحِّــح الاَخـطاء مـعَ بيـان السَّببِ: (خطاها را با بيان دليل اصلاح کن)

الف) المسلِمونَ متفَرَّقون مادام بَعيدينَ عَنِ الاِسلامِ .

ب) لَقَدْ كانَ في يوسفِ وإخوتهِ آياتٌ لِلْمسلمينَ.

 

1

 

7

غَيِّــر الفعــلَ المبنيَّ لِلمعلوم مَـبنيّاً لِلمجهول وغَيِّـر ما يَلزَم:(معلوم به مجهول)

يَعرفُ النّاسُ الأصدقاءَ الأوفياءَ عند الشّدائدِ

1

8

الف)اِنتَخـِب الصَّحيـحَ لِلاِعـراب ما اُشِيرَ اِليـهِ بِخَـطٍ:

 « هو الَّذي أَرسَلَ رسولَه بِالهُدي»

1)محلي،تقديری         2)اصلي،فرعی        

  3)محلی،اصلی     4)تقديری ،محلي

ب)كدام كلمه از كلمات زير در هر سه حالت اعراب اصلي  دارد؟

الف) فرعون    ب)الطالبات      ج) الطالبة              د)أحْسَن

5/.

 

9

عَيِّــن في الْعبارات التّـالية:الصفة/ المضاف اليه.

ظَهَـرَتْ أشِـعّـة ُ القمرِ الفِضّـيّـةُ

 

5/.

10

اُذکر أنـواع المعارف: (انواع اسم معرفه)   

  وَ نـُنـَزِّلُ مِـنَ القرآن ِ ما هُـوَ شِـفاءٌ وَ رَحْمَة ٌ لِلمؤمنينَ

5/.

 

11

عَيِّــن في العبارات التّـاليـة:

 اسم الحروف المشبهةَ بالفعل وخبرها واسم الافعال الناقصة وخبرها .

الف)لَيتَ الموَدَّةَ تَستَقِرُّ بين الناس.                   

 ب)أصبَحت الاَوضاعُ مُناسبةً لاِنتصارِ المظلومين فی العالم.

اسم حروف مشبهة بالفعل

خبر حروف مشبهة بالفعل

اسم افعال ناقصه

خبر افعال ناقصه

 

 

 

 

 

1

 

12

شَكِّــل ما اُشيـرَ اِليـه بِخطٍّ: (حركت گذاري)        

 الطمع يَـدْفَعُ الإنسان إلـﯽ الـبَـلاء .

 

5/.

 

13

غَـيّر الجملَـة مع «لاء» النافية لِلجنس:

(لای نفی جنس را به جمله اضافه کن وتغرات لازم را انجام بده)

« لا » النافية للجنس :  السّيفُ أقطعُ مِـن الحَقّ .(                                    )

 

5/.

14

عيّـن نائبَ الفـاعل وَ نوعَـه :

« لَم نُبْعَثْ لِجمعِ المال  »

5/.

 

15

اَكمِــل الْفــراغ:

الف) اَكرِمْ..........لِجميعِ الاَحوالِ.( اباكَ /اَبوكَ)

ب) يَرْحَمُ اللهُ ............. الضّعفاءِ . ( راحمينَ / الرّاحمينَ/ راحِـمي )

ج) لـَعَلَّ ............. تـَنـْجَحُ . ( الطالبة َ/ الطالبة ُ/ الطالبات )

د)........... المسلمونَ اكْتَسبوا مكانهً علميّهً رفيعهً . ( كانوا / كانَ / كانَتْ )

 

 

1

 

                                             «ادامه ي سؤالات در صفحه ي سوم»

 

                                                                              2

 

رديف

                                          ســـــــؤالات

بارم

 

 

 

16

اِقــرَأ النَّصَّ التّالي ثُمَّ اَجِب عَن الاسئلةِ:(درك مطلب)

وَصلَ رَجلٌ بَدَويٌّ في طريقِ سفَرِه إلي أرضٍ خاليةٍ من الْماءِو...فَشَعَرَ بالْعطَشِ الشَّديد. وبعدَ مُحاوَلةٍ كثيرةٍ وَجَدَ بئراً فنزََلَ فيها وشَرِبَ ماءً صافياً ثم خَرجَ.عندئذٍ رأي كلْباً يَلْهَثُ من الْعطَشِ.فنزَل في الْبِئر مرّةً أُخْرَي وملَأ خُفَّيْه من الْماء.فَشَرِبَ منه الْكَلبُ الْعَطْشانُ فقال الرّسولُ الْأكرمُ(ص) في حقِّ هذا الرَّجلِ:«اَلرَّاحِمون يَرْحَمُهُم الرَّحمانُ»! 

الف)ماذا رأي الرّجلُ حينما خرجَ مِن الئرِ؟

ب)ماذا قال الرَّسولُ في حقِّ هذا الرجل؟

ج)ما شَرِبَ الكَلبُ العَطشانُ مِن الماءِ:صحيح غلط

د)نقش دو کلمه«بدویٌ»و«ماءً» را که در متن آمده، بنويسيد:

بدویٌ(          )  ماءً(               )

 

 

2

 

 

 

 

17

 

 

 

 

 

 

اَكمِــل الْفراغات مُستعيناً بالْعبارات:  

الف) اَلكفّارُ لَمْ يُؤمنوا بِما اَنزَلَ اللهُ.      

ب) لَنْ تَنالوا الْبِرَّ حَتَّي تُنفِقُوا مِمّاتُحبِون.                                          ج)يَستَغفِرُ التّائبُ مِن ذَنبِه.

 

مضارع مرفــوع

مضارع منصـــوب

مضارع مجــزوم

فعل

علامت رفع

فعل

علامت نصب

فعل

علامت جزم

 

 

 

 

 

 

 

5/1

18

 

 

 

 

 

 

 

لِلاِِعـرابِ والتَّحليـل الصـرفـي:  (تجزيه وتركيب)

«أَ حَسِبَ النّاسُ أن يُترَکوا أن يقولوا آمَنّا وهم لا يُفتَنون»

 

كلمــه

التّحليــل الصّــرفيي

الاعــراب

الناس

 

 

هم

 

 

يُفتَنون

 

 

5/1

 

جمع بارم

20

«دُمتم موفقين»


نمونه سوال

امتحان درس عربي(1)

نوبت:خرداد ماه ،  1385

نام ونام خانوادگی:

تارخ امتحان:20/3/85 

مدت امتحان: 80 دقيقه

ساعت:۸صبح   كلاس :

تعدادسؤال: 14تعداد صفحه:3

   (پاسخنامه لازم نيست)

دبيرستان:

 

رديف

                                                    ســــــــــــؤالات

نمره

1

لِلتّـــرجمــة:

الف)الرُّطَبُ مَعَ قَدحٍ مِن اللّبَنِ غذاءٌكاملٌ.                                                                        

ب)القرآنُ هُوَ الدّليلُ ،يُرشدُ إلي خَيرِ سَبيلٍ.                                                                       

ج)يا عِبادَ اللّهِ تُوبوا فَهُوَ كَهْفُ التّائبينا. 

  

د)عَدَدُ المَرضَي كثيرٌ ولَيسَ لَنا مُستَشفيً مُناسب.                                                                 

ه)صَديقُكَ مَنْ صَدَقَكَ لا مَنْ صَدَّقَكَ.                                                                             

و)قَطَعتُ هذه الْمسافةَ البعيدةَ لِزيارةِ حبيبي.                                                                     

3

2

لِلتّــعريب: (تبديل به عربي)

پياز براي سلامتي جسم مفيد است.

5/.

3

أجِبْ :

اَلكُحول(بالفارسيّة):                                 پيراهن(بالعربيِة):

النذير(المتضاد):                                     فُوم(المُرادف):

 

1

4

اِنتَخب التَّــرجمـةَ الصَّحيحــةَ:

الف)اِركَعُوا واسْجُدُوا واعْبُدوا ربَّكُم:

1)ركوع وسجود كنيد وپروردگارتان را بپرستيد.   2)ركوع وسجود كردند وپروردگارشان را پرستيدند.

ب)اِنَّ سَلمانَ يَتَعَجَّبُ مِن اَلبِسَتي:سلمان از لباسهايم.........

1)تعجب كرده است      2)تعجب مي كند       3)تعجب مي كرد

ج)مَنْ عَذُبَ لِسانه كَثُرَ اِخوانُهُ:

1)كسي كه شيرين زبان باشد،دوستانش زياد مي شوند.   2)كسي كه برادرانش زياد باشند بازبان آنهارا عذاب مي دهد.

 

5/1

5

صَحِّـح الاَخطــاءَ في التَّــرجمـةِ:(در هر جمله دو اشتباه وجود دارد)

الف)قالَ فرعونُ:أَ قَبِلْتَ كلامي:

گفت فرعون:آيا سخن مرا قبول مي كني؟

ب)اَنتُم مشغولونَ بِمُطالعةِ دُروسِكُم:آنها سرگرم مطالعه ي درسهايتان هستند.

ج)بَعدَ اَيّامٍ فَتَحَ السَّجّانُ بابَ السِّجنِ فَوَجدَ اُقليدُس مَيِّتاً:

بعد از يك روز زندان بان در زندان را باز كرد واقليدس را بيمار يافت .

 

5/1

 

                                          «ادامه سؤالات در صفحه ي دوم»

 

1

 

سؤالات امتحان درس عربي(1) عمومي

نوبت:خرداد ماه ،  1385

نام ونام خانوادگی:

تارخ امتحان:20/3/85  ساعت:8صبح

مدت امتحان: 80 دقيقه

كلاس :

تعداد سؤال:  14       تعداد صفحه:3

   (پاسخنامه لازم نيست)

دبيرستان:

 

رديف

                                   ســـــــؤالات

نمره

6

عَيِّن المفهوم الصَّحيح: (مفهوم صحيح آيه كدام است؟)

ولا رَطْبٍ ولا يابسٍ اِلاّ في كتابٍ مُبينٍ:

1)خشك وتر باهم مي سوزند. 2)هيچ چيز نزد خدا پوشيده نيست.     3)هيچ كس از خشم خدا در امان نيست.

 

5/.

7

الف)عَيِّن نوع الْمشتق:

1)أَنيقة(                            )               2)مُحْسِن(                            )

 

ب)اُكتُبْ:

1)اسم المفعول مِنْ«قَتَل»:(                         )      2)اسم المكان مِن«سَجَدَ»: (                         )

 

ج) إجعَل في الْفـراغ الكلمةَ المناسَبةَ:

1).............هاجروا اِلي الْمدينةِ هُم مُفلِحونَ.(اللاتي/الّذي/الّذينَ)

2)...........يَتَعلَّمونَ اللغةَ العربيّةَ.(هُم/أَنتم/هُنَّ)

3)الاُمَّهاتُ........اَنفَسَهُنَّ في تربيةِ الاَولادِ.(تُتعِبُ/يُتعِبْنَ/تُتْعِبنَ)

4).........المُؤمنون ولا يَكذِبُ أَبداً.(يَصدُقونَ/يَصدُقُ/يَصدَقانِ)

 

د)أًَكمــل الْجــدولَ:              

       المــاضي

   المضــارع

  المصـــدر

اِستَكْبَرَ

 

 

 

5/.

 

5/.

 

1

 

 

 

5/.

8

الف)عَيِّن الفاعلَ ونوعَه ، المفعول به والجار والمجرور:

وَاذْكُرُوا نعمَةَ اللّهِ عَليكُم.

ب)عَيِّن الْمُبتَدأ والخبرَ ونَوع الْخبرِ:

الرّائدُ لا يَكذِبُ أهلَهُ.

1

 

75/.

9

عَيِّن الْمُعربَ والْمَبنيَّ مِمّا اُشيرَ اِليه بِخَطٍ:

الف) العاجزُ مَنْ عَجَزَ عَنْ اِكتسابِ الثّوابِ.    ب)هَل يَعتَمِدُ العاقلُ علي الجاهلِ.

 

1

10

مَيِّــز الخطَأ ثُمَّ اُكتب الصَّحيحَ:(اشتباه را مشخص كنيد ودرست آن را بنويسيد)

التّواضعُ يَرفَعُ قيمةُ الانسانِ.

5/.

 

                                      «ادامه ي سؤالات در صحفه ي سوم»

 

2

سؤالات امتحان درس عربي(1) عمومي

نوبت:خرداد ماه ،  1385

نام ونام خانوادگی:

تارخ امتحان:20/3/85  ساعت:8صبح

مدت امتحان: 80 دقيقه

كلاس :

تعداد سؤال:  14       تعداد صفحه:3

   (پاسخنامه لازم نيست)

دبيرستان:

 

رديف

                                       ســــــــؤالات

نمره

11

أَكمِل الفراغَ حسبَ النموذج: (با توجه به نمونه كامل كنيد)

الف)المسلمةُ هي الّتي تَتَوكَّلُ علي اللّهِ في الحياةِ:

المسلماتُ ..................علي اللّه في الحياة.

ب)هي شَكَرَتْ رَبّها:

    هُوَ........ربـَّ....

75/.

 

 

5/.

12

شَكِّل الكلمات التي تحتها خطّ: (حركت گذاري كنيد)

الف)العلم  يُقَرِّبُ الانسان إلي اللّه.                          ب)إغتنم الفأرُ الفرصةَ للفرار.

 

1

13

صَحِّح الاَخطاءَ في الاعراب والتّحليل الصّرفي:(خطاها را اصلاح كنيد)

  الصّادقُ يَنجَحُ في الحياةِ.

الصّادقُ:اسم ،جمع ، مذكر ، مشتق واسم مفعول ، مبني/فاعل ومرفوع والجملةَ فعليّة.

يَنجحُ:فعل امر ، للغائب ، مزيد ثلاثي ، معرب/فعل منصوب وفاعله«هو»مستتر.

 

2

14

اقرأ النصَّ التـّالـي ثمَّ أجب الاسئلة: (درك مطلب)

قتل الكفارُ سميةَ بعد التعذيبِ و زوجها يا سراً كذلك و بلال تحت اشدِّ تعذيب .قال المسلمون:نحن بحاجةٍ الي مكانٍ امنٍ لنشر الاسلام . فامر اللهُ المسلمين و المسلمات ِبالهجرة اِلي الْحبشةِ و في الحبشةِ حاكمٌ عادلٌ و موحدٌ .
الف) من قتلَ الكفارُ ؟
ب) لماذا هاجرَ المسلمون ؟
ج) اينَ هاجر المسلمون و المسلماتُ ؟
د) نقش دو كلمه ي«اللهُ» و«الحبشة»را بنويسيد.

 

«دُمتُم موفقينَ»


نمونه سوال

امتحان درس عربي(1) عمومي

پايه:اول     نوبت:خرداد ماه، 1386

نام ونام خانوادگی:

تاريخ ....:ساعت:10صبح

مدت امتحان: 80 دقيقه

كلاس :

تعداد سؤال: 14       تعداد صفحه:3

   (پاسخنامه لازم نيست)

دبيرستان:

 

رديف

                      ســــــــــــؤالات

بارم

1

لِلتّـــرجمــة:

الف)الاَطبّاءُ يَستعملونَ البصلَ فی علاج الامراضِ

ب)القرآنُ هُوَ الـدّليلُ ،يُرشدُ إلي خَيرِ سَبيلٍ

ج)نبعثُ رسولاً معَ هدايا إلی حاکم الحبشةِ.

د)لِماذا لايَقدرُ الاَطبّاءُ معالَجةَ هؤلاء المَرضَی.

ه)صَديقُكَ مَنْ صَدَقَـكَ لا مَنْ صَدَّقَـكَ.

و)بَعدَ ساعـاتٍ اَنا فی خدمـةِ حَبيبـی

3

2

لِلتّــعريب: (تبديل به عربي)

علم انسان رابه خداوند نزديک مي کند.

1

3

أجِبْ :

الف) بالفارسيّة: الجراثيم (                 )                         

ب) بالعربيِة: گرگ(                 )

ج) متضاد: الحقّ (                         )                                    

د)مترادف: الثوم (                   )

1

4

اِنتَخب التَّــرجمـةَ الصَّحيحــةَ:

الف)لايستَسلِمُ الاحرارُ لِلظلمِ:انسانهای آزاده در برابر ظلم...................

1)تسليم نشدند            2)تسليم نمی شوند           3)تسليم نخواهند شد

ب)قالت الفراشةُ الصغيرةُ للطبيعةِ. 
1)طبيعت به پروانه كوچك گفت             2) پروانه كوچك به طبيعت گفت
ج) اِركَعُوا واسْجُدُوا واعْبُدوا ربَّكُم:

1)ركوع وسجود كنيد وپروردگارتان را بپرستيد.   

 2)ركوع وسجود كردند وپروردگارشان را پرستيدند.

5/1

5

صَحِّـح الاَخطــاءَ في التَّــرجمـةِ:(در هر جمله دو اشتباه وجود دارد)

الف)طريقُ الملوکِ محفوفٌ بِالاَزهارِ:خانه پادشاه با گلها پوشيده شده است.

ب) الله يَعلَمُ و انتُم لا تعلمونَ : خداوند مي داند و آنها نمي دانند.
ج)بَعدَ اَيّامٍ فَتَحَ السَّجّانُ بابَ السِّجنِ فَوَجدَ اُقليدُس مَيِّتاً:

بعد از يك روز زندان بان درِ زندان را باز كرد واقليدس را بيمار يافت .

 

5/1

 

                          «ادامه سؤالات در صفحه ي دوم»

 

1

سؤالات امتحان درس عربي

(1) عمومي

پايه:اول  

 نوبت:خرداد ماه، 1386

نام ونام خانوادگی:

تارخ امتحان:23/3/86  ساعت:10صبح

مدت امتحان: 80 دقيقه

كلاس :

تعداد سؤال:  14      

 تعداد صفحه:3

   (پاسخنامه لازم نيست)

دبيرستان:

 

رديف

                             ســـــــؤالات

بارم

6

عَيِّن المفهوم الصَّحيح: (مفهوم صحيح آيه كدام است؟)      

 «کُلُّ نفسٍ بِما کسَبَت رَهينةٌ»:           الف)مسؤوليت انسان نسبت به اعمالی که انجام مي دهد.   

ب)جان انسانهارا نبايد بازيچه قرار داد.            ج)نکوهش شرط بندی  

 

25/.

7

الف)عَيِّن نوع الْمشتق:

1)اَمّارة(                )                2)مُحَمَّد(                            )

 

ب)اُكتُبْ:

1)اسم الفاعل مِنْ«فَتَحَ»:(           )      2)اسم المكان مِن«سَجَدَ»: (                  )

ج) إجعَل في الْفـراغ الكلمةَ المناسَبةَ:

1) .............. دخلوا في بلادي ففي أمنٍ و راحةٍ. ( الّذينَ / الَّذي / الَّتي )

2)...........تَتَعَلَّمِينَ اللغةَ العربيّةَ.(اَنتُنَّ /هُنَّ / اَنتِ)

3)..........الاُمَّهاتُ اَنفَسَهُنَّ في تربيةِ الاَولادِ.(تُتعِبُ /يُتعِبْنَ / تُتْعِبنَ)

4) المُؤمنون ..........ولا يَكذِبُ أَبداً.(ي يَصدُقُ /َيَصدُقونَ / يَصدَقانِ)

د)أًَكمــل الْجــدولَ:              

       المــاضي

   المضــارع

  المصـــدر

شاهَدَ

 

 

5/.

 

 

5/.

 

 

 

1

 

 

 

5/.

8

 

 

 

عَيِّن فی العبارات التاليه:{ الفاعلَ ونوعَه ، المفعول به والجار والمجرور،المبتدا،الخبر ونوع الخبر}

1) يُبَشِّرُ اللّهُ المؤمنَ بِرحمتِه .           2)الصِّدقُ رأسُ الفضائلِ.

المبتدا

الخبر   و   نوعه

الفاعل   و  نوعه

المفعول به

الجار والمجرور

 

 

 

 

 

 

 

 

75/1

9

عَيِّن الْمُعربَ والْمَبنيَّ مِمّا اُشيرَ اِليه بِخَطٍ:

الف) هَل يستوی الّذين يعلَمونَ والّذينَ لايعلَمونَ.    ب)العاقلُ هوَ الّذی وَعَظَتهُ التّجاربُ.

 

1

10

مَيِّــز الخطَأ ثُمَّ اُكتب الصَّحيحَ:(اشتباه را مشخص كن ودرست آن را بنويس)

المعلِّمُ اَنبياءُ الاَمّةِ.

5/.

 

                          «ادامه ي سؤالات در صحفه ي سوم»

 

2

سؤالات امتحان درس عربي(1)عمومي

پايه:اول  نوبت:خرداد ماه ،  1386

نام ونام خانوادگی:

تارخ امتحان:23/3/86ساعت:10

مدت امتحان: 80 دقيقه

كلاس :

تعداد سؤال:  14     تعداد صفحه:3

   (پاسخنامه لازم نيست)

دبيرستان:

 

رديف

                                ســــــــؤالات

بارم

11

شَكِّل الكلمات التي تحتها خطّ: (حركت گذاري كنيد)

الف)العلم يحرسُکَ وانت تحرس المالَ .         ب)يضربُ اللّه الامثال  لِلنّاس .

 

1

12

أَكمِل الفراغَ حسبَ النموذج: (با توجه به نمونه كامل كن)

الف)المُؤمنةُ هی الّتی تَعملُ الصّالحاتِ:

المُؤمناتُ ............يَعمَلنَ الصالحاتِ.

ب)هما شَکرا رَبَّهما:

  هم........ربـَّ....

1

13

صَحِّح الاَخطاءَ في الاعراب والتّحليل الصّرفي:(خطاها را مشخص واصلاح كن)

  يغتَنِمُ العاقِلُ الفرصةَ فی الحياةِ.

الف)يَغتَنمُ:فعل ماضٍ ،لِلغائب ،مجرد ثلاثی ،معرب /فعلُ مرفوع وفاعلهُ«الفرصة» والجملةَ اسمية.

ب)الفرصةَ:اسم ،مفرد ،مذکر ،مشتق ،مبنی /فاعل ومنصوب

 

2

14

اقرأ النصَّ التـّالـي ثمَّ أجب عن الاسئلِة: (درك مطلب)  

سجنَ فرعون عالمَ الهندسةَ‌اقليدس وقال له عَلِّمني الهندسة‌َ في ثلاثةِ ايام.قال اقليدسُ:‌يافرعونُ!طريق ُالعلمِ محفوفٌ بالمصاعبِ

 صرخَ فرعونُ اِرجع الي السجنِ .بقي اقليدسُ في السجنِ  و ما غَيَّرَ نظرتَه .
الف)ماذا قال اقليدسُ في جوابِ فرعون ؟
ب) هل غيَّرَ اقليدسُ نظرتَه ؟

ج)رَجعَ اُقليدس اِلی السّجنِ: الصحيح  الخطَأ
د) باتوجه به متن نقش دو كلمه ي«عالمَ» و«السّجنِ»را ، بنويسيد.

 

«دُمتُم موفقينَ»

2

 

جمع نمره

20


نمونه سوال

سؤالات امتحان درس عربي(1)

پايه:اول نوبت:خرداد ماه، 1387

نام ونام خانوادگی:

تاريخ امتحان:31/2/87 ساعت:8

مدت امتحان: 75 دقيقه

كلاس :

تعداد سؤال: 14 تعداد صفحه:3

   (پاسخنامه لازم نيست)

دبيرستان:

 

رديف

ســــــــــــؤالات

بارم

1

لِلتّـــرجمــة:

الف) اَلرُّمّانُ ضَروريٌّ لِتكْوينِ الْكُرَياتِ الْحَمْراءِ.

ب)القرآنُ هُوَ الـدّليلُ ،يُرشدُإلي خَيرِسَبيلٍ.                          

ج) قَطَعتُ هـذه الْمسافـةَ البعيدةَ لِزيارةِ حبيبي.

د) عَدَدُ المَرضَي كثيرٌ ولَيسَ لَنا مُستَشفيً مُناسب.

ه)صَديقُكَ مَنْ صَدَقَـكَ لا مَنْ صَدَّقَـكَ.

و) الَّذين هاجَروا اِلي الحَبشةِسَوفَ يَخْلقونَ لناالْمشكلاتِ.

3

2

لِلتّــعريب: (تبديل به عربي)  

پياز براي سلامتي بدن مفيد است(                                       )

1

3

أجِبْ :

الف) بالفارسيّة: الجَراثيم (               )

 ب) بالعربيِة: شورای مشورتی(                 )

ج) متضاد: بَشير (                     )                

د)مترادف: الفوم (                   )

1

4

اِنتَخب التَّــرجمـةَ الصَّحيحــةَ:

الف) من عذُبَ لسانُه كَثُرَ إخوانُه :

  1) هر كسـﻰ زبانش شيرين باشد برادرانش (دوستانش) زياد مـﻰ شوند.

  2)هر كس زبانش ديگران را عذاب دهد برادرانش(دوستانش) پراكنده مـﻰ شوند.

ب)قالت الفراشةُ الصغيرةُ للطبيعةِ: 
1)طبيعت به پروانه كوچك گفت    2) پروانه كوچك به طبيعت گفت
ج) اِنَّ سَلمانَ يَتَعَجَّبُ مِن اَلبِسَتي:سلمان از لباسهايم.........

1)تعجب كرده است   2)تعجب مي كند   

   3)تعجب مي كرد

5/1

5

صَحِّـح الاَخطــاءَ في التَّــرجمـةِ:(در هر جمله دو اشتباه وجود دارد)

الف)بَعدَ اَيّامٍ فَتَحَ السَّجّانُ بابَ السِّجنِ فَوَجدَ اُقليدُس مَيِّتاً:

بعد از يك روز زندان بان درِ زندان را باز كرد واقليدس را بيمار يافت .

ب) تَبَسَّمَ النَّبيُّ و قالَ اَجْلِسُ مَعكَ: پيامبر ناراحت شد،وگفت با تو نشستم.
ج) تَعلَّم حُسنَ الاستماعِ كما تَتَعلَّمُ حسن َالحديثِ:

خوب گوش كردن را .... همانطور كه خوب صحبت كردن را ......

  1) بياموز- آموختـﻰ   

 2)مـﻰ آموزﻯ - آ موختـﻰ   

   3)بياموز – مـﻰ آ موزﻯ

5/1

 

                                          «ادامه سؤالات در صفحه ي دوم»

 

1

 

رديف

                                   ســـــــؤالات

بارم

6

مَيِّــز الخطَأ ثُمَّ اُكتب الصَّحيحَ:(اشتباه را مشخص كن ودرست آن را بنويس)

العزّةُ لا يحصلُ بِالتّکاسلِ.

5/.

 

 

 

 

 

7

الف)عَيِّن نوع الْمشتق:(نوع مشتق را بنويس)

          1) تَوّاب(               )       2)حَميد(                     )

 

 

ب)اُكتُبْ:

      1)اسم المفعول مِنْ«قَتَلَ»:(                   )     

   2)اسم المكان مِن«عَبد»: (                  )

ج) إجعَل في الْفـراغ الكلمةَ المناسَبةَ:

1) ).............هاجروا اِلي الْمدينةِ هُم مُفلِحونَ.(اللاتي/الّذي/الّذينَ)

2)...........تَتَعَلَّمنَ اللغةَ العربيّةَ.(اَنتُنَّ /هُنَّ / اَنتِ)

3) الاُمَّهاتُ.......... اَنفَسَهُنَّ في تربيةِ الاَولادِ.(تُتعِبُ /يُتعِبْنَ / تُتْعِبنَ)

4) ...........المُؤمنون ولا يَكذِبُ أَبداً.( يَصدُقُ /َيَصدُقونَ / يَصدَقانِ)

د)أًَكمــل الْجــدولَ:              

       المــاضي

   المضــارع

  المصـــدر

اِستَغفَرَ

 

 

5/.

 

 

5/.

 

 

 

1

 

 

 

5/.

8

عَيِّن المفهوم الصَّحيح: (مفهوم صحيح آيه كدام است؟)

ولا رَطْبٍ ولا يابسٍ اِلاّ في كتابٍ مُبينٍ:

1)خشك وتر باهم مي سوزند

 2)هيچ چيز نزد خدا پوشيده نيست

 3)هيچ كس از خشم خدا در امان نيست

25/.

9

عَيِّن الْمُعربَ والْمَبنيَّ مِمّا اُشيرَ اِليه بِخَطٍ:(کلمات معرب ومبنی را مشخص کن)

الف) هَل يعتَمدُ العاقلُ علی الجاهلِ.  

  ب) العاجزُ مَنْ عَجَزَ عَنْ اِكتسابِ الثّوابِ .

 

1

10

شَكِّل الكلمات التي تحتها خطّ: (حركت گذاري كنيد)

الف)شرف المکانِ بِالمکين.              

 ب) العلم يُقَرِّبُ  الانسان  إلي اللّه.

 

1

 

                                      «ادامه ي سؤالات در صحفه ي سوم»

 

2

 

رديف

                                       ســــــــؤالات

بارم

11

عَيِّن فی العبارات التاليه:

{ الفاعلَ ونوعَه ، المفعول به والجار والمجرور،المبتدا،الخبر ونوع الخبر}

1) الرّائدُ لا يَكذِبُ أهلَهُ.           2)يَغتَنِمُ العاقِلُ الفرصةَ فی الحياةِ.

المبتدا

الخبر   و   نوعه

الفاعل   و  نوعه

المفعول به

الجار والمجرور

 

 

 

 

 

 

 

75/1

 

12

صَحِّح الاَخطاءَ في الاعراب والتّحليل الصّرفي:(خطاها را مشخص واصلاح كن وبنويس )

    الصّادقُ يَنجَحُ في الحياةِ.

الصّادقُ:اسم ،جمع ، مذكر ، مشتق واسم مفعول ، مبني/فاعل ومرفوع والجملةَ فعليّة.

 

يَنجحُ:فعل امر ، للغائب ، مزيد ثلاثي ، معرب/فعل منصوب وفاعله«هو»مستتر.

 

2

13

الف) أكمـل الفـراغ بالضمير المناسب :                                                                                

    ........... مشغولون بمطالعة دروسـکم  و ....... نُفَکِّرُ في الامتحان .

    شما مشغول مطالعه ﻯ درسهايتان هستيد و ما به امتحان فكر مـﻰ كنيم .

  ب) أ كمـل الجمـلة التـاليـة:

   الطالب المجتهدُ هوَ الّذی ينجح في درسهه .

 الطالبةُ المجتهدةُ هی ........ ....... في درسـ ...... .

25/1

14

اقرأ النصَّ التـّالـي ثمَّ أجب عن الاسئلِة: (درك مطلب)  

دَخلَ وَفْدٌ مِن التُّجارِ في مجلسِ اَميرٍ.بَدأَ فَتيً ذكيٌّ بِالكلامِ نيابةً عَن قومهِ.فَأَشارَ اِليهِ الاَميرُوقال:أَلَيسَ في الْمجلسِ اَكْبرُ مِنكَ؟

عِندَئذٍ قال الفتي«اَلعلاّمة»بِشهامةٍ: قيمةُ الاِنسانِ بِعقلهِ ولِسانهِ!حينما رزقَ اللّهُ الاِنسانَ عقلاً كاملاًولساناً فصيحاً فَله فضيلتانِ.لَو كانتْ قيمةُ الاِنسانِ بِسنَّهِ لَكان في هذا الْمجلسِ مَن هو اَحَقُّ مِنكَ بِالحكمِ.

الف)مَنْ بدأَ بالكلامِ نيابةً عن قومهِ؟

ب)ماذا قال الاميرُ للفتی؟

ج)قال الاَميرُ:قيمةُ الاِنسانِ بِعقْلهِ ولسانهِ:  صحيح     غلط

د)نقش دو کلمه«اللّهُ»و«مجلسِ»راکه در متن مشخص شده،بنويسيد:

اللّهُ(             )مجلسِ(             )

75/1

 

جمع نمره

20

 

3

«دُمتُم موفقينَ»


کنکور.........

روش خواندن درس ادبيات فارسي ( مخصوص كنكوري ها )

مطالعه­ی ادبیات فارسی در آزمون سراسری

آمار­ها نشان می­دهد که درس ادبیات فارسی از جمله درس­های سخت در آزمون سراسری است که دانش­آموزان را با بیشترین چالش روبه­رو می­سازد. در سال­های اخیر کسب نمره ی 100 در این درس به امری شاق و بسیار دشوار تبدیل شده است. علت این امر نیز تغییر راهبرد طراحان سوال آزمون سراسری و کم­کاری دانش­آموزان در تطبیق سیستم مطالعاتی خود با سبک سوالات جدید است. در سال­های قبل بیشتر بر مسائل حفظی تاکید می­شد ولی در سال­های اخیر بیشتر تمرکز طراحان بر ارائه­ی سوالات تحلیلی و مفهومی بوده است. در واقع به جز سوالات مقوله­ی تاریخ ادبیات و معنای واژگان -که حفظی هستند- سایر سوالات کاملا مفهومی و تحلیلی می باشند. نکته­ی آخری که دانش­آموزان باید بدانند این است که در آزمون سراسری 1389 در هر پنج گروه آزمایشی در متن و گزینه­های 25 سوال ادبیات فارسی بیش از 40 بیت خارج از کتاب مطرح شده است!!! . سوالات درس ادبیات فارسی را در آزمون سراسری می توان به چهار مقوله تقسیم کرد. هر کدام از این چهار مقوله باید با اصول و فنونی خاص مطالعه شوند تا دانش­آموز بیشترین بهره­وری را از مطالعه­ی خود کسب کند. اکنون هر کدام از این چهار مقوله را بررسی کرده و اصول مطالعه و تقویت هر کدام را پیشنهاد می­کنیم. این چهار مقوله عبارتند از:

  • املا و واژگان                         5 تست
  • تاریخ ادبیات و اعلام                3 تست
  • زبان فارسی                          6 تست
  • آرایه­ی ادبی و قرابت معنایی    11 تست  

 

  • املا و واژگان:هنگام مطالعه کتاب درسی باید تمامی لغات و اصطلاحاتی که از لحاظ معنایی و املایی اهمیت دارند، مشخص کند و در حاشیه­ی کتاب یادداشت کند و معنی لغات را حفظ کرده و با چند بار نوشتن و تمرین کلمات مهم املایی، دیکته­ی آن­ها را یاد بگیرد. دانش­آموزان دقت داشته باشند که این کلمات مهم معنایی و املایی در تمام بخش­های کتاب اعم از متون، شعرها، تمارین و... یافت می­شوند. همچنین بعضی از واژه ها بیش از یک معنی دارند که دانش آموز باید به معانی مختلف آن توجه داشته باشد. برای مبحث املا، درس­های املایی کتاب زبان­فارسی و برای مبحث واژگان، واژگان ذکر شده در پایان کتاب نیز باید مورد توجه و مطالعه قرار گیرد.  
  • تاریخ ادبیات و اعلام:تنها راه حل اساسی برای تسلط بر این مقوله مرور مداوم و پیوسته­ی آن­هاست. دانش­آموز می­تواند با تهیه­ی فلش کارت­هایی اطلاعات مربوط به هر کدام از نویسندگان و شاعران را ثبت کرده و این فلش­ها را به طور مرتب مرور کنند. هر کدام از کارت­ها به یک شاعر یا نویسنده اختصاص دارد که تمامی اطلاعات مربوط به شاعر در آن ثبت شده است. دسته­بندی شاعران بر اساس مکتب ادبی و یا دوره­ی تاریخی نیز می­تواند به روند یادگیری سرعت بخشد. دانش­آموزان باید علاوه بر تاریخ ادبیات­های موجود در متن کتاب، اعلام ذکر شده در آخر کتاب ادبیات فارسی را نیز به دقت مطالعه کنند. برای حفظ آااااااااآثار شاعران نیز می توان از سرواژه ها استفاده کرد ( برای مثال آثار نظامی را می توانید در واژه ی ملخ ها خلاصه کنید: مخزن الاسرار/ لیلی و مجنون/ خسرو و شیرین/ هفت پیکر/ اسکندرنامه).
  • زبان فارسی:مباحث این کتاب به چهار بخش املا، نگارش، زبان­شناسی و دستور زبان تقسیم می شود. در مورد نحوه­ی تسلط بر مقوله­ی املا بحث کردیم. دو مقوله­ی نگارش و زبان شناسی نیز حاوی متون حفظی هستند که با شیوه­ی سایر دروس متنی( مرور پیوسته) باید مطالعه شوند. اما بیشترین تاکید طراحان آزمون سراسری بر مقوله ی دستور زبان می باشد. برای تسلط یافتن بر مطالب این بخش ابتدا باید تعریف ساده­ی هر کدام از دستور­ها و قواعد را یاد گرفته و سپس به تمرین این قواعد بر روی متن بپردازند. مثلا برای تسلط بر مبحث ساختمان اسم ابتدا باید انواع اسم را از لحاظ ساخت بشناسند و سپس ساخت اسم­های موجود در یک متن را مشخص کنند.
  • آرایه­ی ادبی و قرابت معنایی:از آنجا که تقریبا نیمی از سوالات درس ادبیات به این بخش مربوط می­شود، دانش آموزان باید به طور جدی به این مقوله پرداخته و به نهایت تسلط در مباحث آن برسند. نکته ای که باید به آن اشاره شود این است که دو مقوله ی آرایه­ها­ی ادبی و معنا و مفهوم اشعار به هم وابسته هستند و هنگام مطالعه­ی اشعار و متون باید هم­زمان هر دوی آن­ها را مد نظر قرار داده و هر یک را مکمل دیگری نمایند. برای پاسخ­گویی به سوالات آرایه­ها­ی ادبی باید ابتدا تعریف ساده هر کدام از آرایه­ها را یاد بگیرند و هر آرایه را با یک مثال پرکاربرد و مشهور یاد بگیرند. هنگام مطالعه­ی اشعار، باید هر آنچه از آرایه­ها به ذهنشان می­رسد یادداشت کنند. هنگام مطالعه­ی اشعار و متون باید هم به معنای ظاهری ابیات و متون توجه کنند و هم بتوانند با نگاهی تحلیلی مفهوم بیت را عنوان کنند و بتوانند متون و اشعاری را که با هم قرابت دارند، مشخص کنند. پس برای تسلط بر مقوله­ی قرابت معنایی باید مطالعه با نگاهی کل­نگرانه صورت گیرد و دانش­آموز باید بتواند ابیات و متون مرتبط با هم را مشخص کند. کتاب آبی کانون که با عنوان قرابت معنایی به چاپ رسیده، می تواند در تسلط بر مبحث قرابت معنایی به دانش آموزان کمک کند. دانش­آموزان سخت کوش جهت تقویت مبحث آرایه­های ادبی و تسلط بیشتر بر قرابت­ معنایی می توانند مطالعه­ی غیر­درسی را نیز در برنامه­ی مطالعاتی خود بگنجانند ( مطالعه­ی اشعار حافظ و مولانا می­تواند در افزایش درک و فهم شعری بسیار موثر باشد).


هو الجمیل

99 سوال از ادبیات فارسی 1 دبیرستان

نمونه سوال های درس ادبیات فارسی 1 دبیرستان از تمام کتاب

بخش الف : بیان شعر ونثر ( 6 نمره 30 سوال)

بیت ها و عبارت های زیر را به فارسی روان بنویسید:

(پاسخ بیشتر سوال ها ی این بخش در توضیحات کتاب فارسی می باشد.)

1-هستی هر چه نام هستی دارد بدوست و خدایی او راست در خورنده

2- خدا آن ملتی را سروری داد                        که تقدیرش به دست خویش بنوشت .

3- بر ساقه ی خود ثابت، فارغ زمدد کارم               نی در طلب یارم ، نی در غم اغیارم

4-خانه ای کاو شود از دست اجانب آباد             زاشک ویران کنش آن خانه که بیت الحزن است

5- هر آن سر گرانی که من کردم اول              جهان کرد از آن بیشتر سرگردانی                                       

     از آن برد  گنج مرا دزد گیتی                   که در خواب بودم گه پاسبانی

6- هر آن که از روی نادانی نه او را گزید ، گزند او ناچار بدو رسید.

7- مرد پارسی هم تنگ دست بود و وسعتی نداشت که حال مرا مرمتی کند . مارا با انعام و اکرام  به راه دریا گسیل کرد ، چنان که در فراغ به پارس رسیدیم .

8- خلف صدق نیاکان هنرور خود بود.

9- وای بر جان تو که بد گوهری                    جان بری کرده ای و جان نبری

10- از برهنگی و عاجزی به دیوانگان ماننده بودیم و سه ماه بود که موی سر باز نکرده بودیم .

11- چون رایت عشق آن جهان گیر        شد چون مه  لیلی آسمان گیر 

بیچارگی و را  چو دیدند                در چاره گری زبان کشیدند                                                            

     چو موسم حج رسید بر خاست          اشتر طلبید و محمل آراست

12- قُبحی زمن مجوی

13- شندر غازی  از وزارت فرهنگ می گرفت و از این همه رفت وآمد به تنگ آ مده بود

14- ستاره مان از اول مطابق نیامد       یک دفعه سی سه بندم به تکان افتاد .

15- معلم در بیرنگ اسب ، حرفی به کارش بود ، رنگ را نگارین می ریخت  گریزی رندانه زد ، پی بردیم راه دست خودش هم نیست .

16- از آن پس بسازید سهراب را             ببندید یک شب بر او خواب را

17- ای آتشک ! تو در شبروی دستی داری ، در این کار تعبیه ای هست . دو استر به دست آور که تو این جایگاه گستاخی .

18- تا چون بر رقعه ی من اطلاع یابد ، قیاس کند که مرا اهلیّت چیست ؟

19- نا گهان نوری از شرق تابید خون خورشید آتشی در شفق زد .

20-بیست نفر سوار با تیپ می آیند     الهی همیشه  نان سواره باشد و او پیاده

21- زیب از بنفشه دارد و ازناز بوی ، بوی . مرا مشاطه ی صبح و زینت بخش ریاحین و ازهار می نامند.

22- همی خواست پیروزی و دستگاه        نبود آگه از بخشش هور و ماه

23- کنج ویرانه ی زندان شد اگر سهم ((بهار))       شکر آزادی و آن گنج خدا  داد کنید

24- چنان نباشیم که خود را فقط تن بینگاریم

25- سخن نه بر جایگاه ، اگر چه خوب باشد، زشت نماید و زفان را به خوبی و هنر آموختن خو کن.

26- کار نیکان را قیاس از خود مگیر                   گر چه ماند در نبشتن شیر شیر

  جمله عالم زین سبب گمراه شد                   کم کسی ز ابدال حق آگاه شد .

27- خرامان بشد سوی آب روان                       چنان چون شده باز جوید روان

28- خانه ها از سینه ی خاک در آمده بودند و هنوز دماغش هوای کوه را داشت .

29- بدو گفت کا ین بر من از من رسید            زمانه به دست تو دادم کلید .

30- از آن ، این داستان گفتم که امروز             بدانی قدر و بر هیچش نبازی

       به پاس هر وجب خاکی از این ملک           چه بسیار است ، آن سرها که رفته .

ب: بخش دوم معنی لغت .2 نمره     

دانش آموزان عزیز خوب است که واژه نامه ی پایان کتاب ادبیات فارسی را به طور کامل از حفظ کنید. اما برای نمونه 40کلمه آورده می شود

31- مهد:                         در خورنده :                        غدر:                                دارالا ماره :

32- مشوش :                   تازی :                                  مواهب :                              زیب :

33- مشاطه :                     بیرنگ :                               اعتکاف :                            هامون :

34- بدسگا لی :                 مخمصه  :                             راست و ریس :                    تنگ :

35- تأنّی :                        شدّت :                                خطیر تر :                            تسلّا :

36-تاجور :                       دنائت :                                 ملجأ :                                 رعیّت :

37- بنشن :                       مرافعه :                                مدافعه :                            مُکاری :

38- برنشین :                     غارب :                                  غنا :                                   محمل :

39- مسلک :                     بیغوله :                                 مُقنّن :                               فراغ بال : 

40- طلایه :                      وقب :                                    مسلخ :                             هُرم :

پ-  بخش سوم دانش های ادبی3 نمره ( 15 سوال )

(پاسخ سوال های این بخش در بیاموزیم های کتاب و تاریخ ادبیات ابتدای هر درس و درآمدی بر و........ می باشد.)

41- در ادبیات غرب ، نمایش تجسم عیوب و رزیلت های اخلاقی به گونه ی خنده دار را ..................  می گویند.

42- از شاعران فارسی زبان تاجیکستان 3 شاعر نام ببر ید.

43- چهار پاره در ایران از چه دوره ای رواج یافت ؟ چهار شاعر چهار پاره سرا را نام ببرید .

44-دو مورد از جان مایه شعر ملک الشعرا ی بهار را ذکر کنید .و  وی قصیده رادر چه  سبکی می سرود.  

45- در مصراع های زیر مشبه و مشبه به  را مشخص کنید .

من لاله ی آزادم ، خود رویم و خود بو یم .

زسم اسب می چرخید درخاک               به سان گوی خون آلود، سرها

ای برادر قصه چون پیمانه است              معنی اندر وی به سان دانه است .

46- نام پدید آورندگان آثار زیر را بنویسید .

اتاق آبی :                                             پرستو در قاف :                                            هفت پیکر:

سیاحت نامه ابراهیم بیگ :                      سفرنامه :                                                   بحردرکوزه :

نوای کوهسار :                              فرهنگ برهنگی و برهنگی فرهنگی :                       قابوس نامه :         

47- موضوع اصلی ادبیات نمایش چیست ؟

48- ارزشمندترین اثر دهخدا چه نام دارد ؟

49- دو ویژگی مهم شعر سهراب سپهری را بنویسید .

50- نظامی شاعر چه قرنی است و نام پنج گنج وی را بنویسید .

51- آرایه ی هر یک از بیت های زیر را مشخص کنید .

شرکه آن دید ، دشنه باز گشاد                            پیش آن خاک تشنه رفت چو باد

گر چه گاهی شهابی / مشق های شب آسمان را / زود خط می زد و محو می شد .

52- قالب شعری چهار پاره یا دو بیتی پیوسته چگونه است ؟ طرح قرار گرفتن قافیه ها را رسم کنید .

53 دو ویژگی شعر نیمایی را بنویسید.     

54- سه بخش شاهنامه ی فردوسی را بنویسید .

55- هر یک از اصطلاحات زیر را تعریف کنید و برای هر یک دو نمونه مثال بیاورید .

1- قافیه 2- ردیف 3- سجع 4- تضاد 5- تشبیه 6- تشخیص 7- نماد 8- ضرب المثل 9- قطعه 10- مثنوی               11- غزل 12- غزل اجتماعی 13- شعر نو

ت : بخش چهارم درک مطلب 4نمره (20سوال)

56- در بیت « چو رخت خویش بربستم از این خاک         همه گفتند با ما آشنا بود » مفهوم مصراع اول چیست ؟

57-در بیت « از آن برد گنج مرا دزد گیتی        که در خواب بودم گه پاسبانی »  منظور از « گنج » چیست ؟        

58- در عبارت « باز در آن هوای مه آلود / پاک کن هایی از ابر تیره / خط خورشید را پاک می کرد . »  ، « هوای مه آلود » نماد چیست ؟

59- در بیت « شه که آن دید ، دشنه بازگشاد/ پیش آن خاک تشنه رفت چو باد» منظور از « خاک تشنه » کیست ؟

60- مفهوم مصراع دوم بیت زیر را بنویسید .

« بخورد آب و روی و سر و تن  بشست              به پیش جهان آفرین شد نخست »

61- در بیت «آشیان من بی چاره،اگر سوخت چه باک !/فکر ویران شدنِ خانه ی صیاد کنید.» منظور از صیاد کیست؟

62- « بند پوتین را محکم بستن » کنایه از چیست ؟ و منظور شاعر از « چراغ» در مصراع زیر چیست ؟

با تمام دل خود می گویم : / تا چراغ از تو نگیرد دشمن

63- در بیت « دلیر جوان سر به گفتار پیر/ بداد و ببود این سخن دل پذیر»  منظور از « دلیر جوان » و «پیر» کیست ؟

64- با توجه به بیت « تو مراکشتی و خدای نکشت / مقبل آن کزخدای گیرد پشت » چه کسی مُقبل و چه کسی خوش بخت است ؟

65- « نگاه می داشتند » در عبارت « سمک و آتشک نگاه می داشتند تا قطران بخفت .» یعنی چه ؟

66- در بیت « چو لشکر گرد برگردش گرفتند       چو کشتی ، باد پا در رود افکند » منظور از « بادپا » چیست ؟

67-  در بیت « قطره ی علم است اندر جان من       وارهانش از هوا و زخاک تن » منظور از «خاک تن » چیست ؟

68- منظور شاعر از «متاع» در بیت « متاعی که من رایگان دادم از کف      توگر می توانی مده رایگانی » چیست ؟

69- باتوجه به بیت «خداآن ملتی راسروری داد/که تقدیرش به دست خویش بنوشت» خدابه چه ملتی سروری می دهد؟

70- در مصراع « چو رخت خویش بربستم از این خاک » ، « رخت بربستن » کنایه از چیست ؟

71- دربیت « مگر کان دلاور گوِ سال خَورد          شود کشته بر دست این شیر مرد .»

منظور از « گوسال خورد » و « شیر مرد » چیست ؟

72- در بیت « بگفت اندر این نامه حرفی است مبهم         که معنیش جز وقت پیر ندانی » منظور از «نامه » چیست ؟

73- مقصود از « خورشید علم » در عبارت زیر کیست ؟

 « در قبرستان ، آن سنگ سومی ، قبر خورشید علم است .»

74- مفهوم کنایی « نُه کرسی فلک را از زیر پای قزل ارسلان بکشند » چیست ؟

75-متن زیر را به دقت بخوانید و به سوال های آمده پاسخ دهید :

بار اول که پیرمرد را دیدم در کنگره ی نویسندگانی بود که خانه ی فرهنگ شوروی در تهران عَلَم کرده بود . دیگر شعرا کاری به کار او نداشتند . من هم که شاعر نبودم و توی جماعت بُر خورده بودم . به همین طریق بود که دست آخر با حقارت زندگی هامان اُخت شد . هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند . در چشم او که خود چشم زمانه ی ما بود، آرامشی بود .

الف: منظور نویسنده از « پیرمرد » کیست ؟

ب: « عَلَم کرده بود» یعنی چه ؟

ج: « توی جماعت بُر خورده بودم » به چه معنی است ؟

د: نویسنده ی این متن کیست ؟

هـ : منظور نویسنده از جمله ی « هم چون مروارید در دل صدف کج و کوله ای سال ها بسته ماند. » چیست ؟

و: در خط آخر « چشم زمانه ی ما بود » چه مفهومی دارد ؟ 

بخش پنجم خود آزمایی 4نمره ( 20سوال)

76- مصراع « زمانه بیامد نبودش توان » یعنی چه ؟

77- منظور « گل هایی که در نسیم آزادی می شکفند » چیست ؟

78- مفهوم مصراع « بنای زندگی بر آب می دید » را بنویسید .

79- چرا علیرضا قزوه نام سفرنامه ی خود را « پرستو در قاف » گذاشته است ؟

80- در بیت زیر ، منظور از « مرغ اسیر» چیست ؟

ناله ی مرغ اسیر این همه بهر وطن است           مسلک مرغ گرفتار قفس هم چو من است

81- منظور از « لباس می پوشد تا خود را بپوشد چیست ؟ « لباس پوست دوم انسان نیست ، خانه ی اول اوست » چه مفهومی دارد ؟

82- شاعر رود سند را چگونه وصف می کند؟

83- مصراع « رانده ست جنون عشق از شهر به افسونم » یاد آور کدام داستان است ؟

84- مفهوم کنایی مصراع « با تمام دل خود می گویم و بند پوتین را محکم بستن » چیست ؟

85- « متصل گردان به دریاهای خویش » یعنی چه ؟

86- حرف « ک» در خُرجینک به چه معنی است ؟ دو نمونه دیگر ذکر کنید .

87- اصطلاح « به روی بزرگوار خود نیاورده » کنایه از چیست ؟

88- برای وارژه های « همّت و مسلک » دو هم خانواده بنویسید .

89- مجنون در جوار کعبه از خدا چه خواست ؟

90- معادل امروزی واژه های زیر را بنویسید .

فرو بریم :                بخواستم رفت :               قفا زدن :                در رویم :                  برنشین :             

91- در بیت « آمد آورد پیش خیر فراز / گفت گوهر به گوهر آمد باز » مقصود از گوهر اول و دوم چیست ؟

92- در درس « کلاس نقاشی » کشیدن چه قسمتی از اسب برای معلم  مشکل  بود ؟ او برای حل مشکل  خود ، چه چاره ای اندیشید ؟

93- جمله ی « آن طرفش را فراشان می دانند و چوب دستی های آنان » یعنی چه ؟

94- منظور هلن کلر از این جمله «در این راه بارها به عقب می لغزیدم ، کمی جلوتر می رفتم سپس امیدوار می شدم» چیست ؟

95- هدف سهراب از لشکرکشی به ایران چه بود ؟

بخش ششم  حفظ شعر 1نمره ( 5 سوال )

تذکر : « شعرهای حفظ کنیم کتاب را به خوبی یادبگیرید و از حفظ کنید .»

با کلمه  یا کلمه های مناسب جای خالی را پر کنید .

96-  فراش .................. ورق بیفشاند                          نقاش .................. چمن بیاراست .

97- در آن نوبت که بندد دست ........................... به پای سرو کوهی دام

گرم یادآوری یا نه ، من از ..........  نمی کاهم                    تو را من ...................... در راهم 

که می گیرند در شاخ تلاجن ............. رنگ سیاهی

98- بوی گل و بانگ مرغ برخاست                                 .........................................................

نالیدن 99- گفتم غم تو دارم ، گفتا غمت سرآید                        .......................................................

......................................................................                       گفتا زخوب رویان این کار کمتر آید بی حساب سعدی                                       ........................................................



گارش 5 نمره ( 30 سوال)  از سؤال49 تا 65

49- با استفاده از علايم نگارشي ، عبارت زير را كامل كنيد .

عوامل مهم تربيت عبارت اند از خانواده مدرسه  معلم اجتماع كتاب و          بناي واقع گرايي همان رئاليسم در مكاتب ادبي غربي بر حقيقت گويي است . صاحب نظران آموزشي مي گويند شرط درست نوشتن درست فهميدن است 

50- نوع نوشته ي زير چيست ؟

« مرا به كلاس پنجم بردند. دبستان ما در محله اي بودكه تعدادي درخت و جوي آب خشكيده اي داشت . همه چيز گرداگردم ناشناس بود .» 

51- قسمت هاي اصلي متن زير را مشخص كنيد . ( با حذف جزئيات )

« از فردا صبح هر روز ميرزا صادق خان به منزل ما مي آمد ، سواره يا پياده با هم به مدرسه مي رفتيم ، عصر با هم به منزل بر مي گشتيم و تا يكي دو ساعت از شب رفته با هم بوديم .»

52- در چه صورت سخن ما صميمي تر خواهد بود ؟

53- يك نامه ي تبريك روز تولد و يك نامه تسليت براي يكي از دوستانتان بنويسيد . (جداگانه)

54- دو نوشته ي زير چه وجه اشتراكي از نظر زباني دارند ؟

الف: وپيغمبر ما را (عليه السلام ) بر هر كه عرضه كردندي ، نستدي . پيغمبر را بر حليمه عرضه كردند ، هم نگرفت .

ب: محبت پاكستاني ها نسبت به ما ايراني ها براي من ، هم تكان دهنده بود و هم ناراحت كننده

55- زبان علمي چه تفاوتي با زبان ادبي دارد ؟

56- برابرهاي مناسب واژگان زير را بنويسيد . ادا تواند کرد:               چکاد :                         گفته آمد:

علي هذا :                     كانديدا :                     علي كل حال :              در مقطع كنوني                  چونان :              از جای بشد:

57- چرا در نوشتار امروز به كار بردن عبارت « از جاي بشد و  نگهبان دين تواند بود » نادرست است ؟

58- عام ترين و صميمانه ترين نوع نوشته كدام است ؟

59- پيام هاي تبريك و تسليت جزء كدام يك از انواع نامه محسوب مي شود ؟

60- جمله ي زير را كوتاه تر كنيد به طوري كه مفهوم اصلي آن حفظ شود

« در كارهاي بزرگ و مهمات بايد با خردمندان و عقلا مشورت و هم انديشي كرد . »

61- در توصيف كدام دسته از جزئيات يك پديده بايد مورد توجه قرار گيرد ؟

62- در كدام يك از انواع نوشته ، عبارت ها و كلمات زايد ( حشو ) ديده نمي شود ؟

63- غرض از مقايسه چيست ؟

64- چرا در نوشتار ساده بايد از جملات كوتاه استفاده كرد ؟

65- كدام يك از انواع نامه « سندي اخلاقي » است ؟

66- دو ويژگي از ويژگي هاي نوشته ي ساده را بنويسيد .

67- زبان به اعتبار بيان به چند نوع تقسيم مي شود ؟ نام ببريد .

68- چه چیزهایی می تواند موضوع خاطره و خاطره نویسی باشد؟ ( 16 مورد)

69- انواع نامه ها را برحسب نگارش و گيرنده آن ها بنويسيد .

70-در توصيف به كدام دسته از جزئيات بايد پرداخت ؟

71- بيان شباهت ها و تفاوت های دو امر با كدام يك از راه هاي پروراندن معاني ميسر است ؟

72- بعد از منادا كدام علامت نگارشي قرار مي گيرد ؟

73ـ راه های تمرین در نویسندگی چیست؟ 6 مورد نام ببرید و سه مورد را به دلخواه تعریف کنید.

74ـ نام نویسندگان کتاب های زیر را بنویسید.

نام کتاب

نام نویسنده

نام کتاب

نام نویسنده

نصیحه الملوک

 

تاریخ بلعمی

 

شرح زندگانی من

 

خانواده تیبو

 

روزها

 

سیاحت شرق

 

75ـ اساس ویژگی های نامه های خصوصی و دوستانه چیست؟

76ـ برای تبدیل گفتار به نوشتار به چه نکاتی باید توجه کنیم؟ 4مورد

77ـ چه عواملی مواد توصیف را می سازند؟

78- هر يك از اصطلاحات زير را تعريف كنيد و مثال بزنيد .

ويرايش مقايسه زبان علمي زبان ادبي توصيف فايده هاي خلاصه نويسي ـ انواع ویرایش

زبان شناسی 4 نمره (24 سوال )                    ازسوال 79 تا 102

79- انتقال پيام در چه قالبي صورت مي گيرد ؟

80- منظور از « گويش » در زبان چيست ؟

81- رايج ترين تعريف زبان شناسي چيست ؟

82- زبان شناسيِ جديد را به چه نام هايي مي شناسند ؟

83- مطالعه صورت هايي نظير « همي رفتم » و « شنيدستم » به كدام شاخه ي زبان شناسي ارتباط دارد ؟

84- رابطه ي معنايي كلمه هاي زير را بنويسيد .

ورزش و فوتبال زشت و زيبا         يارو دوست      بحر و دريا           نيك و بد           خانه و منزل         كتاب و مدرسه       باغ و درخت 

85- به مطالعه چه مواردي در نظام زبان « واج شناسي » مي گويند ؟

86- مقصود از ارتباط زباني ، عمدتاً چيست ؟

87- هر يك از موارد زير جزء كدام يك از گويش هاي زبان به حساب مي آيد

الف: گويش هاي زبان فارسي بعد از صفوي                          ج: گویش های واعظان و بازاریان

ب: گويش هاي  يزدي                                                    د: گویش های معیار گفتاری و نوشتاری

88- كدام  عامل موجب تحّول و تغيير در زبان مي شود ؟

89- در زبان شناسي جديد هدف از مطالعه ي زبان چيست ؟

90- زبانشناسان مشكل پيچيدگي و گستردگي زبان را چگونه حل كرده اند ؟ و در كتاب زبان فارسي كدام سطح از زبان مطرح شده است ؟

91- جملات نامحدود را به كمك كدام ويژگي زبان مي توان ساخت و به كدام يك از شكل هاي زبان لهجه گفته مي شود ؟

92- واج شناسي چيست ؟

93- زبان شناسي جديد را به چه نام هايي مي شناسند ؟

94- زبانشناسان از نشانه هاي زباني به چه نامي ياد مي كنند ؟

95- گونه به كدام يك از شكل هاي زبان گفته مي شود ؟

96- يكي از مشكلات مطالعه زبان چيست ؟

97- منظور از علمي بودن زبان چيست ؟

98ـ منظور از ویژگی« نابه جایی و دوساختی بودن زبان » چیست؟

 99ـ  زبان فارسی چند واج دارد؟ نانم ببرید و توضیح دهید.

100ـ نظام زبان چیست؟

101ـ جمله ی « ابرها پاورچین پاورچین وارد شدند» بیانگر کدام ویژگی زبان انسانی است؟

102- هر يك از اصطلاحات زير راتعريف كنيد

زبان نشانه جمله گونه لهجه گويش انواع گويش زبان شناسي

املا و  بياموزيم  3 نمره ( 17 سوال)          از سؤال 103 تا 120

103- در عبارت زير كدام واژه ( از جهت نگارشي ) نادرست است ؟ چرا ؟

« پروين اعتصامي شاعره ي متعهد و بر جسته ي ايران است .»

104- چرا رعايت نقش نماي اضافه در تركيب « اسب سواري » الزامي است ؟

105- در گروه كلمات زير املاي برخي از گروه كلمات نادرست آمده است . درست آن ها را بنويسيد .

داستان هاي اساطيري ثبت و ضبت آميخته و اجين جذبه ي اسرارآميز مهرمانه و سرّي قدر و خيانت

106- چرا كار برد « بر » در تركيب « برعليه » در جمله زير حشو است ؟

« آن ها بر عليه من بد گويي مي كردند . »

107- علت نادرستي عبارت زير را بنويسيد .

« من مسابقه اي كه ديروز برگزار شد ، را ديدم .»

108- چرا كاربرد واژه هاي « دوماً ، ناچاراً » و « حواس ها » نادرست است ؟

109- علت نادرستی جمله ي زير را بنويسيد .

« آيا چه اتفاقي ممكن است بيفتد ؟»

110- جمله اي بنويسيد كه در آن رعايت نقش نماي اضافه ( كسره ي اضافه ) الزامي است .

111- در عبارت زير كدام واژه نادرست نوشته شده است ؟

« نوع بيماري پس از تحقيقات و آزمايشات متعدد شناخته شد. »

112- چرا كار برد كلمه ي « سفارشات و اخبارها» نادرست است ؟

113- چه كلمه هايي در فارسي اهمّيّت املايي دارند ؟

114- خط نوشتن با دست را در اصطلاح چه مي نامند ؟

115- به كمك املاي تقريري چه توانايي هايي را كسب مي كنيم ؟

116- املا چيست ؟

117ـ «تقریر » به چه معنی است؟ و «املای تقریری » چیست؟

118ـ املای آن دسته از کلمات که به مصوت های « آ ، او» ختم می شوند ، چگونه نوشته می شود؟

119ـ تفاوت ها و شباهت های خط نسخ و خط تحریری را در یک بند بویسید.

120ـ تفاوت املا با انشا در چیست؟

تذکر : دانش آموز عزیز كتاب زبان فارسي درس هاي 7 و 21 و 26 و بياموزيم هاي



یک صد و بیست  نمونه سوال از زبان فارسي 1 دبيرستان  (تمام كتاب)

دستور زبان 8نمره ( 48 سوال)  از سوال 1 تا 48

1- هر يك از واژه هاي زير از نظر ساخت چه نوع اسمي هستند ؟

آفتاب :          سفید رود:        کبوتر:             گوسفند:                  کتابخانه :               گلدان:                  باغبان:                  دهنه :

2- نقش نماها را در عبارت هاي زير بيابيد و نوع آن ها را بنويسيد . و علامت نقش نمای اضافه چیست؟

« هوا سرد بود و برف سنگيني، زمين را پوشانده بود .»

دو دست را برركاب گذاشت . پروردگارا ! باران رحمتت را بر من ببار .

3- چرا واژه هاي «كتاب » در جمله ي زير يك اسم جنس است ؟

« در لحظات تنهايي كتاب بهترين هم صحبت است .»

4-با توجه به جمله ي « مادرشان نبود و از تنهايي بيشتر مي ترسيدند .»

الف: فعل « مي ترسيدند» را به صورت ماضي بعيد بنويسيد ( با توجه به شخص فعل )

ب: اين فعل ( مي ترسيدند ) گذرا به چيست ؟

5- نمودار گروه هاي اسمي زير را به طور كامل رسم كنيد .

همه ي آن زيبايي ، پروانه ي زيباي خيال ، اين چهار دانش آموز زرنگ ، كدام كتاب تاريخ ، هر هفت روز هفته

6- در جمله ي زير كدام واژه ها ضمير هستند ؟ آن ها را به صفت تبديل كنيد

پرسيد : چه مي گويد ؟ مگر اين را نمي بيني ؟

7- نام هر يك از اجراي جمله هاي زير را بنويسيد .

دو ستم بهترين لباس هايش را پوشيده بود

8- براي نمودارهاي زير ، يك گروه اسمي مثال بياوريد .

                                   گروه اسمي                        گروه اسمي                                     گروه اسمي

صفت مبهم

اسم

صفت مبهم

صفت بياني

اسم

وابسته

وابسته

هسته

صفت اشاره

صفت شمارشي

اسم

وابسته

 هسته 

وابسته

وابسته ي پسين  

هسته   

وابسته ي پيشين  

صفت بياني

 

 

 

 

 


9-صفت عالي ( وابسته پيشين ) را در يك گروه اسمي به كار ببريد .

10- جدول زير را كامل كنيد .

فعل

بن مضارع

صفت فاعلي

صفت ليافت

صفت مفعولی

شناسه

شخص

مي ديدم

 

 

 

 

 

 

مي نويسيم

 

 

 

 

 

 

خورده بودي

 

 

 

 

 

 

11- با توجه به گروه اسمي « كوبنده ترين مقاله ها » :

الف : واژه ي « مقاله » اسم عام است يا خاص ؟ چرا ؟

ب: « كوبنده ترين » چه نوع صفتي است ؟

12- در عبارت زير يك ضميرمشترك و يك ضمير شخصي بيابيد و بنويسيد .

« او براي همه دل مي سوزاند ، گويا خود را مسو ول زندگي همه مي داند .»

13-كدام يك از اسم هاي زير ، ساده ، مركب يا مشتق هستند ؟

سيما :      خنده :      گرفتار:     تند باد :      چهل ستون :       دانشگاه :       مداد :          علي اكبر

14- جمع مكسر واژه هاي زير را بنويسيد .

قله :      دعا :        زمان :       راي :             شاهد :    عمل :     كاسب :         نتيجه :      ماده :         كافر :

15- هسته هاي گروه هاي اسمي زير را مشخص كنيد و نام وابسته هاي پيشين و پسين اين گروه هاي اسمي را بنويسيد .

« همان دو دوست شاعر من » - بهار گذشته دو سال بودكه آن جا بودم  - هر پنج دانش آموز كلاس اول – همين دو كتاب جغرافي »

16- واژه ي « كدام » را در دو جمله ي جداگانه ، يك بار به عنوان ضمير پرسشي و يك بار صفت پرسشي به كار ببريد .

17- واژه ي « حافظ » را با نقش نماهاي كسره و حرف ندا در جمله هاي جداگانه به كار ببريد .

18- در عبارت هاي زير خبر و صاحب خبر كدامند ؟

گنجشك ها با نوك باز بر شاخه ها چرت مي زدند .

19- ثابت كنيد واژه ي « جواهر » امروزه در معني مفرد به كار مي ورد .

20- از مصدر « گسستن » يك صفت لياقت و از مصدر « روييدن » يك صفت فاعلي بسازيد .

21- چرا واژه ي « كدام » در جمله ي زير صفت پرسشي است نه ضمير پرسشي ؟ « به كدام سو مي رود ؟»

22- با توجه به متن زير به سوال ها پاسخ دهيد :

« شتر آهسته مي رود ......... آبادي از پس گرمايي كه بر دشت نشسته است ، خود را نشان مي دهد . خاربن ها به زمين چنگ زده اند و سنگ ريزه ها از زير پايش سُر مي خورند .

الف: زمان و نوع فعل هاي مشخص شده را بنويسيد .

ب: ثابت كنيد كه « زمين » يك اسم عام است .

پ : فعل جمله ي اول گذرا است يا ناگذر؟

ت: در عبارت بالا يك اسم مركب مشخص كنيد .

23- زمان دقيق فعل هاي زير را بنويسيد .

كشيده باشم :                مي شنوم :                می شنیدم :                    گفته بودی :                  افتاده است :           می سوزند:

24- واژه ي « شاعر» را با نقش نماهاي ( حرف ندا و حرف اضافه ) در دو جمله ي جداگانه به كار ببريد .

25- در جمله هاي زير قيدها را شناسايي كنيد و نوع آن ها را بنويسيد .

او از طفوليت علاقه به ادبيات را همواره در سر داشته است .

شايد به خوبي  نتوانستم با او سخن بگويم .

26- براي هر يك از كلمه هاي زير يك صفت و يك مضاف اليه بنويسيد .

                 صفت : کاغذِ ......................                                          صفت : دریا ..................................

الف: كاغذ                                                               ب : دريا                           

                 مضاف اليه : کاغذِ ......................                                  مضاف اليه : دریا ..................................

27- با فعل « خوراند» يك جمله بسازيد و اجزاي آن را مشخص كنيد .

28- در عبارت زير ضمير شخصي را به ضمير مشترك تبديل كنيد.

پدرم هميشه از كارهايش سخن مي گويد .

29- گذر يا ناگذر بودن فعل هاي زير را مشخص كنيد و در صورت گذرا بودن ، نوع گذراي آن را بنويسيد .

الف : او به گذشته ي خود مي نازد .                          ب: احمد به مدرسه رفت       ج: شهر تهران بسيار وسيع است .

30- با توجه به متن زير به پرسش هاي آمده پاسخ دهيد .

« رستم بي درنگ با سپاهي گران به جنگ سهراب رفت ، در نخستين روز جنگ كاري از پيش نبردند ، در روز دوم سهراب از پدر خواست كه از جنگ دست بدارد .

الف: « بي درنگ » چه نوع قيدي است ؟

ب: هسته و  وابسته هاي گروه اسمي « نخستين روزجنگ » را بنويسيد .

ج: يك صفت شمارشي پيشين در متن بيابيد .

31- نوع هر كدام از حروف ( نقش نما ) را در عبارت زير بنويسيد .

« به او سفارش كردم تا بيشتر تلاش كند .»

32- مسند چيست ؟ با مثال تعريف كنيد .

33- ضميرهاي شخصي جدا و پیوسته را به ترتيب نام ببريد .

34- صفت مفعولي چگونه ساخته مي شود ؟

35- نوع صفت هاي بياني زير را بنويسيد .

عاقل        شنوا           نوشيدني :                نيلوفري

36- به هريك از كلمه هاي زير شش نوع وابسته ي پيشين مناسب بيفزاييد .

كتاب

كودك

37- اقسام قيد ( نشانه دار و بي نشانه ) را نام ببريدتوضيح دهيد و براي هر يك مثالي بياوريد.

38- پنج نوع نقش نما را نام ببريد و موارد كاربرد هر يك را نام برده و دو نمونه مثال بياوريد .

39- به چه جمله هايي ، جمله ي هاي هم پايه مي گوييم ؟ تعريف كنيد . مثال بزنيد .

40- متمم و حرف اضافه را با مثال توضيح دهيد .

41 بن ماضی و بن مضارع و صفت مفعولی و ماضی التزامی از مصدر (کشیدن) چیست؟

42 ـ مصدر مرخم معادل چیست؟ و « مرخم» یعنی چه؟

43ـ «مفعول و متمم»چیست؟ و راه تشخیص هریک را با 2 مثال توضیح دهید.

44ـ وابسته های پیشین و پسین اسم را نام ببرید و هر یک را تعریف نمودهو با 2 مثال توضیح دهید.

45ـ تفاوت ضمیر پرسشی با صفت پرسشی در چیست؟با مثال توضیح دهید.

46ـ حرو پیوند هم پایه ساز و وابسته ساز را نام ببرید و به طور کامل با مثال توضیح دهید.

47ـ فعل های گذرا چه فعل هایی هستند؟ انواع آن را نام ببرید و هریک را توضیح دهید.

48ـ هر يك از اصطلاحات زير را تعريف كنيد و مثال بزنيد .

نشانه، زبان، شناسه ، هسته، نهاد جدا، نهاد پیوسته، شناسه ی تهی، صفت های



کدام یک ازصفت های ذیل پیشین نیست ؟

الف: صفت عالی        ب-صفت پرسشی        ج- صفت بیا نی       د- صفت مبهم

2-هسته ی گروه اسمی مقابل کدام است ؟   (( هر هفت روز هفته ))

الف: هفت               ب-  هر                     ج- هفته               د-  روز

3-کدام گزینه بن مضارع نمی باشد ؟

الف – خور               ب- دان                     ج- گرفت              د- سوز

4- گزینه اشتباه را مشخص کنید .

الف شکسته:صفت مفعولی                   ب-آسمانی:صفت نسبی                                    ج : گوینده:صفت مفعولی                      د: گریان  :صفت فاعلی

5-کدام گزینه موصوف وصفت می باشد ؟

الف-کتاب جغرافیا    ب- پیراهن من        ج-آسمان آبی        د-ستاره زهره

6-در کدام گزینه ((این)) صفت اشاره نیست ؟

الف - این را من آوردم .                          ب- این مطلب را خوب بفهم.

ج- من این کتاب را پیدانکردم.                  د-  این حرفها برای من مهم نیست.

7-گزینه درست را مشخص کنید .

 الف- مستعمل:کارگردان          ب : علی هذا:غیرمستقیم                                           ج-درمقطع کنونی:درحال حاضر     د-علی کل حل: به هیچ صورت

8-زبان هرچه ساده تر وبی تکلف تر باشد  ............... جلوه می کند .

الف –سخت تر        ب-صمیمی تر          ج- حشو                  د-مترادف

9-کدام یک از موارد ذیل از اصول ساده نویسی نیست ؟

الف-همان گونه که سخن می گوییم بنویسیم .               ب- ازجملات بلند استفاده نکنیم.

ج-ازابهام وکلی گویی دوری کنیم .                                د- ازآرایه های ادبی استفاده کنیم .

10-کدام یک از جمع های ذیل امروزه معنی مفرد می دهد ؟                                   الف :اسرا      ب-لیالی       ج- مراسم      د- وقایع

11- (( از بررسی در سه ایالت اسلامی وپنج شهر مهم به این نتیجه می رسیم ....... ))

 ** باتوجه به جمله ی بالا کدام وابسته ی پیشین در این جمله وجود ندارد ؟                    الف-صفت شمارشی   ب- صفت اشاره   ج-صفت مبهم     د-صفت  بیانی   

     ۱۲- وظیفه ی وابسته ها.................................است .                                                                                                                                         بیان صفات پیشین  ب- توضیح ویژگی های هسته  ج- نقشی ندارند.  د : توضیح صفات پسین

13-تعداد صفات پیشین ................ و صفات پسین ................تا است.

الف-6-5             ب-5-6                 ج-6-6                   د- 5-5

14-کدام یک از گزینه های ذیل نمی تواند صفت مبهم واقع شود؟

الف- فلان           ب-هیچ                  ج-همه                   د-چه

15-کدام مورد از ویژگی های خط تحریری می باشد ؟

الف-شکل کلمات درآن واضح وبرجسته است .   ب- یادگیری آن آسان است .

ج-برای چاپ کتاب و مطبوعات مناسب است.    د-برای ما خط معیار به شمار می رود.

16-چرا کاربرد کلماتی مانند ((خواص ها و اخبارها )) نادرست است؟

الف-زیرا عربی هستند.                  ب-زیراجمع هستند ونباید دوباره جمع بسته شوند.

ج-زیرامعنی مفرد می دهند.             د-زیرا ((ها))نشانه جمع عربی است.

17-زبان شناسان برای رفع مشکل تغییر وتحول زبان چه اندیشیدند ؟

الف-یکی از گویش ها ((گویش معیار ))راانتخاب می کنند . ب-عامل زمان را کنارمی گذارند.  ج-زبان شناسی تاریخی را به کار می گیرند.   د- از زبان شناسی سنتی استفاده می کنند .

18-مطالعه درمورد گذشته ی زبان راکدام شاخه از زبان شناسی  بر عهده دارد ؟

الف-زبان شناسی جدید  ب-زبان شناسی تاریخی ج- زبان شناسی همگانی  د-زبان شناسی علمی 

19-کدام مورد با بقیه متناسب نیست؟

الف- زبان شناسی جدید  ب- ساخت گرا    ج – سنتی      د - همگانی

20-مفرد جمع های ((ادلّه –تجّار)) به ترتیب در کدام گزینه آمده است  ؟

الف-دلالت-تاجر     ب-دلیل –تاجر      ج –دلالت- تجارت      د-دلیل- تجارت                                                                                                                                                                            

21- درتوصیف نویسنده بایدضمن بهره مندی ازهنر............،.............. کافی درذهن داشته باشد.

الف-مشاهده-الفاظ    ب-الفاظ-مشاهده   ج-نوشتن-دیدن    د-نوشتن-کلمات

22-........و....... مواد توصیف را می سازند .

الف-واژگان متناسب-حواس پنج گانه           ب-تجربه های حسی-واژگان مناسب

ج-حواس پنج گانه-تجربه های حسی وعاطفی   د-وصف جزيیات-عناصرخیال انگیز

23-درکدام گزینه ذیل غلط املایی وجود ندارد؟

الف- حرم آفتاب    ب- ادبیات تأثیرگزار      ج- ریاحین و گل ها    د-زینت بخش اظحار

24-درکدام گزینه غلط املایی مشاهده می شود؟                                                                                                                            الف-قیافه ی معیوس    ب- خار مغیلان    ج- القا وتفهیم   د- متحیّرو مبهوت

25-جمع مکسّرواژه های ((زمان-رأی-دعا))به ترتیب درکدام گزینه آمده است؟                                         

 الف - ازمنه- آراء-ادعیه                 ب- زمان ها –آرایه-دعاها                                   ج- زمان ها- آراء-ادعیه                د- ازمنه-آراء- ادعا 

26-کدام یک از گزینه های ذیل اسم مشتق نمی باشد؟                                                                                                                               الف-آویزه               ب- زاغچه       ج- هوش           د-پاسبان                                ۲۷-کدام یک از گزینه های ذیل عام نیست؟     الف-سنگ   ب- شمع    ج-پول د-مریخ

28-در کدام یک از موارد ذیل رعایت نقش نمای اضافه الزامی نیست؟

الف-توپ بازی       ب-اسب سواری       ج-کتاب من        د-لب تشنه

29-کدام یک از موارد ذیل از راه های شناخت اسم نمی باشد؟

الف- می توان آن را جمع بست.          ب-می توان به دنبال آن ((ی))نکره آورد.

 ج-می توان آن را از جمله حذف کرد.    د-می توان قبل از آن (این وآن )آورد.

30-کدام گزینه در مورد مقایسه نادرست است؟

الف-یکی از راه های پروراندن معانی است ب-حدومرز دو یا چند مفهوم را بهتر و دقیق تر بیان می کند. ج-بین دوامربااعتباری گوناگون می آید.د-غرض از آن بیان شباهت ها وتفاوتها است.

31-کدام وندهای صرفی اسم مشتق نمی سازند؟

الف- نشانه های جمع-  وند صفت فاعلی          ب-((ی))نکره و نشانه های جمع

ج- نقش نمای اضافه-  ((ی))نکره                     د- وند صفت مفعولی- وند صفت فاعلی

32-..........نکره می شود .   .............جمع بسته نمی شود .                                      الف-اسم خاص –اسم مرکّب                 ب-اسم  عام -اسم مشتق

ج-اسم عام –اسم خاص                       د-اسم خاص –اسم عام

33-درجمله ی ((من ، کتاب خریدن را  دوست دارم .))کتاب چه نوع اسمی می باشد؟

الف -اسم معرفه          ب- اسم نکره        ج- اسم جنس          د-اسم مشتق     

34-کاربرد کدام یک  از کلمات ذیل درست می باشد ؟

الف – گا هاً                  ب-شخصاً                  ج-زباناً           د-تلفناً

35-کدام یک ازفعل های ذیل ناگذر می باشد ؟                                                    الف-دوخت    ب- بود  ج-برخاست     د-نازید  

36- کدام یک از گزینه ها ، گذراشده ی فعل های ((پرید - دوید)) می باشد؟

الف-پراند- دواند     ب- پرانید – دوانید       ج-پریده اند- دویده اند        د-گزینه الف وب

37-ملاک تشخیص فعل ............  است؟

الف- جمع یامفردبودن آن   ب-گذریاناگذربودن آن                                                         ج-معلوم یامجهول بودن آن  د-کاربرد آن درجمله

38- کدام یک از گزینه ها در مورد ویژگی های زبان ادبی صحیح نمی باشد ؟

الف – به آفرینش آثار ادبی اختصاص دارد .  ب- مخاطب را به هم حسی و واکنش وا می دارد .

ج – برای انتقال مستقیم مفاهیم دقیق به کار می رود.  د-نویسنده از آرایه های ادبی برای توصیف و بیان عواطف بهره می گیرد.

39- کدام یک از گزینه ها در مورد ویژگی های زبان علمی صحیح نمی باشد ؟

الف –در نوشته علمی هر لفظی به معنای روشن و حقیقی خود به کار رفته است .

ب – هیچ یک از آرایه ها و زیبایی های ادبی در آن دیده نمی شود .

ج- برای انتقال مستقیم مفاهیم دقیق علمی به کار می رود .

د- در آن چند پهلو نوشتن به طوری که بتوان از هر کلمه برداشت های گوناگونی کرد اشکالی ندارد.

40- کدام گزینه از نظر املایی درست می باشد .

الف – تشکّر و سپاس گذاری     ب – نامه مزبور          ج – وحله ی اوّ ل       د – تلاتم دریا

41- زمان و نوع کدام یک از افعال ذیل درست می باشد .

الف- می روم: مضارع التزامی       ب: رفته ام: ماضی بعید                                          ج– می رفتم : ماضی استمراری    د:رفته بودم : آینده

42 – زمان و نوع دو فعل ( خواهم رفت ..،... بروم ) به ترتیب ........و........... می باشد .

الف –  آینده... مضارع التزامی ب -  مضارع التزامی .....آینده                                        ج- ماضی نقلی ...مضارع اخباری  د-مضارع اخباری...ماضی نقلی

43- کدام گزینه نادرست است ؟

الف – شناس  = بن ماضی  ب – شناخت = بن ماضی                                                    ج - شناخته = صفت مفعولی    د- شناختن = مصدر

44- سوم شخص مفرد همه ی  ماضی ها شناسه ندارد  غیر از ماضی ...................

الف – ماضی التزامی   ب – ماضی بعی دج – ماضی ساده  د – ماضی استمراری

45- ................... همیشه همراه فعل می آید و شخص هر فعل را معین می کند .

الف – بن فعل              ب – نهاد                ج – گذر           د – شناسه

46 – در روش ساخت  کدام یک از زمان های ذیل صفت مفعولی وجود ندارد .

الف – ماضی استمراری         ب – ماضی نقلی         ج – ماضی بعید          د ماضی التزامی

47 – همه ی گزینه ها  بجز گزینه ی ............ از ویژگی های فعل به شمار نمی رود ؟

الف – گذر           ب – شخص         ج –زمان            د – صفت مفعولی

48 – کدام گزینه از نظر نگارش صحیح است ؟

الف – تحقیقات      ب – سفارشات        ج – پیشنهادات       د – گرایشات

49- در کدام گزینه غلط املایی دیده نمی شود ؟

الف –لذّت بخش و تأثیر گذار   ب – تهی دست و مفلص                                                ج – نامه و تومار                  د – ازلال و گمراهی

50- کدام گزینه از نظر املایی نادرست است ؟

الف – سفاهت و نادانی    ب – انیس و مونس   ج – ابتر و ناقص   د – بزل و بخشش

51- به کمک املای تقریری کدام یک از مهارت های ذیل را کسب نمی کنیم ؟

الف – گوش کردن         ب – دیدن      ج – بیان کردن      د – نوشتن

52 – مهم ترین ویژگی زبان انسان چیست ؟

الف – گستردگی        ب – دو ساختی بودن     ج – پیچیدگی        د – تغییر و تحول دائمی  

53 – به کمک کدام ویژگی زبان می توانیم  جملات نامحدود بسازیم  ؟

الف – نا به جایی      ب – دو ساختی     ج – زایایی      د – تغییر و تحول  دائمی

54 – به شکلی اززبان گفته می شودکه درجاوموقعیّت معیّنی به کار می رود .

الف-لهجه                          ب- گویش        ج-گویش اجتماعی         د- گونه

55-به کمک کدام ویژگی زبان می توانیم درباره ی چیزهایی حرف بزنیم که اکنون حاضر نیستندیااصلاً وجودندارند .

الف-زایایی        ب-نابه جایی             ج-دوساختی              د-تغییروتحوّل دائمی

56-به شکلی اززبان گفته می شودکه فقط درتلفّظ باهم فرق دارند .

الف-گویش           ب-لهجه                   ج-  گونه              د-دوساختی بودن

57 – رعایت نشانه های نگارشی یکی ازکارهایی است که در ویرایش .........انجام می گیرد .

الف-ویرایش تخصصی       ب-ویرایش فنی          ج-ویرایش زبانی       د-ویرایش ساختاری

58-این ویرایش مربوط به جنبه های دستوری واملایی می باشد .

الف-ویرایش زبانی-ساختاری       ب-ویرایش فنی     ج- ویرایش تخصص     د- ویرایش ظاهری

59-قید در هرجای جمله باشد جزئی از اجزای............. است .                                         الف-نهاد    ب-گزاره     ج- شناسه         د- فعل    

60-درکدام یک ازگزینه ها مفعول وجود ندارد .

الف-مدیر آموزشگاه مارا نشناخت.                ب-متصّدی موزه جوانی بود سی ساله.

ج- تجربه های بسیاری ازسفربرگرفتیم.         د- پیام تبریکی به معلّم خود بنویسید .   



به نام عذارافروز مه رویان افلاک

1.هر یک از عبارات زیر چند تکواژ و واژه دارند؟

الف)گزارشگر ،مانند مهندسی است که می خواهد بنایی را بسازد.ابتدا وضع زمین و تناسب ساختمان را مجسم می کند ،سپس به طرح ریزی می پردازد .

ب)هر پژوهشگری در کار خود ،به آشنایی با شیوه های پژوهش،راه های دست یابی به مراجع و مآخذ گوناگون نیازمند است .

ج)ادبیّات داستانی تحلیلی، دست ما را می گیرد و به یاری تخی،ل ما را وا می دارد تا بیش تر به درون جهان واقعی برویم.

2.تعداد تکواژهای عبارت " تحمیدیّه در لغت به معنای حمد وستایش گفتن است" با کدام عبارت یکسان است؟

الف)عرفان اسلامی مولود تعلیمات قرآن وپیامبر است.  ب)در تاریخ تفکّر بشری، سرچشمه های عرفانی یافت می شود.

ج)کلام عارفان رنگ وجلوه ای دیگر دارد و عشق به معبود است.د)در تحمیدیه های زبان فارسی نوعی براعت استهلال دیده می شود.

3.تعداد واج های هسته گروه اسمی کدام عبارت با دیگر عبارات متفاوت است؟

الف)تبیین ماهیّت جهان    ب)جریان تحوّل اجتماعی   ج)بستر فرهنگ مشترک      د)شناخت آگاهانه مفاهیم

4.در عبارت زیر به ترتیب چند تکواژ تصریفی و چند تکواژاشتقاقی وجود دارد ؟

" هر چه زبان نوشته ساده تر ،طبیعی تر و بی تکلّف تر باشد ارزش هنری آن بیشتر می شود ."

5."ستان" در واژه هایی مثل (هنرستان ،گلستان، بیمارستان) چه نوع تکواژی است؟

الف)وابسته تصریفی        ب)وابسته اشتقاقی      ج)آزاد دستوری                د) آزاد قاموسی

6.در کدام واژه صامت میانجی وجود ندارد؟

الف) دوگانه        ب)پلّکان           ج)خستگی                     د)بازوان

7.کدام گزینه از نظر تعداد تکواژهای اشتقاقی با سایر گزینه ها متفاوت است؟

الف)افشاگری         ب)رفتگری              ج)یاغی گری               د)ایثارگری

8.نوع کلمات کدام مجموعه با مجموعه های دیگر متفاوت است؟

الف)گرفتار،برخوردار،مردار،خریدار                    ب)کشتار ،رفتار،نوشتار،ساختار

ج)کردار،دستار،جستار ،سپیدار                          د)دیدار،شنیدار،گفتار ،پندار

9.در همه گزینه ها به جز گزینه ......از بن مضارع همه مصدرها با افزودن پسوند"ا" می توان صفت ساخت؟

الف)داشتن،خواندن،گرفتن،شنیدن                          ب)زیستن،کندن،خواستن،ریختن

ج)جستن،رفتن،دیدن،پذیرفتن                                ج)دانستن،کوشیدن،گذشتن،رهیدن

10.در کدام گزینه همه واژه ها به ترتیب از " اسم+وند+اسم " ساخته شده اند؟

الف)برابر،کاروبار،ترش رویی                          ب)دوچرخه ،سه پایه،گیرودار

ج)تو درتو،ده مرده،فرشته خویی                    د)رویاروی،بناگوش،سرتاسر

11.در عبارت زیر چند واژه مشتق-مرکب و مرکب وجود دارد؟

ایران علاوه بر قلمرو خاک و موقع خاص جغرافیایی،برای ایرانیان نژاده و آگاه به راز ورمز فرهنگ آن به خاطر حضور دایم در صحنه تاریخ جهان ودارا بودن نقش فعال در محدوده ادب و فرهنگ و اندیشه ،دارای مفاهیم و ابعاد دیگری نیز هست."

12.در کدام عبارت هر سه نوع واژه (مشق، مرکب، مشق-مرکب) یافت می شود؟

الف)امکان بهره گرفتن از معلم واستمرار در فراگیری دروس.

ب)کهنه گرایی،عربی مآبی وبه کار بردن بی دلیل واژه های بیگانه

ج)نوآوریهای کاذب در اثار قلمی سرایندگان خام دست و نویسندگان بی تجربه

د)دانش گسترده ،ژرف و نظام یافته درباره ی زبان رسمی و معیار

13.انواع ساختمان واژه های(کشت وکشتار،دردمند،خوشرو،هنرجو) به ترتیب کدام است؟

الف)مرکب،مشتق،مرکب،مرکب                         ب)مرکب،مشتق،مشتق،مرکب

ج)مشتق-مرکب،مشتق،مرکب،مرکب                  د)مشتق-مرکب،مشتق،مرکب،مشتق

14.همه گزینه ها به جز گزینه.....از راه افزودن پیشوند به بن مضارع تشکیل شده است؟

الف)نادار                ب)ناگوار                       ج)ناسپاس                د)ناشناس

15.نوع دستوری کدام واژه متفاوت است؟ الف)مردار        ب)دیدار     ج)ساختار         د)شنیدار

16.کدام کلمه مرکب است؟ الف)گلستان          ب)قلمستان              ج)هنرستان      د)دادستان

17.کدام گزینه با گزینه های دیگر متفاوت است؟ الف)نوروز    ب)سخنگو       ج)دیریاب       د)دانشجو

18.تعداد تجزیه همه گزینه ها به جز گزینه.......درست مطرح شده است؟

الف)خداپسندانه:2مرحله     ب)فراگیرندگان:3مرحله     ج)بی مسئولیتی:2مرحله      د)مقبول گشتگان:3مرحله

19.کدام گزینه ساختاری متفاوت با بقیه دارد؟ الف)غمگین       ب)اندوهگین      ج)شرمگین     د)رنگین

20.صفت مشتق کدام است؟  الف)هنرپیشه       ب)هنردوست        ج)هنرجو             د)هنر مند

21.جملات " سلام، خداحافظ" به ترتیب چند جزئی هستند؟

22.در کدام گزینه جمله سه جزئی دیده نمی شود؟

الف)نخستین نوشتارهای انسان بسیار ساده وابتدایی بوده است.

ب)با طرزی به دور از ظرافت ،تصویر چیزها را می کشیدند و مقصود خود را به دیگران می فهماندند .

ج)با تکامل یافتن خط تصویری و پس از گذشتن از مرحله علامت نویسی ،خط به مرحله الفبایی رسید.

د)خط اولین بار در میان فنیقی ها ،اقوام ساکن شده در سرزمین فنیقی،حدود سه هزار سال قبل از میلاد اختراع شد.

 

23.جمله زیر چند جزئی است؟ مادر کوزت برای راحتی فرزندش او را به خانواده تناردیه صاحب مسافر خانه کوچک می سپارد .

24.از همه مصدرهای زیر به جز .....جمله "چهار جزئی گذرای به مفعول و متمم" ساخته می شود؟

الف)چسباندن           ب)گرویدن                   ج)دادن                   د)ربودن

25.کدام مصدر جمله گذرای به متتم نمی سازد؟  الف)آویختن      ب)سنجیدن     ج)شوریدن       د)آوردن

26.عبارت "شناخت یعنی جداکردن ارزنده از بیارزش در همه شوون"چه نوع جمله ای است؟

27.در همه گزینه ها به جز ........وابسته ی وابسته به کار رفته است؟

الف)فزونی نیروی رستم     ب)ساختن آینده بهتر      ج)بهترین فصل زندگی      د)صحبت خیلی عامیانه

28.در همه گزینه ها به جز گزینه.......وابسته مضاف الیه وجود دارد؟

الف)دخترهمسایه ما     ب)کتاب جغرافیای معلم     ج)کیف پدر جمشید              د)همسایه ایران اسلامی

29."تا "در کدام گزینه ممیز است؟

الف)دو تا سیب برداشتم .                              ب)تا پنج فرسخی شهر رسید.

ج)تا اصفهان رفتیم وبرگشتیم .                         د)وزیر خارجه با هم تای مصری خود ملاقات کرد.

30.اگر از کلمه های " صالح،ایمان،است،برخاسته،عمل" جمله ای مرتب بسازیم آن جمله با کدام کلمه آغاز می شود؟

31.از لحاظ سجاوندی در پایان کدام جمله "نقطه" لازم است؟

الف)جان گدازی اگر به آتش عشق                          ب)جوی مشک بهتر که یک توده گل

ج)دل هر ذره را که بشکافی                                د)اگر به اقلیم عشق روی آری

32.در ویرایش کردن جمله زیر حذف کدام گزینه درست است؟

شدت وزش باد انجام هرگونه عملیات نجات را غیر ممکن ساخته بود.

الف)عملیات          ب)انجام        ج)وزش           د)هرگونه



نکته 506
در بعضي از فعلها صيغه سوم شخص مفرد ماضي استمراري با دوم شخص جمع مضارع اخباري يكسان است كه بايد آن ها را با توجه به شخص و زمان از هم تشخيص داد اين حالت معمولا در فعل هائي پيش مي آيد كه حروف بن مضارع آن ها در بن ماضي آن ها وجود دارد

1- شكل ظاهري فعل ماضي استمراري سوم شخص مفرد و فعل مضارع اخباري دوم شخص جمع هر يك از كلمه هاي زير به جز كلمه ي .....يكسان است

1) رسيدن
2) سنجيدن
3) فروختن
4) لغزيدن  

 

  2- صيغه ي سوم شخص مفرد ماضي استمراري همه ي كلمه هاي زير به جز ....با صيغه ي دوم شخص جمع مضارع اخباري آن از نظر شكل ظاهري يكسان است

1) بردن
2) پريدن
3) جهيدن
4) طلبيدن  

 

  نکته 507
ماضي نقلي فعلي است كه در گذشته واقع شده اما اثر آن تا زمان حال باقي است . بن ماضي + ه + افعال معين (ام،اي،است،ايم،ايد،اند)

1- ” زد بانگ كه كيست حاضر امروز / كز عشق نبوده خاطر افروز
فعل مصراع دوم از چه نوع است ؟

1) ماضي نقلي
2) ماضي بعيد
3) ماضي مستمر
4) ماضي ساده  

 

  2- فعل مصراع : ” چه فرهاد ها مرده در كوه ها “ چه زماني است ؟

1) ماضي ساده
2) ماضي نقلي
3) ماضي مستمر
4) ماضي بعيد

نکته 508
ساختمان ماضي نقلي در قديم به صورت زير بوده است :
بن ماضي + فعل معين ”است“ + شناسه
1- در مصراع ” بده داد من كآمدستم دوان “ چه نوع ماضي وجود دارد ؟
1) بعيد
2) نقلي
3) استمراري
4) ساده

2- ” شنيدستي “ در بيت زير چه نوع فعلي است ؟
”كنون رزم سهراب و رستم شنو / دگرها شنيدستي اين هم شنو
1) ماضي نقلي
2) ماضي بعيد
3) ماضي التزامي
4) ماضي ساد

نکته 509
ماضي بعيد فعلي است كه در گذشته انجام گرفته است و قبل از فعل ماضي ديگري به وقوع پيوسته است
بن ماضي +ه + فعل معين ” بود“+ شناسه
1- در گذشته به كدام يك از انواع فعل ماضي ” ماضي مقدّم “ مي گفته اند ؟
1) نقلي
2) بعيد
3) التزامي
4) استمراري

2- همه فعل هاي ماضي زير به جز ماضي .....فعل كمكي دارند .
1) استمراري
2) التزامي
3) مستمر
4) نقلي

نکته 510
ماضي التزامي بيانگر انجام يافتن كاري است در گذشته آن هم به صورت شك و ترديد يا اميد و آرزو
بن ماضي +ه + فعل معين ” باش “+شناسه
1- در عبارت زير كدام يك از افعال ماضي بكار نرفته است ؟
” گفت : گفته ام را پيش از اينكه به تو گفته باشم به او گفته بودم “
1) نقلي
2) ساده
3) التزامي
4) بعيد

2- فعل ” رفته باشد “ كه ماضي التزامي است داراي چند تكواژ است ؟
1) پنج
2) چهار
3) سه
4) دو

نکته 511
ماضي مستمر ( ملموس يا درجريان ) اين فعل بيانگر انجام كاري است آن هم در گذشته به صورت استمرار، تاكيد و تكرار
داشت + شناسه + مي + بن ماضي + شناسه
1- كدام نوع فعل ماضي از تركيب ماضي ساده از خانواده ي ” داشتن + مضارع استمراري از فعل مورد نظر “ ساخته مي شود ؟
1) التزامي
2) مستمر
3) استمراري
4) بعيد

2- جمله ي سوم در شعر :
” يادم آمد ، هان – داشتم مي گفتم آن شب نيز – سورت سرماي دي بيداد ها مي كرد “ داراي چه زماني است ؟
1) ماضي مستمر
2) ماضي استمراري
3) ماضي ساده
4) ماضي نقلي

نکته 512
مضارع اخباري فعلي است كه روي دادن آن در زمان حال يا آينده ي نزديك قطعي باشد و براي بيان حقايق كلي و مطالــب علــمي از آن استفاده
1- كدام گزينه درباره ي كاربرد مضارع اخباري نادرست است ؟
1) براي بيان كاري كه در آينده انجام خواهد گرفت
2) براي بيان احتمال ، الزام و آرزو در آينده
3) براي بيان حقايق كلي و مطالب علمي
4) براي بيان كاري كه اكنون در حال انجام است

2- عبارت زير فاقد چه نوع فعلي است ؟
” شنيده بودم فلان عامل را كه فرستاده اي به فلان ولايت بر رعيّت دراز دستي مي كند و ظلم روا مي دارد “
1) مضارع اخباري
2) ماضي ساده
3) ماضي نقلي
4) ماضي بعيد

نکته 513
ساختمان مضارع اخباري به صورت زير است :
جزء پيشين ” مي يا همي + بن مضارع + شناسه “
1- در بيت:
” الا اي هوشمند خوب كردار / بگويم با تورمزي چند از اسرار بگويم چه زماني است ؟
1) مضارع اخباري
2) مضارع التزامي
3) ماضي ساده
4) ماضي التزامي

2- زمان فعل در مصراع : ” نه هرگز بر انديشم از پادشا“ چيست ؟
1) مضارع التزامي
2) مضارع اخباري
3) ماضي ساده
4) ماضي استمراري

نکته 514
شكل مضارع اخباري از خانواده ي ” هستن “ بدليل از بيـن رفتن يا تغيير شـكل بسياري از صيغه هاي آن ” قياسي “ نيست و به دو صورت زير است :
الف ) استم-استي-است-استيم-استيد-استند
ب) هستم-هستي-هست –هستيم-هستيد-هستند
1- با توجه به هم زماني فعل هاي هر چهار مصراع فعل كدام مصراع از نظر نوع با بقيه فرق دارد ؟
1) ورايدون كه زين كار هستم گناه
2) سريرزشرم و بهايي مراست
3) اشتر به شعر عرب در حالت است وطرب
4) نفحات صبح داني زچه روي دوست دارم

2- با توجه معني در عبارت زير زمان افعال به ترتيب عبارتند از .......
الهي اگر تو مرا خواستي من آن خواستم كه توخواستي
1) التزامي – اخباري – التزامي
2) التزامي – اخباري – اخباري
3) التزامي – التزامي – التزامي
4) اخباري – اخباري – اخباري

نکته 515
مضارع التزامي بر انجام دادن كار يا روي دادن حالتي در زمان حال ، همراه با شك و ترديد يا اميد و آرزو دلالت مي كند .
1- زمان فعل در مصراع ” كاشكي قيمت انفاس بدانندي خلق ” كدام است ؟
1) ماضي استمراري
2) مضارع التزامي
3) مضارع اخباري
4) ماضي مستمر

2- در عبارت :” هر چه عاشق در راز پوشي بكوشد باز نگاه دو ديده اش از سرّ ضمير خبر مي دهد “ كدام افعال آمده است ؟
1) مضارع التزامي – مضارع التزامي
2) مضارع التزامي – مضارع اخباري
3) مضارع اخباري – مضارع اخباري
4) مضارع التزامي – ماضي استمراري  

    نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
انواع مضارع ، انواع فعل از نظر ساختمان ، معلوم و مجهول و...

 

  نکته 516
ساختمان مضارع التزامي به صورت زير است :
جزء پيشين ”ب“ + بن مضارع + شناسه

1- در عبارت زير به ترتيب چند مضارع اخباري و چند مضارع التزامي آمده است ؟
” نداني و نداني كه نداني و نخواهي كه بداني كه نداني “

1) 2 ، 4
2) 4 ، 2
3) 5 ، 1
4) 1 ، 5  

 

  2- عبارت :
” در اين تو را چند مزد باشد . به خشم گفت : نبخشيدم ونبخشم كه وي را اميرالمومنين به من داده است “ جمله ي اول داراي چه نوع فعل است ؟

1) مضارع التزامي
2) مضارع اخباري
3) ماضي ساده
4) ماضي نقلي  

 

  نکته 517
در شعر و نثر گاهي حرف ” ب“ بر سر فعل مضارع التزامي و ” مي “ بر سر فعل مضارع اخباري نمي آيد اما در معني عملا مي توان ”ب“و”مي“ را بر سر فعل افزود.

1- زمان فعل ها در مصراع :” اگر در باغ عشق آيي همه فرّاش دل يابي “ به ترتيب كدام است ؟

1) مضارع اخباري – مضارع التزامي
2) مضارع التزامي – مضارع اخباري
3) مضارع اخباري – مضارع اخباري
4) مضارع التزامي – مضارع التزامي  

 

  2- زمان فعل ها در بيت زير به ترتيب چيست ؟
عشق چون آيد برد هوش دل فرزانه را / دزد دانا مي كشد اول چراغ خانه را

1) اخباري – اخباري – اخباري
2) التزامي – اخباري – اخباري
3) التزامي – اخباري – التزامي
4) اخباري – التزامي – اخباري  

 

  نکته 518
جز دو ساخت ” ماضي و مضارع التزامي “ ساخت ساير زمان هاي فعل از وجه اخباري است ولي ” مضارع التزامي و ماضي التزامي “ براي وجه التزامي به كار مي رود .

1- كدام گزينه مشخصه هاي فعل ” مي خنديد“ را نشان مي دهد ؟

1) مضارع اخباري دوم شخص جمع – وجه خبري
2) ماضي ساده دوم شخص مفرد – وجه التزامي
3) ماضي مستمر دوم شخص مفرد – وجه التزامي
4) ماضي مستمر دوم شخص جمع – وجه خبري  

 

  2- وجه كدام فعل با بقيه متفاوت است ؟

1) اميدوارم كه ما را فراموش نكرده باشد
2) شايد از خطاي شما چشم بپوشد
3) پرويز در امتحان ورودي موفق شد
4) كاش پرويز در امتحان ورودي موفق بشود  

 

  نکته 519
در فارسي امروز هر فعلي را مي توان با آوردن تكواژ ” ن“ منفي كرد فقط زمان هاي مستمر صورت منفي ندارند و براي منفي ساختن آن ها از معادل هاي غير مستمر استفاده مي شود.

1- براي منفي كردن ماضي مستمر از ماضي ...... و براي منفي كـردن مضارع مستـمر از مضارع ..... استـفاده مي كنيم .

1) استمراري – التزامي
2) استمراري – اخباري
3) ساده – اخباري
4) ساده – التزامي  

 

  2- كدام يك از فعل هاي زير صورت منفي ندارند؟

1) داشتم مي خواندم
2) مي خوانم
3) خوانده ام
4) خوانده باشد  

 

  نکته 520
فعل از نظر اجزاي تشكيل دهنده ( ساختمان ) بر سه نوع است :
1- ساده
2- پيشوندي
3- مركب

1- كدام فعل مركب نيست ؟

1) طعنه مي زند
2) تنه مي زند
3) نق مي زند
4) چانه مي زند  

 

  2- كدام گزينه فعل مركب است ؟

1) غذا خورد
2) سرما خورد
3) آب خورد
4) ميوه خورد  

 

  نکته 521
اگر پيش از فعل ساده يا پيشوندي يك يا چند تكواژ آزاد يا مستقل بيايد و با آن تركيب شود كلمه ي حاصل ، فعل مركب است .

1- در كدام گزينه فعل مركب وجود ندارد ؟

1) كاوبه تائيد نظر حل معما مي كرد
2) تا به تحقيق مرا منزل و ره ننمايي
3) سال ها دل طلب جام جم از ما مي كرد
4) طي اين مرحله بي همرهي خضر مكن  

 

  2- كدام يك از افعال زير فعل مركب نيست ؟

1) خشمگين شد
2) دوست داشت
3) دل بست
4) ايمان آورد  

 

  نکته 522
اگر به اول فعل هاي ساده ” وند “ افزوده شود اين فعل ها به فعل پيشوندي تبديل مي شوند مثل : آمد === برآمد ، درآمد ، باز آمد

1- كدام فعل پيشوندي است ؟

1) شركت دادند
2) آورد
3) روي داد
4) بر مي دارم  

 

  2- در كدام گزينه پيشوند ” بر “ هيچ معناي تازه اي به فعل ساده آن نمي افزايد ؟

1) برافتاد
2) برخاست
3) برانداخت
4) برنشست


نکته 523
آوردن حرف نشانه ي ” را“ بين دو جزء فعل مركب از نظر نگارشي نادرست است . ضمنا اين حرف بايد دقيقا بعد از مفعول بيايد نه بعد از جمله ي معرّفي كننده ي مفعول .

1- كاربرد ” را“ در ميان كدام دو جزء جايز نيست
1) پيچ خورد
2) نان خورد
3) آب خورد
4) ميوه خورد

2- در كدام گزينه حرف ” را“ كاربردي نادرست دارد ؟
1) حتي آن را مرادف بي نيازي مي شمرد
2) نام را باز ستانيم از ابر
3) كفشي كه خريده بودي را پسنديدم
4) آسمانش را گرفته تنگ در آغوش

نکته 524
حرف ”را“ هميشه نشانه ي مفعول نيست ،گاهي مي تواند حرف اضافه و گاهي فكّ اضافه باشد.

1- حرف ” را“ در كدام گزينه كاربردي متفاوت دارد ؟
1) او را مطوّقه گفتندي
2) سه خليفت را خدمت كرد
3) وحي آمد كه اين يگانه را بگوييد
4) چنان كاري كه خود را كشتن در پيش داريم

2- ” را “ در مصراع :
” اين راه را نهايت صورت كجا توان بست “ چه كاربردي دارد ؟
1) فك ّ اضافه
2) صوت
3) حرف اضافه
4) حرف ربط

نکته 525
چنانچه حرف ” را“ بين مضاف و مضاف اليه تفكيك ايجاد كند فكّ اضافه است .

1- در مصراع :” جانا روا نباشد خونريز را حمايت “ كاربرد ”را“ چيست ؟
1) نشانه ي مفعول
2) حرف اضافه
3) فك ّاضافه
4) حرف ربط

2- ” را“ در بيت زير داراي چه كاربردي است ؟
”سرانجام گفت ايمن از هردوان / نگردد مرا دل نه روشن روان “
1)فكّ اضافه
2) حرف اضافه
3) نشانه ي مفعول
4) حرف ربط

نکته 526
فعل از جهت ويژگي گذر به سه دسته تقسيم مي شود :
1- ناگذرا
2- گذرا
3- دووجهي

1- كدام يك از افعال زير ناگذر است ؟
1) لرزيد
2)افكند
3) انداخت
4) بخشيد

2- فعل كدام گزينه دو وجهي نيست ؟
1) گسست
2) شكست
3) ريخت
4) دوخت

نکته 527
به فعل هايـي كه معنـي آن هـا با نهاد كـامل است ” ناگذر“ و به فعل ها يي كه علاوه بر نهاد به جزء يا اجــزاي ديگري نياز دارند ” گذرا “ مي گويند .

1- در كدام گزينه يك جمله ي دوجزئي با فعل ” ناگذر“ مشاهده مي شود ؟
1) مشركان بت ها را مي پرستيدند
2) رضا كتاب جغرافي خوانده است
3) آن ها مرا مي شناسند
4) دوستان ما خواهند آمد

2- كدام فعل به صورت نادرست به ”گذرا“ تبديل شده است ؟
1) ترسيد= ترساند
2) چسبيد=چسباند
3) رست = روياند
4) جوشيد=جوشاند

نکته 528
اگر به فعل هاي ” گذرا به متمم “ و ”گذرا به مفعول “ تكواژ ”ان“ بيفزاييم تبديل به فعل هاي گذرا به ”مفعول ومتمم “ مي شوند يعني جمله ي چهارجزئي با مفعول ومتمم را مي سازند

1- كدام يك از فعل هاي زير علاوه بر مفعول نياز به متمم دارد ؟
1) خراشيدن
2) جويدن
3) ستودن
4) چسباندن

2- با افزودن تكواژ ”ان“ از كدام مصدر نمي توان گذراي سببي ساخت ؟
1) دانستن
2) ترسيدن
3) گذشتن
4) رهيدن

نکته 529
فعل معلوم فعلي است كه فاعل آن معلوم و مشخص باشد و فعل مجهول فعلي است كه فاعل آن مشخص نيست و ما آن را به مفعول جمله نسبت مي دهيم .

1- كدام فعل مجهول است ؟
1) خواهم برد
2) رفته بوديد
3) برده خواهد شد
4) تشريف فرما شدند

2- در هر گزينه به جز گزينه ي .......يك فعل مجهول هست .
1) دوخته شده است
2) آسوده شد
3) داشت خوانده مي شد
4) نوشته مي شود

نکته 530
طرز مجهول كردن فعل معلوم :
بن ماضي + ه + صيغه اي از خانواده ي ” شدن“ كه عينا شبيه فعل مورد نظر باشد .

1- ” آموخته مي شود “ مجهول كدام گزينه است؟
1) آموخت
2) مي آموخت
3) مي آموزد
4) بياموزد

2- كدام گزينه ماضي مجهول است ؟
1) خوانده باشد
2) خوانده مي شود
3) خوانده آمده است
4) خوانده بشود  

    

 

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
معلوم ومجهول ، افعال معين ، افعال دعايي ، حذف فعل و...

 

  نکته 531
اگر بخواهيم جمله اي را كه داراي فعل معلوم است به صورت مجهول درآوريم ابتدا فعل را متناسب با مفعول ، مجهول مي كنيم و آنگاه نهاد يا فاعل را حذف مي نماييم .

1- مجهول جمله ي ” دبير ورزش آنها را به تماشاي مسابقه خواهد آورد “ كدام است ؟

1) آورده خواهند شد
2) آورده شدند
3) آورده مي شوند
4) آورده خواهد شد  

 

 

  2- مجهول جمله ي ” رضا آن كتاب را از روي ميز بر مي دارد “ كدام است ؟
آن كتاب ازروي ميز...........

1) برداشته شد
2) برداشته مي شود
3) برداشته مي شد
4) برداشته شده است  

 

  نکته 532
فعل مجهول فقط از فعل هاي گذرا به مفعول ساخته مي شود و فعل هاي ناگذر مجهول نمي شوند .

1- كدام يك از فعل هاي زير مجهول نمي شود ؟

1) دوخت
2) مي ديد
3) آموخت
4) مي آمد  

 

  2- صورت مجهول فعل ” افتاد“ در كدام گزينه آمده است ؟

1) افتاده شد
2) افتاده مي شد
3) انداخته شد
4) انداخته مي شد  

 

  نکته 533
فعل معين (=كمكي ) فعلي است كه براي صرف فعل اصلي به كار مي رود .

1- در كدام گزينه فعل معين به كار رفته است ؟

1) آرزو دارم كه همه با اسلام راستين آشنا شوند
2) خلق و خوي ناپسند را رها كنيد
3) دارم از پيش دوست مي آيم
4) هر چه نپايد دلبستگي را نشايد  

 

  2- در كدام گزينه ” فعل معين “ هست ؟

1) تا باز كه او را بكشد آن كه تو را كشت
2) تا كس نكند رنجه به دركوفتنت مشت
3) چون تيغ به دست آري مردم نتوان كشت
4) حيران شدوبگرفت به حيران سر انگشت  

 

  نکته 534
چنانچه يكي از افعال خانواده ي ” شايستن ، بايستن ، توانستن و يارستن “ با مصدر مرخّم يا مصدر كامل بيايند وجه مصدري را مي سازند در متون گذشته به اين افعال ” شبه معين “ مي گفتند

1- در كدام گزينه فعل كمكي ” وجه مصدري “ را ساخته است ؟

1) پايداري و استقامت ميخ / شايد ار عبرت بشر گردد
2) سپهر آيينه ي عدل است شايد/ كه هر چه از توبيند وانمايد
3) صد ملك دل به نيم نظر مي توان خريد/ خوبان در اين معامله تقصير مي كنند
4) گربه اقليم عشق روي آري/ همه آفاق گلستان بيني  

 

  2- همه ي فعل هاي ماضي به جز ماضي ..... فعل معين يا كمكي دارند ؟

1) استمراري
2) التزامي
3) مستمر
4) نقلي  

 

  نکته 535
چنانچه ماضي ساده قطعي بودن عملي را در زمان حال يا آينده نزديك نشان دهد به آن مضارع يا مستقبل محقّق الوقوع مي گويند .

1- با توجه به عبارت :” اگر شفاعت تو رد كند قضا كار خود بكرد و هيچ در مان نيست “ زمان فعل جمله ي ” قضا كار خود بكرد “ چيست ؟

1) ماضي بعيد
2) مضارع التزامي
3) ماضي ساده
4)مستقبل محقّق الوقوع  

 

  2- در كدام گزينه مستقبل محقّق الوقوع وجود دارد ؟

1) باران مي باريد اما افق داشت روشن مي شد
2) نه اين طور نميشه بلند ميشي و واميستي
3) تفنگ را بنداز رو زمين ،تكون بخوري مردي
4) اين اسكناس را مي گيري و زود مي روي  

 

  نکته 536
فعل هايي مثل :” كُناد ، دهاد ، مريزاد و ....“ كه در كتاب درسي شما آمده اند فعل دعايي به حساب مي آيند .

1- كدام فعل دعايي نيست ؟

1) زشت باديد
2) خدايتان بميراناد
3) پدرشان را مزد دهاد
4) آنان را ايستانيد  

 

  2- در كدام گزينه فعل دعايي وجود دارد ؟

1) مردي را ديد به انواع فسق و فجور موجود چنان كه انگشت نماي شده بود
2) آن كس شيخ را گفت : خدايت در بهشت كناد
3) در نيشابور به محله اي فرو مي شد جمع متصوفه بيش از صدوپنجاه كس بازو به هم
4) شيخ نعره اي بزد وگفت :راست باز وپاك باز و امير باش  

 

  نکته 537
اگر حـذف فعل بـه دليل تـكرار و بـراي پـرهيز از تكرار صورت گيرد آن را ” حذف به قرينه ي لفظي “ مي گويند اما اگر شنونده يا خواننده از سياق سخن به بخش حذف شده پي ببرد ” حذف به قرينه معنوي “ است .

1- در بيت زير چند فعل به قرينه ي معنوي حذف شده است ؟
” چرخ ار چه رفيع خاك پايت / عقل ار چه بزرگ طفل راهت “

1) سه فعل
2) دو فعل
3) چهار فعل
4) يك فعل  

 

  2- فعل كمكي در كدام گزينه به قرينه ي لفظي حذف شده است ؟

1) به نام او كه نام او راحت روح است و پيغام او مفتاح فتوح
2) فصلي خواهم نبشت و پس به سر قصه شد
3) تو مو بيني و مجنون پيچش مو
4) به خدا كه گر بميرم كه دل از تو برنگيرم

نکته 538
زماني مي توان فعل را حذف كرد كه مشابه قسمت حذف شده در فعل جمله مجاور ديده شود در غير اين صورت حذف نادرست است .

1- كدام گزينه به ويرايش نياز ندارد ؟
1) آل بويه بغداد را فتح كرده و خليفه را بركنار و پسرش را به جاي او گماردند
2) كليات لايحه بودجه در جلسه ي امروز مجلس طرح و بررسي شد
3) گزارشات رسيده را بررسي و يادداشت كردم
4) همه ي نامه ها در جلسه ي شوراي دبيران مظرح و به تصويب رسيد

2- در كدام گزينه حذف به صورت نادرست انجام شده است ؟
1) آن ها حركت كردند و مانيز به دنبالشان
2) هواپيما فرود و مسافران را پياده كرد
3) صبح زود رسيديم و آنها زودتر
4) شهرميان دشت گسترده بود پر از دار و درخت

نکته 539
حذف نهاد جدا : نهاد جمله هاي هم پايه و ناهم پايه ي اول شخص و دوم شخص را هميشه مي توان به قرينه ي نهاد پيوسته حذف كرد مگر آن كه وابسته يا بدل همراه باشد يا تاكيدي در كار باشد .

1- حذف نهاد جدا ، در عبارت :” ما دانش آموزان كلاس سوم دبيرستان ، تقاضا مي كنيم كتاب هاي تازه اي براي كتابخانه تهيه كنيد “ به چه دليل ممكن نيست ؟
1) همراه بودن با بدل
2) عدم مطابقت با نهاد اجباري
3) همراه بودن با مضاف اليه
4) عدم مظابقت با قاعده ي واجي

2- حذف نهاد جدا در عبارت :” استاد فيزيك ، دانشگاه تهران در همايش بين المللي سخن راني كرد “ به چه دليل ممكن نيست ؟
1) همراه بودن با صفت
2) همراه بودن با مضاف اليه
3) همراه بودن با بدل
4) مطابقت نداشتن نهاد با فعل

نکته 540
درفعل هاي اسنادي بايد به معني و مفهوم افعال دقت داشته باشيم .

1- ” جانم ملول گشت ز فرعون و ظلم او “ چه نوع فعل ماضي است ؟
1) استمراري
2) التزامي
3) ساده
4) نقلي

2- ” نيست “ در كدام گزينه فعل اسنادي نيست ؟
1) كار تباه كردي و گفتي تباه نيست
2) ميدان همت جهان خوابگاه نيست
3) يغماگراست چون تو كسي پادشاه نيست
4) يك مرد رزمجوي تورا درسپاه نيست

نکته 541
درفعل هاي ساده بن مضارع يك تكواژ است

1- كدام فعل مركب نيست؟
1)دوست داشت
2) ايمان آورد
3) غذا خورد
4) حل كرد

2- كدام فعل ساده نيست؟
1) سخن گفت
2) نگاه كرد
3) ناراحت شد
4) خشمگين شد

نکته 542
در فعل هاي مستمر افعــال خانــواده ي ” داشتن “ و در فعل هاي ماضي افعال معين ( ام ،اي،است،ايم،ايد،اند) وجود دارد .

1- ” داشت نوشته مي شد “ چه نوع فعل ماضي است ؟
1) مستمر
2) استمراري
3) التزامي
4) بعيد

2- در كدام گزينه فعل ماضي نقلي وجود ندارد ؟
1) چه فرهاد ها مرده در كوهها/ چه حلاج ها رفته بر دارها
2) به خون خود آغشته اند/ چه گل هاي رنگين به جويبارها
3) مهين مهرورزان كه آزاده اند/بريزند از دام جان تارها
4) همي گويم و گفته ام بارها / بود كيش من مهر دلدارها

نکته 543
بعضي از فعل ها برخلاف قاعده گذرا مي شوند .

1- همه ي گزينه هاي زير خلاف قاعده گذرا مي شوند به جز گزينه ي .....
1) افتادن
2) ترسيدن
3) آمدن
4) رفتن

2- شكل گذراي كدام گزينه با بقيه تفاوت دارد ؟
1) جهيدن
2) چكيدن
3) نشستن
4) پريدن

نکته 544
” تا“ هميشه حرف ربط و حرف اضافه نيست گاهي ممكن است ” صوت “ واقع شود .

1- در مصراع :” تا بر سر سبزه تا به خواري ننهي “ كدام كلمه را مي توان معادل ” زنهار و مواظب باش “ دانست ؟
1) تا
2) به
3) سر
4) بر

2- كلمه هاي كدام گزينه نام آوا هستند ؟
1) آه – واي
2) هان – زنهار
3) خرت خرت – شرشر
4) آفرين – احسنت

نکته 545
صوت كلمه اي است كه بدون نياز به فعل بيان كننده ي غرض گوينده يا نويسنده است .
1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ..... ” صوت “ به كاررفته است .
1) آه دست پسرم يافت خراش
2) بگفت ار من كنم در وي نگاهي
3) فريب جهان را مخور زينهار
4) هان اي عزيز فصل جواني بهوش باش

2- كدام كلمه اگر در عبارتي به كار رود در حكم فعل است و يك شبه جمله به حساب مي آيد؟
1) كاشكي
2) زينهار
3) قطعا
4) شايد

نکته 546
فعل مجهول از ” صفت مفعولي “+افعال خانواده ي ” شدن “ ساخته مي شود .

1- از مصدر ” كشيدن “ ماضي بعيد مجهول دوم شخص جمع كدام گزينه است ؟
1) كشيده شده ايد
2) كشيده مي شويد
3) كشيده شده بوديد
4) كشيده شده بودند

2- ” ديده شده باشند “ چه نوع فعل است ؟
1) ماضي التزامي
2) ماضي بعيد
3) ماضي التزامي مجهول
4) ماضي ساده

نکته 547
گاهي در ماضي استمراري بجاي جزء پيشين ” مي يا همي“ ي “ در آخر فعل مي آيد .

1- در عبارت :” آواز دادم غلامي را كه به من نزديك او بودي به هر وقت “ فعل جمله ي دوم چه زماني است ؟
1) ماضي استمراري
2) ماضي ساده
3) ماضي نقلي
4) ماضي بعيد

2- ” رزمندگان جبهه ي حق جان فشانده اند “ ، ”جان فشانده اند “ چه فعلي است ؟
1) ماضي ساده
2) ماضي نقلي
3) ماضي بعيد
4) ماضي مستمر

نکته 548
گاهي ممكن است در يك عبارت يا يك مصراع چند فعل ماضي يا مضارع قرار گيرد .

1- شعر : ” مي تراود مهتاب ،مي درخشد شب تاب / مانده پاي آبله از راه دراز / بردم دهكده مردي تنها “ كدام فعل ماضي را دارد ؟
1) نقلي
2) ساده
3) استمراري
4) التزامي

2- كدام گزينه جمله ي دو جزئي بدون فعل نيست ؟
1) سيگار كشيدن ممنوع
2) زندگي يعني تلاش
3) مرحمت شما زياد
4) عيدتان مبارك

نکته 549
فعل ممكن است داراي مفاهيم گوناگوني باشد.

1- از ”گشت “ در مصراع ” گرتونباشي يار من ، گشت خراب كار من “ كدام مفهوم بر مي آيد؟
1) مي گرديد
2) مي گردد
3) مي گشت
4) بگردد

2- فعل كدام گزينه دو وجهي نيست ؟
1) گسست
2) شكست
3) ريخت
4) دوخت

نکته 550
هر گروه اسمي از يك اسم به عنوان هسته تشكيل شده و ممكن است يك يا چند وابسته داشته باشد كه وجود هسته الزامي و وجود وابسته يا وابسته ها اختياري است .

1- در بيت زير چند اسم آمده است ؟
به اميد آنكه شايد برسد به خاك پايت / چه پيام ها سپردم همه سوز دل صبا را
1) هفت
2)هشت
3) نه
4) ده

2- در عبارت : ”به هر چهاردانش آموز شركت كننده در اردو يك اتاق مي دادند “ كدام گزينه هسته ي گروه اسمي است ؟
1) چهار
2) اردو
3) دانش آموز
4) شركت كننده  

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
اسامي مفرد و جمع ، معرفه ونكره ، عام وخاص و...

 

  نکته 551
اسم از جهت ويژگي شمار به سه دسته تقسيم مي شود :
1- مفرد
2-جمع
3-اسم جمع

1- اگر اسمي نشانه ي جمع نداشته باشد اما مفهوم جمع را برساند و بر يك مجموعه دلالت كند در اصطلاح دستوري چه نام دارد ؟

1) جمع
2) جمع مكسر
3) اسم جنس 4
4) اسم جمع  

 

  2- كدام اسم مفرد است ؟

1) لشكر
2) طايفه
3) كاروان
4) ورزشگاه  

 

  نکته 552
براي نشان دادن تعداد بيش از يكي ، از وابسته‌هاي پسين (= نشانه هاي جمع ) استفاده مي‌ شود .

1- كدام نوع اسم است كه دو وابسته ي پسين ( نشانه هاي جمع و ” ي “ نكره ) را نمي پذيرد ؟

1) مفرد
2) مشتق
3) جمع
4) خاص  

 

  2- كدام گزينه جمع است ؟

1) ملّت
2) گله
3) ايل
4) سپاهيان  

 

  نکته 553
نشانه هاي جمع به ترتيب كثرت استعمال عبارتند از :
1- ها
2-ان
3- ات ( جات )
4- ين
5- ون

1- كدام نشانه ي جمع تقريبا براي تمام كلمات حتي واژه هاي دخيل به كار مي رود ؟

1) ان
2) ات
3) ون
4) ها  

 

  2- كلماتي كه به مصوت بلند ”ا“ و ”و“ ختم مي شوند كدام نشانه ي جمع را مي گيرند ؟

1) گان
2) ات
3) جات
4) يان  

 

  نکته 554
در كلماتي مثل ” روحانيون و انقلابيّون “ پسوند جمع مفهوم تشكّل و تجمّع را مي رساند و در كلماتي مثل ” بيچارگان ، درماندگان “ هنگام جمع بستن ” ه “ حذف مي شود و به جاي آن ”گ “ ميانجي مي آيد .

1- كدام يك از نشانه هاي جمع كاربرد اندكي دارد و بيش تر مفهوم ” تشكل و تجمع “ را مي رساند ؟

1) ون
2) ين
3) ات
4) ان  

 

  2- كلماتي كه به ( ه / ـه) ختم مي شوند كدام نشانه ي جمع را مي گيرند ؟

1) يان
2) گان
3) ون
4) ين  

 

  نکته 555
پسوند ”ان “ هميشه نشانه ي جمع نيست .

1- كدام پسوند ساختمان كلمات به مفهوم فاعلي ، زمان و مكان به كار رفته است ؟

1) ان
2) دان
3) ستان
4) ار  

 

  2- پسوند ”ان “ در كدام گزينه با بقيه متفاوت است؟

1) گيلان – گرگان
2) خندان – گريان
3) لرزان – شتابان
4) سوزان – لرزان  

 

  نکته 556
اسم يا شناس ( = معرفه ) است يا ناشناس (=نكره ) و يا اسم جنس

1- اسمي كه نه نكره باشد و نه معرفه چه اسمي است؟

1) خاص
2) عام
3) اسم جمع
4) جنس  

 

  2- اسم جنسي كه مضاف اليه آن شناس باشد چه اسمي به حساب مي آيد ؟

1) معرفه
2) نكره
3) جنس
4) خاص  

 

  نکته 557
اسم مي تواند عام يا خاص باشد .

1- كدام اسم است كه تمام وابسته هاي پيشين و پسين اسم را مي پذيرد ؟

1) خاص
2) عام
3) شناس
4) ناشناس  

 

  2- كدام يك از اسم ها اگر جمع بسته شوند مفهوم ” تشبيه و تاكيد “ را مي رسانند ؟

1) خاص
2) عام
3) اسم جمع
4) اسم ناشناس

نکته 558
اسم از جهت ويژگي ساخت يعني اجزاي تشكيل دهنده به چهار نوع تقسيم مي شود :
1-ساده
2- مركب
3- مشتق
4-مشتق – مركب

1- اسمي است كه يك جزء آن معناي مستقل ندارد؟
1) مركب
2) ساده
3) مشتق
4) خاص

2- كدام گزينه از وند هاي حرفي است و اسم مشتق نمي سازد ؟
1) ار
2) بان
3) چه
4) ها

نکته 559
اسم ساده اسمي است كه فقط از يك جزء يعني يك تكواژ آزاد يا مستقل تشكيل شده است مثل :
سياوش ، شمشاد و .....

1- كدام گزينه اسم ساده است ؟
1) پندار
2) كوشش
3) مويه
4) حنابندان

2- اسم ساده كدام است ؟
1) چَرا
2) شنا
3) يارا
4) گنجا

نکته 560
اسم مركب اسمي است كه از دو يا چند تكواژ آزاد يا مستقل ساخته مي شود در ساختمان اسم مركب هيچ وندي وجود ندارد
مثل : لاك پشت ، خط كش


1- كدام گزينه اسم مركب است ؟
1) گلزار
2) گلگون
3) گلفام
4) گلريز

2- ساخت كدام اسم مركب با بقيه متفاوت است ؟
1) سياه سرفه
2) نوروز
3) دست برد
4) پنج شنبه

نکته 561
اسم مشتق اسمي است كه اط يك تكواژ آزاد يا مستقل و حداقل يك وند كه معناي مستقلي ندارد ساخته مي شود
مثل : پوشه ، خوبي

1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ......اسم مشتق ديده مي شود .
1) ديوار
2) كشتار
3) رفتار
4) گفتار

2- نسبت كدام گزينه مانند ” خند و خنده “ است ؟
1) دست ،دسته
2) مال ، ماله
3) موي ، مويه
4) كوب ، كوبه

نکته 562
اسم ” مشتق – مركب “ اسمي است كه ويژگي هاي ” مشتق – مركب “ را با هم داشته باشد مثل:
سه گوشه – كشت و كشتار و...

1- كدام اسم ” مشتق – مركب “ از نظر ساخت با بقيه تفاوت دارد ؟
1) پرس وجو
2) خريد وفروش
3) زدوبند
4) گفت و گو

2- كدام گزينه با بقيه تفاوت دارد ؟
1) رفت و آمد
2) گفت وگو
3) جست و جو
4) شست و شو

نکته 563
وابسته هاي اسم به دو دسته تقسيم مي شوند :
1- وابسته هاي پيشين
2- وابسته هاي پسين

1- كدام گزينه وابسته ي پيشين نيست ؟
1) صفت مبهم
2) صفت اشاره
3) صفت شمارشي اصلي
4) صفت بياني

2- كدام گزينه از وابسته هاي پسين اسم نيست ؟
1) صفت تعجبي
2) مضاف اليه
3) ي نكره
4) صفت شمارشي ترتيبي با پسوند ُم

نکته 564
چنانچه پس از كلمات ” اين ، آن ، همين ، همان ، چنين ، چنان “ اسم بيايد صفت اشاره هستند .

1- در بيت زير چند صفت اشاره آمده است ؟
” به پاس هر وجب خاكي از اين ملك / چه بسيار است آن سرها كه رفته “
1) دو
2) يك
3) سه
4) صفت اشاره نيامده

2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
” همين جا صلح كن با ما چه لازم / كه در محشر ز ما شرمنده باشي “
1) همين = صفت اشاره
2) بيت سه جمله است
3) شرمنده = مسند
4) همين = ضمير اشاره  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
صفت اشاره ، صفت پرسشي ، صفت تعجب ، صفت مبهم و...

 

  نکته 565
چنانچه ” اين و آن “ با هم بكار روند و مرجع مشخصي نداشته باشند ضمير مبهم هستند و صفت يا ضمير اشاره به حساب نمي آيند .

1- با توجه به بيت زير كلمات ” اين و آن “ چه نوع كلماتي هستند ؟ “اندرون توست آن طوطي نهان / عكس او را ديده تو براين و آن“

1) ضمير اشاره
2) صفت اشاره
3) ضمير مبهم
4) ”آن“ صفت اشاره و ”اين “ ضمير اشاره  

 

  2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
دلا تا كي در اين زندان فريب اين وآن بيني/ يكي زين چاه ظلماني برون شو تا جهان بيني

1) ” دل “ مناداست
2) ”اين “ صفت اشاره است
3) ” اين و آن “ ضمير اشاره هستند
4) ” زندان “ استعاره از دنيا ست  

 

  نکته 566
چنانچه پس از كلمات ” چه ، چگونه ، كدام ، كدامين ، چند ، چندم ، چندمين “ اسم بيايد صفت پرسشي هستند .

1- كدام يك از صفات پرسشي زير به صورت ” پسين “ به كار مي رود ؟

1) چند
2) چندم
3) چگونه
4) كدام  

 

  2- در كدام گزينه صفت پرسشي نيامده است ؟

1) كدام سرو به بالاي دوست مانند است؟
2) متحيّرم چه نامم شه ملك لافتي را؟
3) قضيه از چه راهي بايد تعقيب شود ؟
4) كدام دانه فرو رفت در زمين كه نرست ؟  

 

  نکته 567
دو كلمه ي ” چه و عجب “ با مفهوم تعجب اگر پس از آن ها اسم بيايد ، صفت تعجبي هستند .

1- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
زمستي بر سر هر قطعه زين خاك / خداداند چه افسرها كه رفته

1) هر=صفت مبهم
2) اين = صفت اشاره
3) چه = صفت تعجبي
4) چه = ضمير تعجبي  

 

  2- در كدام گزينه ”چه“ صفت تعجبي نيست ؟

1) چه فرهاد ها مرده در كوهها
2) چه حلاج ها رفته بر دارها
3) چه خيال ها گذر كرد وگذر نكرد خوابي
4) با من چه كرد ديده ي معشوقه باز من  

 

  نکته 568
” چند – چندم – چندمين “ گاهي جزء كلمات پرسشي هستند و زماني از كلمات مبهم به حساب مي آيند .

1- با توجه به عبارت :” چند شرح گلستان در كتابخانه موجود است “ كدام گزينه نادرست است ؟

1) چند= صفت پرسشي
2) شرح = هسته
3) كتابخانه = اسم مركب
4) چند= صفت مبهم  

 

  2- با توجه به عبارت زير ” چند“ چه نوع كلمه اي است ؟
” چند روز در اردو شركت داشتم و سپس براي ادامه ي تحصيل به تهران برگشتم “

1) صفت مبهم
2) ضمير مبهم
3) صفت پرسشي
4) ضمير پرسشي  

 

  نکته 569
چنانچه پس از كلمات ” هر – همه – هيچ – فلان – بهمان – ديگر – دگر – چند – چندم و چندمين “ اسم بيايد صفت مبهم به حساب مي آيند .

1- در بيت زير چند صفت مبهم آمده است ؟
هر شب انديشه ي ديگر كنم و راي دگر / كه من از دست تو فردا بروم جاي دگر

1) چهار
2) سه
3) دو
4) يك  

 

  2- با توجه به مصراع :” بروي بنواز ضربتي چند “ ، ”چند “ از نظر دستوري چه نوع كلمه اي است ؟

1) ضمير مبهم
2) صفت مبهم
3) صفت پرسشي
4) ضمير پرسشي  

 

  نکته 570
هرگاه ” هر“ با جزئي تركيب شود ضمير مبهم است مثل : هر كه – هرچه – هركس – هريك و.....

1- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
هركسي كاو دور ماند از اصل خويش / باز جويد روزگار وصل خويش

1) خويش = ضمير مشترك
2) هركسي = صفت مبهم
3) هركسي = ضمير مبهم
4) او = بدل  

 

  2- در كدام گزينه ضمير مبهم نيامده است ؟

1) هر كه آمد عمارتي نوساخت
2) هركسي را نتوان گفت كه صاحب نظر است
3) هر يكي از وي مرادي خواست كرد
4) چه زنم چوناي هردم زنواي شوق او دم  

 

  نکته 571
دو كلمه ي ” يك و يكي “ گاهي ارزش صفت مبهم دارند و به عنوان نشانه ي اسم نكره به كار مي روند و زماني صفت شمارشي اصلي به حساب مي آيند ضمنا اگر ” يكي “ به تنهايي به كار رود پمير مبهم است .

1- با توجه به مصراع ” يكي را كه در بند بيني مخند “ ” يكي “ چه نوع كلمه اي است ؟

1) صفت مبهم
2) ضمير مبهم
3) صفت شمارشي اصلي
4) اسم نكره  

 

  2- ” يكي “ در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) يكي تازي اي بر نشسته سياه
2) يكي دشت با ديدگان پرزخون
3) يكي شادماني بُد اندر جهان
4) همي داد مژده يكي را دگر

نکته 572
كلمات ” اول – آخر – نخست – اولين – آخرين – نخستين “ اگر پس از آن ها اسم بيايد صفت شمارشي ترتيبي هستند در غير اينصورت قيد ترتيب هستند .

1- با توجه به بيت :
” بشد سوي آب و سر و تن بشست / به پيش جهان آفرين شد نخست “ كدام گزينه نادرست است ؟
1) بيت سه جمله است
2) شد = فعل اسنادي است
3) شد = درمعني ” رفت “ به كار رفته است
4) نخست = قيد ترتيب است

2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
نخستين دميدن سيه شد ز دود / زبانه برآمد پس از دود زود
1) نخستين = صفت شمارشي ترتيبي
2) دميدن =مسند
3) برآمد = ماضي ساده و فعل پيشوندي
4) نخستين = قيد ترتيب

نکته 573
صفت عالي برتري يك صفت را بر همه ي صفات مشابه نشان مي دهد و با افزودن پسوند ” ترين “ ساخته مي شود .
1- با توجه به عبارت زير كدام گزينه نادرست است؟
” بزرگ ترين بخش ادبيات عصر مشروطه به مسائل سياسي روز اختصاص يافت “
1) دو گروه اسمي وجود دارد
2) عبارت داراي سه گروه اسمي است
3) بزرگ ترين صفت عالي است
4) ”بخش“ و ”مسايل “ هسته ي گروه اسمي هستند

2- با توجه به عبارت زير كدام گزينه نادرست است؟
” فرهنگ ، ميوه ي بهترين استعدادها و انديشه ها و كردارهاي يك قوم است “
1) بهترين = صفت عالي
2) انديشه و كردار = اسم مشتق
3) جمله سه جزئي با مسند
4) جمله چهارجزئي با متمم و مسند است

نکته 574
چنانچه پس از كلمات اشاره مكثي داشته باشيم ضمير اشاره به حساب مي آيند نه صفت اشاره

1- با توجه به بيت :
” محتسب مستي به ره ديد و گريبانش گرفت / مست گفت اي دوست اين پيراهن است افسار نيست “ كدام گزينه نادرست است ؟
1) بيت شش جمله است
2) ” اين “ صفت اشاره است
3) ” اين “ ضمير اشاره است
4) ” دوست “ مناداست

2- در بيت :
بس دراز است اين حديث خواجه گو/ تا چه شد احوال آن مرد نكو
” اين و آن “ چه نوع كلمه اي است ؟
1) ” اين “ ضمير اشاره – ”آن “ صفت اشاره
2) ”اين“ صفت اشاره – ”آن“ ضمير اشاره
3) هر دو ضميرند
4) هر دو صفت اند  



نکته 473
ضمير متصل ” م “ و ضمير متصل ” ش“ مي توانند مفعول و مضاف اليه واقع شوند .

1- ”م“ در مصراع ” جهان آفرينم ندارد نگاه “ چه نقشي دارد ؟

1) اضافي
2) متممي
3) نهادي
4) مفعولي  

 

  2- در كدام گزينه ضمير ” ش “ نقش اضافي دارد ؟

1) بگفتا هر شبش بيني چو مهتاب
2) بگفتا گر به سر يا بيش خشنود
3) بگفتا گركسيش آرد فرا جنگ
4) بگفتا دوستيش از طبع بگذار  

 

  نکته 474
ضمير متصل ” م“ مي تواند مضاف اليه و مفعول واقع شود .

1- نقش ضميرهاي ” م“ به ترتيب در بيت زير چيست ؟
” اي آفتاب خوبان مي خوشد اندرونم / يك ساعتم بگنجان در سايه ي عنايت “

1) اضافي – مفعولي
2) مفعولي – اضافي
3) هر دو اضافي
4) هر دو مفعولي  

 

  2- ” م“ در مصراع ” عشق او بازاندرآوردم به بند “ چه نقشي دارد ؟

1) نهاد
2) مفعول
3) متمم
4) اضافي  

 

  نکته 475
ضماير ” مبهم “ مي توانند نقش هاي مختلفي در جمله بگيرند .

1- نقش ” آنچه “ در كدام گزينه متفاوت است ؟

1) آنچه مي خواست پيش او آورد
2) آنچه تقدير بود پيش آمد
3) آنچه ناديده چشمت آن بيني
4) آنچه نشنيده گوشت آن شنوي  

 

  2- در بيت :
” به دو چشم خون فشانم هله اي نسيم رحمت / كه ز كوي او غباري به من آر توتيا را كدام گزينه نقشي متفاوت با بقيه دارد ؟

1) توتيا
2) كوي
3) من
4) او  

 

  نکته 476
ضمير متصل ” ش“ مي تواند مضاف اليه و مفعول باشد ضمنا ضماير اشاره مي توانند نقش هاي مختلفي در جمله داشته باشند .

1- در بيت :
” گفتم ببينمش مگرم درد اشتياق / ساكن شودبديدم و مشتاق تر شدم
”م“ در مگرم و ”ش “ در ببينمش چه نقشي دارند ؟

1) مفعولي - مفعولي
2) مفعولي – اضافي
3) اضافي – مفعولي
4) نهادي – اضافي  

 

  2- ضماير مبهم و اشاره در بيت زير در كدام نقش دستوري به كار رفته اند ؟
آنچه نشنيده گوشت آن شنوي / وآنچه ناديده چشمت آن بيني

1) نهاد
2) متمم
3) مضاف اليه
4) مفعول  

 

  نکته 477
ضماير اشاره و ضماير متصل مي توانند مفعول و متمم واقع شوند .

1- ضماير مبهم و اشاره ي موجود در بيت زير در كدام نقش دستوري به كار رفته اند ؟
آنچه نشنيده گوشت آن شنوي / وآنچه ناديده چشمت آن بيني

1) نهاد
2) متمم
3) مضاف اليه
4) مفعول  

 

  2- در مصراع :” بياموزمت كيمياي سعادت “ ضمير متصل ” ت“ چه نقشي دارد ؟

1) متممي
2) مفعولي
3) اضافي
4) نهادي

نکته 478
گاهي ضماير شخصي پيوسته نقش مفعولي دارند

1- در كدام گزينه ضمير شخصي پيوسته نقش مفعولي دارد ؟
1) تا كدامش دست گيرد در خطر
2) حمل دعويش بر محال كنند
3) زنهار تا به يك نفسش نشكني به سنگ
4) گرت ز دست برآيد چو نخل باش كريم

2- در بيت :
” صبحدم چو كلّه بنددآه دودآساي من/ چون شفق در خون نشيند چشم خون پالاي من“
نهاد مصراع دوم در كدام گزينه آمده است ؟
1) كلّه
2) شفق
3) من
4) چشم

نکته 479
اسم و ضمير مي توانند در جمله نقش هاي متفاوتي داشته باشند .

1- با توجه به بيت :”
خواب و خورت ز مرتبه ي خويش دور كرد/ آنگه رسي به خويش كه بي خواب و خور شوي “ كدام گزينه نادرست است؟
1) آنگه = قيد
2) بي خواب و خور =مسند
3) ت = متمم
4) خويش اول = مضاف اليه

2- ” صبح“ در بيت زير چه نقشي دارد ؟
” صبح اميد كه بُد معتكف پرده ي غيب / گو برون آي كه كار شب تار آخر شد“
1) مسند
2) مفعول
3) قيد
4)متمم

نکته 480
اسم مي تواند گاهي در جمله ” نهاد “ و گاهي مفعول واقع شود .

1- در بيت :
” تامل كنان در خطا و صواب / به از ژاژ خايان حاضر جواب
نقش كلمه ي تامل كنان چيست ؟
1) قيد
2) نهاد
3) مسند
4) مفعول

2- در بيت :
” ازآتش دل برون فرستم / برقي كه بسوزد آن دهان بند “
كدام گزينه نقش مفعولي دارد ؟
1) برقي
2) آن
3) دل
4) آتش

نکته 481
اسم مي تواند مسند جمله واقع شود .

1- در جمله ي ” نگاه هاي لوكس مردم آسفالت نشين شهر آن را كهكشان مي بينند “ نقش كلمه ي كهكشان چيست ؟
1) مفعول
2) مسند
3) متمم
4) قيد

2- با توجه به بيت :
” چرخ ار چه رفيع ، خاك پايت / عقل ار چه بزرگ طفل راهت “
نقش كدام كلمه با بقيه متفاوت است ؟
1) طفل
2) بزرگ
3) پاي
4)رفيع

نکته 482
در مشخص كردن نقش كلمات به ترتيب دستوري آنها دقت داشته باشيم .

1- در بيت :
” سر آن ندارد امشب كه برآيد آفتابي / چه خيالها گذر كردو گذر نكرد خوابي كدام كلمه نهاد نيست ؟
1) خوابي
2) خيال ها
3) امشب
4) آفتابي

2- در بيت :
” چوعضوي به درد آورد روزگار / دگر عضوها را نماند قرار
كلمه ي عضو به ترتيب چه نقشي دارد ؟
1) نهاد – مفعول
2) مفعول – متمم
3) مفعول – مضاف اليه
4) متمم – مفعول

نکته 483
مسند مي تواند هم در جمله هاي سه جزئي و هم در جمله هاي چهارجزئي بيايد .

1- نقش هيچ در مصراع ” هيچ همچون پوچ عالي نيست “ چيست ؟
1) نهاد
2) قيد
3) مسند
4) متمم

2- در بيت :
” زبان مختصر عقلان ببند اندر جهان بر من/ كه تا چون خود نخوانندم حريص و مفسد و رعنا
“ كدام كلمه ” مسند “ نيست ؟
1) حريص
2) ”م“
3) مفسد
4) رعنا

نکته 484
اسم ممكن است در جمله چند نقش داشته باشد

1- ” جان “ در بيت :
تن زجان و جان ز تن مستور نيست/ ليك كس را ديدِ جان دستور نيست در كدام نقش دستوري نيامده است ؟
1) مفعول
2) متمم
3) نهاد
4) مضاف اليه

2- در بيت:
” آن آبروي چو جوي بود رنج و غصه سنگ / سنگش به جاي ماند و آبش زجو رود
“ كلمه ” سنگ “ به ترتيب چه نقشي دارد ؟
1) مسند – نهاد
2) مضاف اليه – متمم
3) نهاد – بدل
4) نهاد – مفعول

نکته 485
ضماير متصل مي توانند مفعول و مضاف اليه واقع شوند .

1- دربيت :
” هرچه خواهي در سوادش رنج برد / تيغ صرصرخواهرش حالي سترد
” ش“ در مصراع اول و ” حالي “ در مصراع دوم چه نقشي دارند ؟
1) مضاف اليه – قيد
2) متمم – بدل
3) مفعول – قيد
4) مضاف اليه – مسند

2- در بيت :
” زد بانگ كه كيست حاضر امروز/ كز عشق نبوده خاطر افروز
نهاد كدام است ؟
1) حاضر
2) بانگ
3) ”كه“ در كيست
4) عشق  

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
ضماير متصل ، منادا ، مسند و...

 

  نکته 486
ضماير مشترك مانند ” اسم “ مي توانند نقش هاي متفاوتي داشته باشند .

1- نهادهاي عبارت :
” هر كس چهل روز خويشتن را براي خدا خالص گرداند چشمه هاي حكمت از قلب او بر زبانش جاري مي شود “ كدام است ؟

1) خويشتن – حكمت
2) خدا – زبان
3) هركس – قلب
4) هركس- چشمه هاي حكمت  

 

  2- در كدام گزينه ” آتش “ نقش نهادي دارد ؟

1) چو ازكوه آتش به هامون گذشت / خروشيدن آمد ز دشت و ز شهر
2) يكي بي زيان مرد آهنگرم / زشاه آتش آيد همي بر سرم
3) آتش است اين بانگ ناي و نيست باد / هر كه اين آتش ندارد نيست باد
4) يكي دشت با ديدگان پر زخون / كه تا او كي آيد ز آتش برون  

 

  نکته 487
براي اينكه بتوانيم آسان تر نقش كلمات را در جمله تعيين كنيم ابتدا ترتيب دستوري آنها را رعايت مي كنيم.

1- با توجه به شعر زير نقش دستوري كدام گزينه درست است ؟
” نگران با من استاده سحر – صبح مي خواهد از من – كز مبارك دم او آورم اين قوم به جان باخته را بلكه خبر “

1) نگران = نهاد
2) صبح = نهاد
3) مبارك دم او = نهاد
4) اين قوم به جان باخته = مفعول  

 

  2- در بيت :
” همان به كزين زشت كردار دل / بشويم كنم چاره ي دل گسل “
نقش دستوري كدام كلمه نادرست است ؟

1) به = مسند
2) دل = نهاد
3) زشت كردار=متمم
4) همان = نهاد  

 

  نکته 488
ضمير متصل ” م “ مي تواند مضاف اليه باشد .

1- در بيت :
” گفتم ببينمش مگرم درد اشتياق / ساكن شود بديدم و مشتاق تر شدم
ضمير ” م“ در كدام نقش متفاوت است ؟

1) گفتم
2) ببينم
3) مگرم
4) بديدم  

 

  2- در مصراع :” عمخوارم و اختراست خونخوارم “ نقش ”م“ در ” خونخوارم “ چيست ؟

1) نهاد
2) متمم
3) مفعول
4) مضاف اليه  

 

  نکته 489
گاهي ممكن است ضماير متصل در جاي اصلي خود قرار نگرفته باشند .

1- در كدام گزينه ” م“ در جاي اصلي خود قرار نگرفته است ؟

1) نبرّم از تو امّيد اي نگارين
2) بگذار تا بگريم چون ابر در بهاران
3) زمانه دست تو دادم كليد
4) چندت كنم حكايت شرح اين اين قَدَركفايت  

 

  2- در مصراع ” بشد تيز رهّام با خود وگبر “ ” رهّام “ چه نقشي دارد ؟

1) نهاد
2) مسند
3) بدل
4) متمم  

 

  نکته 490
ضمير متصل ” ش“ مي تواند مفعول و مضاف اليه واقع شود . ضمنا در جمله ي مركب جمله اي كه پس از پيوند .......ساز مي آيد جمله پيرو ( وابسته ) ناميده مي شود .

1- ” ش“ در كدام گزينه نقش متفاوت دارد ؟

1) بگفتا گر به سريا بيش خشنود
2) بگفتا گر كسيش آرد فراچنگ
3) گرم و خونين به منش باز آري
4) تا رفتنش ببينم و گفتنش بشنوم  

 

  2- در جمله ي مركب ” اسفنديار خوب مي دانست كه رستم سزاوار بند نيست “ نقش جمله ي پيرو ( رستم سزاوار نيست ) چيست ؟

1) مفعول
2) نهاد
3) مضاف اليه
4) متمم  

 

  نکته 491
ضمير متصل ” ت “ مي تواند مفعول و مضاف اليه واقع شود .

1- نقش ضمير ”ت“ در كدام مصراع با بقيه فرق دارد ؟

1) سركش مشو كه چون شمع از غيرتت بسوزد
2) هر كه شدت حلقه ي در زود برد حقّه ي زر
3) وگر نه كه پايت همي گور جست
4) سرت زآسمان بگذرد در شكوه  

 

  2- ”ت“ در كدام مصراع نقش متفاوت دارد ؟

1) تا به جايي رساندت كه يكي
2) هر كه شدت حلقه ي در زود برد حقّه ي زر
3) تا چشم بشر نبيندت روي
4) تو كجايي تا شوم من چاكرت  

 

  نکته 492
براي مشخص كردن نقش كلمات به ترتيب دستوري آن ها دقت داشته باشيم .

1- نقش دستوري ” خواب “ در عبارت زير چيست ؟
” غم اين خفته ي چند خواب در چشم ترم مي شكند “

1) نهاد
2) متمم
3) مفعول
4) مسند  

 

  2- در عبارت :” مرد خود مرده بود كه جلادش رسن به گلو افكنده و خبه كرده بود “ ضمير ” ش“ وابسته به كدام يك از اجزاي جمله است

1) بدل
2) متمم
3) مفعول
4) نهاد

نکته 493
اسم مي تواند ” منادا “ و ” مسند “ واقع شود .

1- در بيت :
” هاتف ارباب معرفت كه گهي / مست خوانندشان و گه هشيار
تركيب ” ارباب معرفت “ چه نقشي دارد ؟
1) مفعول
2) متمم
3) بدل
4) نهاد

2- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .... نقش مسند وجود دارد .
1) بوسهل او را به علي رايض ، چاكر خويش بسپرد
2) كتاب حماسه ي فردوسي شاهنامه ناميده مي شود
3) كوچه اي بود كه آن را كو طراز مي گفتند
4) مردم او را آدم خوبي به شمار مي آوردند

نکته 494
ضماير متصل ” م “ و ” ت “ مي توانند ” مفعول “ و مضاف اليه باشند .

1- نقش ضميرهاي ” م“ به ترتيب در بيت زير چيست ؟
اي آفتاب جوبان مي جوشد اندرونم / يك ساعتم بگنجان در سايه ي عنايت
1) اضافي - مفعولي
2) مفعولي – اضافي
3) هر دو اضافي
4) هر دو مفعولي

2- در مصراع :” گرت چشم خدابيني ببخشند “ ” ت “ چه نقشي دارد ؟
1) اضافي
2) نهادي
3) مفعولي
4) متممي

نکته 495
قافيه در شعر مي تواند مانند اسم و ضمير نقش هاي متفاوتي داشته باشد .

1- در كدام مصراع ” قافيه “ مفعول است ؟
1) برادر مبارزم زمزمه كن بهار را
2) بچين ز شاخه ي يقين ميوه ي انتظار را
3) بخوان بخوان ز دفترم شوكت اين تبار را
4) زنيستي بكش بر او پرده ي استتار را

2- نقش دستوري ” ش“ در كدام گزينه متفاوت است ؟
1) بعد از آنش از قفس بيرون فكند
2) چون بدين رنگ و بدين حالش بديد
3) ديدمش خرم وخندان قدح باده به دست
4) قاصدانش را به زخم سنگ راند

نکته 496
هر اسم ممكن است در جمله دو يا چند نقش داشته باشد .

1- با توجه به بيت زير نقش ” سهيل “ به ترتيب كدام است ؟ هر شب بگرايم به يمن تا تو بر آيي / زيرا كه سهيلي و سهيل از يمن آيد
1) نهاد – مسند
2) مسند – نهاد
3) نهاد – نهاد
4) مسند – مسند

2- با توجه به عبارت :
” بزرگا مردا كه اين پسرم بود “ كدام گزينه درست است ؟
1) اين = صفت
2) اين = ضمير
3) بزرگ = منادا
4) مرد = منادا

نکته 497
براي مشخص كردن نقش كلمات ابتدا ترتيب دستوري آن ها را رعايت مي كنيم و سپس نقش واژه ها را تعيين مي كنيم .

1- مفعول در مصراع ” آتش آهيم چنين آب كرد “ كدام است ؟
1) يم
2) م
3) آتش
4) آه

2- با توجه به بيت زير كلمات همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ..... نهاد است .
فيض روح القدس ار بازمدد فرمايد / ديگران هم بكنند آنچه مسيحا مي كرد
1) ديگران
2) روح القدس
3) فيض
4) مسيحا

نکته 498
گروه فعلي مهم ترين عضو گزاره است كه داراي پنج ويژگي است :
1- شخص
2- زمان
3- وجه
4- گذر
5- معلوم ومجهول

1- در زبان فارسي فعل داراي چند شخص ( صيغه ) است ؟
1) چهارده
2) شش
3) پنج
4) سه

2- كدام وجه فعل ويژگيهاي پنج گانه ي زبان را ندارد ؟
1) وجه خبري
2) وجه التزامي
3) وجه مصدري
4) وجه اخباري و التزامي

نکته 499
اجزاي فعل :
1- بن ( بخش ثابت هر فعل )
2- شناسه ( نشانه شخص است ) َم ، ي ، َد ،يم ، يد ، َند

1- بن مضارع هاي سه مصدر ” مانستن ، شايستن ، توختن “ به ترتيب كدامند ؟
1) مان – شاي – توز
2)مانا-شايا-توخ
3) مانندباش-شاياباش-تاز
4) مانش – شايس – تازا

2- در كدام فعل حروف ين مضارع آن در بن ماضي وجود ندارد ؟
1) سوزاندم
2) ريختم
3) جهيدم
4) مي گويم

نکته 500
هر گاه از مصدر براي دوم شخص مفرد فعل امر بسازيم و آنگاه پيشوند ” ب “ را حذف كنيم بن مضارع به دست مي آيد .

1- بن مضارع مطرح شده در برابر كدام كلمه نادرست است ؟
1) بخشودن = بخش
2) سفتن = سنب
3) گسيختن = گسل
4) هشتن = هل

2- بن مضارع كدام مصدر نادرست است ؟
1) بودن = باش
2) آمدن = آ
3) هليدن = هليد
4) هشتن = هل  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
شناسه ، انواع ماضي ، انواع مضارع

 

  نکته 501
شناسه همان نهاد اجباري جمله است و گاهي ممكن است به قرينه حذف شود و زماني ممكن است تمام فعل حذف گردد .

1- در كدام گزينه شناسه ي فعل حذف نشده است؟

1) آب برداشتم و گرد تشنگان مي گشت
2) كبوتران اضطرابي كردند و هريك خود را مي كوشيد
3) كبوتران دام بركندند و سرخويش گرفت
4) او موشي است از دوستان من بگويم تا بندها ببرد  

 

  2- در بيت :
” بگفتا گر خرامي در سرايش / بگفت اندازم اين سر زير پايش“
بخش حذف شده چه ويژگي اي دارد ؟

1) يك جمله ي توضيحي
2) يك جمله ي عاطفي
3) يك جمله ي پرسشي
4) نهاد جمله هاي دوم و سوم بيت است  

 

  نکته 502
فعل از نظر زمان به سه دسته تقسيم مي شود :
1-ماضي
2- مضارع
3- آينده

1- فعل عبارت ” يك شب تامّل ايام گذشته مي كردم “ چيست ؟

1) مي كردم و ماضي
2) مي كردم و مضارع
3) گذشته مي كردم و ماضي
4) تامل مي كردم وماضي  

 

  2- فعلي است كه وقوع آن در زمان حال قطعي باشد :

1) مضارع التزامي
2) ماضي مستمر
3) فعل امر
4) مضارع اخباري  

 

  نکته 503
ماضي ساده : بر واقع شدن كاري يا روي دادن حالتي در گذشته ( دور يا نزديك ) دلالت مي كند به بيان ديگر عملي در گذشته انجام يافته و تمام شده است :
طرز ساختن = بن ماضي + شناسه

1- نوع فعل در جمله ي ” حاجتش برآوردم “ چيست ؟

1) ماضي ساده
2) مضارع اخباري
3) ماضي نقلي
4) مضارع التزامي  

 

  2- جاي خالي را با كدام گزينه مي توان كامل كرد ؟
........... شناسه ندارد و ظاهرا با بن ماضي يكسان است

1) سوم شخص مفرد ماضي ساده
2) سوم شخص مفرد مضارع اخباري
3) سوم شخص ممفرد مضارع التزامي
4) سوم شخص مفرد مضارع مستمر  

 

  نکته 504
ماضي استمراري : فعلي است كه در زمان گذشته انجام گرفته و مدتي دوام داشته يا تكرار شده است .
طرز ساخت = مي + بن ماضي + شناسه

1- زمان فعل در عبارت :” كبوتران در طاعت و مطاوعت او روزگار گذاشتندي “ چيست ؟

1) ماضي ساده
2) ماضي استمراري
3) مضارع اخباري
4) ماضي نقلي  

 

  2- در جمله ي ” منهيان سوي يحيي مي نبشتند “ مي نبشتند چه نوع فعل ماضي است ؟

1) استمراري
2) ساده
3) نقلي
4) بعيد  

 

  نکته 505
در متون قديم ماضي استمراري را به صورتهاي زير مي توان يافت :
الف ) جزء پيشين همي + بن ماضي + شناسه = همي گفتم
ب) جزء پيشين – ب- + بن ماضي+شناسه+ي
مثل: بديدندي
ج) بدون جزء پيشين ، بن ماضي+شناسه+ي مثل: گفتندي (اين شكل دردوم شخص مفرد ودوم شخص جمع كاربرد ندارد)

1- نوع افعال عبارت زير چگونه است ؟
” هر سال كه موسم حاج بودي برفتي و بر ايشان خود را عرضه كردي “

1) ماضي استمراري
2) ماضي ساده
3) ماضي بعيد
4) مضارع اخباري  

 

  2- واژه ي ” شدي“ در بيت زير چه نوع فعلي است؟
شنيدي كه در روزگار قديم/ شدي سنگ در دست ابدال سيم

1) مضارع اخباري
2) ماضي ساده
3) ماضي استمر
4) مضارع التزامي  

 



نکته 423
واژه هاي ” مشتق – مركب “ گاهي از تركيب ” اسم + وند + بن فعل “ و گاهي از تركيب ” اسم + وند + اسم “ ساخته مي شوند .

1- ساختمان كدام واژه از تركيب ” اسم + وند + بن فعل “ نيست ؟
1) خدانشناس
2) زبان نفهم
3) حقوق بگير
4) قلم به دست

2- ساختمان كدام واژه ي ” مشتق – مركب “ از تركيب ” اسم + وند + اسم “ ساخته نشده است
1) دوشادوش
2) سه پايه
3) تخت خواب
4) دست به دست

نکته 424
در شناخت ” اسم مشتق – مركب “ و ” صفت مشتق – مركب “ بايد دقت داشته باشيم .

1- در كدام گزينه صفت مشتق – مركب نيامده است ؟
1) ايراني نژاد
2) دادوبيداد
3) حمايت كننده
4) هيچ كاره

2- كدام گزينه اسم ” مشتق – مركب “ نيست ؟
1) ده ساله
2) گفت و گوي
3) تكاپو
4) كشت وكشتار

نکته 425
در واژه هاي غير ساده ( مشتق ، مركب و مشتق – مركب ) هيچ تكواژي نمي تواند در ميان اجزاي تشكيل دهنده ي واژه قرار گيرد .

1- كدام گزينه بيش از يك واژه است ؟
1) خوش نويس
2) كتابخانه
3) دوپهلو
4) گل ِبنفشه

2- اگر بتوان در ميان دو تكواژ ، تگواژ ديگري قرار داد ، اين امر نشان ميدهد كه .....
1) تكواژ ها از هم جدا هستند
2) آن ها را بايد يك تكواژ دانست
3) تكواژ ها به هم وابسته هستند
4) بايد آن ها را با هم تلفظ كرد  

    نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
شبه جمله ها ، انواع نهاد ، جمله هاي ساده و...

 

  نکته 426
در ساختمان واژ ه هاي مركب بايد به اجزاي تشكيل دهنده ( نوع تكواژ ) بسيار دقت داشته باسيم .

1- ساختمان تشكيل دهنده ي كدام اسم مركب با بقيه متفاوت است ؟

1) خون بها
2) گردن بند
3) هنر پيشه
4) هواپيما  

 

  2- اجزاي تشكيل كدام اسم مركب با بقيه تفاوت دارد ؟

1) خود آموز
2) خود نويس
3) خود تراش
4) دوربين  

 

  نکته 427
جمله يك يا چند كلمه است كه منظور و مقصود گوينده يا نويسنده را براي شنونده يا خواننده بيان مي كند .

1- اگر بخواهيم از كلمات ” شخصيّت ، رفتار ، هركس ، اوست و بيانگر “ جمله اي درست كنيم كدام كلمه براي شروع آن جمله مناسب تر است ؟

1) شخصيّت
2) رفتار
3) بيانگر
4) هركس  

 

  2- اگر از كلمات ” باش، تا ، كوشا ، شوي، پيروز“ جمله ي كاملي بسازيم كه از نظر دستوري صحيح باشد ، نخستين كلمه ي آن عبارت كدام است ؟

1) باش
2) كوشا
3) پيروز
4) شوي  

 

  نکته 428
گاهي عواطف و احساسات خود را به وسيله ي كلمه هايي خاص بيان مي كنيم كه آن ها را دراصطلاح دستوري ” صوت يا شبه جمله “ مي ناميم مثل : دريغ ، آفرين ، آه و....

1- در بيت :
” قضا گفت گير و قدر گفت ده / فلك گفت احسنت و مه گفت زه “
چند شبه جمله آمده است ؟

1) 4
2) 3
3) 2
4) 1  

 

  2- بيت
” اي دريغا ! اي دريغا ! اي دريغ! / كانچنان ماهي نهان شد زير ميغ “
چند جمله و جند شبه جمله دارد ؟

1) 3- 3
2) 4-3
3) 4-2
4) 3 – 2  

 

  نکته 429
گاهي با استفاده از حروفهاي نشانه ، در اول يا آخر نام و عنوان كسي يا چيزي ، منظور خود را بيان مي كنيم كه اصطلاحا آن را” منادا “ مي گويند مثل سعديا ، ايا ملك ايران و.....

1- در بيت :
”گويند روي سرخ تو سعدي كه زرد كرد / اكسير عشق برمسم افتاد و زر شدم“
منادا كدام واژه است ؟

1) روي
2) سرخ
3) سعدي
4) ند در گويند  

 

  2- در مصراع ” دعاي ما نثارتان ، دلاوران عصر ما “ منادا كدام است ؟

1) دعا
2) عصر
3) دلاوران
4) ما  

 

  نکته 430
روش شمارش تعداد جمله هاي موجود در يك عبارت نثر يا شعر :
1- فعل هاي موجود و ذكر شده را مي شماريم
2- فعل هاي محذوف را نيز به آنها اضافه مي كنيم
3- هر حرف ندا و منادا را بر روي هم يك جمله در نظر مي گيريم
4- هر صوت را هم يك جمله به حساب مي آوريم

1- بيت :
” هركسي را نتوان گفت كه صاحب نظر است / عشق بازي دگر و نفس پرستي دگر است “
داراي چند جمله است ؟

1) يك
2) دو
3) سه
4) چهار  

 

  2- عبارت ” تلميذ بي ارادت عاشق بي زر است و رونده ي بي معرفت مرغ بي پر و عالم بي عمل درخت بي بر و زاهد بي علم خانه ي بي در “ چند جمله دارد ؟

1) هشت
2) شش
3) چهار
4) دو  

 

  نکته 431
هر جمله از دو قسمت تشكيل شده است :
1- نهاد ( =صاحب خبر )
2- گزاره ( = خبر )

1- در مصراع ” شماريت با من ببايد گرفت “ نهاد كدام است ؟

1) ت در شماريت
2) من
3) گفت
4) شمار گرفت  

 

  2- در مصراع ” برآتش يكي را ببايد گذشت “ نهاد كدام است ؟

1) آتش
2) تو
3) گذشت
4) ببايد گذشت  

 

  نکته 432
نهاد ( صاحب خبر ) بر دو گونه است :
1- نهاد جدا ( = اختياري )
2- نهاد پيوسته ( = اجباري )

1- تعريف داده شده ، كدام پاسخ است ؟ ” گروه اسمي است كه معمولا در ابتداي جمله مي آيد و مي توان آن را حذف كرد “

1) نهاد اجباري
2) نهاد اختياري
3) نهاد واقعي
4) نهاد ساده  

 

  2- فقط گزينه ي .....نهاد اختياري ندارد .

1) سخت كوشان از هيچ مشكلي نمي هراسند
2) من درس هايم را با دقت مي خوانم
3) راز موجودات جهان را از كه بپرسم ؟
4) هم كلاسي هاي ما ، دوستان فرداي ما هستند

نکته 433
نهاد اجباري يا واقعي همان شناسه است كه شخص و شمار را تعيين مي كند و قابل حذف نيست .

1- در سوم شخص مفرد فعل هاي ماضي به جز ماضي .....شناسه ي ( َ د ) محذوف است .
1) ماضي التزامي
2) ماضي نقلي
3) ماضي بعيد
4) ماضي مستمر

2- در كدام مورد از موارد زير نهاد اختياري و نهاد اجباري بايد با هم مطابقت داشته باشند ؟
1) براي احترام
2) براي برخي از اسم هاي مبهم
3) براي نهاد غير جاندار
4) براي نهاد مفرد

نکته 434
جمله ها از نظر ساختمان دو نوع است :
1- جمله ي ساده : جمله اي كه يك فعل دارد
2- جمله ي مركب : دو يا چند جمله ي ساده كه مفهومي كامل را برسانند .

1- هريك از گزينه هاي زير به جز گزينه ي .....يك جمله ي ساده ناقص است .
1) تو را آتش عشق اگر پر بسوخت
2) هرآن كو مردمان را خوار دارد
3) سخن كاو از سر انديشه نايد
4) بهين كاري است نام وننگ جستن

2- كدام بيت ، يك جمله ي مركب است ؟
1) آن پر از لاله هاي رنگارنگ/ وين پر از ميوه هاي گوناگون
2) باد درسايه درختانش/ گسترانيده فرش بوقلمون
3) گل را اثر روي تو گلپوش كند/ جان را سخن خوب تو مدهوش كند
4) آتش كه شراب وصل تو نوش كند/ از لطف تو سوختن فراموش كند

نکته 435
جمله ساده بر دو نوع است :
1- جمله ي ساده ي مستقل ( كامل ) كه داراي مفهومي كامل و تمام باشد
2- جمله ساده ي ناقص : مفهومي را بطور كامل بيان نكند و نياز به جمله ي ديگري داشته باشد.

1- كدام بيت فقط يك جمله ي ساده مستقل است ؟
1) خود نه زبان در دهان عارف مدهوش/ حمد وثنا مي كند كه موي بر اعضا
2) حاجت موري به علم غيب بداند/ در بن چاهي به زير صخره صمّا
3) سعدي از آنجا كه فهم اوست سخن گفت/ ور نه كمال تو وهم كي رسد آنجا ؟
4) قسمت خود مي خورند منعم و درويش/ روزي خود مي برند پشه و عنقا

2- كدام مصراع يك جمله ي ساده ي كامل است ؟
1) برآن كس كه صاحب بصر است
2) هيچ كاري گرچه صائب ! بي تامل خوب نيست
3) هر نسيمي كه به من بوي خراسان آرد
4) نه بزرگي به مادر و پدر است

نکته 436
جمله مركب معمولا از يك جمله ي” هسته (پايه )“ و يك يا چند جمله ي ” وابسته ( پيرو ) “ تشكيل مي شود .

1- در ساختمان جمله هاي مركب كدام پيوند وابسته ساز كاربرد بيش تري دارد و گاه وجود آن اختياري است ؟
1) كه
2) تا
3) چون كه
4) اگر

2- جمله ي وابسته ( پيرو ) در كدام گزينه داراي فعل اسنادي است ؟
1) نه اين ريسمان مي برد با منش/ كه احسان كمندي است در گردنش
2) برآمد ز سوداي من سرخ روي/ كزين جنس بيهوده ديگر مگوي
3) چونكه تا اقصاي هندستان رسيد/ در بيابان طوطي چندي بديد
4) سينه خواهم شرحه شرحه از فراق/ تا بگويم شرح درد اشتياق

نکته 437
جمله هاي ساده به سه دسته تقسيم مي شوند :
1- جمله ي دو جزئي
2- جمله ي سه جزئي
3- جمله ي چهار جزئي


1- اگر تنها اجزاي اصلي جمله را در نظر بگيريم جمله ي ساده حداقل ....جزء و حداكثر .....جزء دارد
1) دو-سه
2) يك – دو
3) دو – چهار
4) يك – چهار

2- تعداد اجزاي جمله را كدام ركن تعيين مي كند ؟
1) نهاد
2) فعل
3) شناسه
4) مفعول

نکته 438
جمله ي دو جزئي :( نهاد + فعل ناگذر ) در اين جملـه ها جايـگاه نهــاد از آنِ ” گروه اسمـي “ و جايـگاه گـزاره از آن ِ ” گروه فعلي “ ناگذر است .

1- در كدام گزينه يك جمله ي دو جزئي با فعل ” ناگذر “ مشاهده مي شود ؟
1) مشركان بت ها را مي پرستيدند
2) رضا كتاب جغرافي خوانده است
3) آن ها مرا مي شناسند
4) دوستان ما خواهند آمد

2- بيت :” همانگه يكايك ز درگاه شاه
برآمد خروشيدن دادخواه “
جمله ي چند جزئي است ؟
1)سه جزئي گذرا به مفعول
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) دو جزئي
4) چهار جزئي گذرا به مفعول و متمم

نکته 439
فعل هاي ناگذرا ( = لازم ) قطعا جمله ي دو جزئي را مي سازند .

1- فعل كدام يك از مصدرها ، جمله ي دو جزئي مي سازد ؟
1) كاشتن
2) وزيدن
3) دوختن
4) چشيدن

2- در عبارت : ” دور او چرخي زد . چانه ي تم را گرفت . دهانش را باز كرد . دندان هايش را نگاه كرد . آرنجش را تا كرد و باز كرد تا عضلاتش را ببيند . چنـد فعـل ناگذرا ( لازم ) و چند فعـل گذرا ( متعدي) وجود دارد ؟
1) 2- 5
2) 1 – 6
3) 3 –3
4) 2 – 4

نکته 440
براي شناخت فعل ناگذر به دلخواه نهادي را اختيار كنيد اگر مفهوم فعل با نهاد كامل بود و شنونده سوالي در ذهنش مطرح نشد آن فعل ناگذر( لازم ) است .

1- كدام يك از افعال زير ناگذر است ؟
1) لرزيد
2) افكند
3) انداخت
4) بخشيد

2- در كدام مصراع همه فعل ها ناگذر است ؟
1) گفت : بر من تيغ افراشتي
2) از چه افكندي مرا بگذاشتي
3) شنيدم در عدم پروانه مي گفت
4) اوفتاد و مرد و بگسستش نفس  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
فعل ناگذر ، جمله هاي سه جزئي ، مفعول و...

 

  نکته 441
براي شناخت فعل ناگذر به دلخواه نهادي را اختيار كنيد اگر مفهوم فعل با نهاد كامل بود و شنونده سوالي در ذهنش مطرح نشد آن فعل ناگذر( لازم ) است .

1- كدام يك از افعال زير ناگذر است ؟

1) لرزيد
2) افكند
3) انداخت
4) بخشيد  

 

  2- در كدام مصراع همه فعل ها ناگذر است ؟

1) گفت : بر من تيغ افراشتي
2) از چه افكندي مرا بگذاشتي
3) شنيدم در عدم پروانه مي گفت
4) اوفتاد و مرد و بگسستش نفس  

 

  نکته 442
جمله هاي سه جزئي : فعل اين جمله ها گذرا است و به همين دليل در بخش گزاره آن ها علاوه بر فعل يك جزء لازم ديگز نيز مي آيد .

1- جمله هاي سه جزئي با توجه به فعل چند نوع اند ؟

1) دو نوع
2) سه نوع
3) يك نوع
4) چها رنوع  

 

  2- كدام جمله ، سه جزئي نيست ؟

1) جامعه ي با فرهنگ ، سعادتمند مي شود
2) هيچ چيز بالاتر از حقيقت نيست
3) غزل مولانا لطيف و پرشور است
4) مادر كودك را آرام گردانيد  

 

  نکته 443
جمله هاي سه جزئي با مفعول :
نهاد + مفعول + فعل گذرا به مفعول

1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .....جمله ي سه جزئي با مفعول آمده است

1) سخت كوشان پاداش هاي نيك مي گيرند
2) زبان فارسي را دوست داريم
3) مردان خدا پرده پندار دريدند
4) شيخ ابو سعيد در نيشابور به محله اي فرو مي شد  

 

  2- كدام گزينه يك جمله ي سه جزئي با مفعول است ؟

1) باران هوا را سرد گردانيد
2) ايران به دانشمندان خود مي نازد
3) مادر كودك را غذا داد
4) پرچم علم ودانش را برافرازيم  

 

  نکته 444
مفعول : گروه اسمي است كه پس از آن نشانه ي ” را“ باشد يا بتوانيم اين نشانه را پس از آن بياوريم و ساده ترين راه يافتن مفعول مطرح كردن سوال زير است
چه كسي را ، چه چيزي را + فعل جمله =====> مفعول

1- در بيت زير چند مفعول آمده است ؟ ” بگفت آنجا به صنعت در چه كوشند ؟ بگفت انده خرند و جان فروشند “

1) چهار
2) سه
3) دو
4) يك  

 

  2- در بخش پاسخي :” در كارها روزانه چه كسي را بر خود حاضر و ناظر مي گيري ؟ خدارا “ همه ي اجزاي جمله محذوف است به جز ....

1) نهاد
2) مفعول
3) فعل
4) متمم  

 

  نکته 445
گاه ضماير پيوسته ( = متصل ) نقش مفعول مي گيرند .

1- نقش ضمير ”ش “ در كدام گزينه متفاوت است ؟

1) هر چه خواهي در سوادش رنج برد
2) تيغ صرصر خواهدش حالي سترد
3) كي به لوح ريگ باقي ماندش
4) تا كسي ديگر پس از تو خواندش  

 

  2- ضمير ” ت “ در بيت زير وابسته به كدام كلمه است ؟
بكوبمت ز آن گونه امروز يال / كزين پس نبيند تو را زنده زال

1) فعل
2) متمم
3) مفعول
4) قيد  

 

  نکته 446
گاه ضماير متصل در جاي اصلي خود به كار نمي روند .

1- در كدام گزينه ضمير متصل در جاي اصلي خود آمده است

1) تا چشم بشر نبيندت رو ي
2) گفت آگه نيستي از سردر افتادت كلاه
3) هماوردت آمد مشو باز جاي
4) بكوبمت زآن گونه امروز يال  

 

  2- ضمير متصل ” ش “ در بيت زير وابسته به كدام كلمه است ؟
” دل هر ذره را كه بشكافي
آفتابيش در ميان بيني “

1) ميان
2) آفتاب
3) دل
4) ذره  

 

  نکته 447
در بسياري از موارد در نقش مفعول نشانه ي ” را “ ذكر نمي شود ولي در معني مي توان آن را آورد .

1- نقش دستوري : ” كشته “ در عبارت : ” نه كشته اي بر جاي نهاده و نه خسته اي به شهر خود باز گشته اند “ چيست ؟

1) متمم
2) نهاد
3) مفعول
4) بدل  

 

  2- در بيت :
ديدمش خرم و خندان قدح باده به دست
واندر آن آينه صدگونه تماشا مي كرد
به ترتيب ” ش “ و ” آن آينه“ چه نقشي دارند .

1) مفعول –متمم
2) هردو متمم
3) هردو مفعول
4) متمم –مفعول

نکته 448
جمله سه جزئي با متمم :
نهاد + متمم + فعل گذرا به متمم

1- در جمله ي سه جزئي با متمم ، متمم اجباري كدام گروه است ؟
1) گروه مسندي
2) گروه فاعلي
3) گروه اسمي
4) گروه حرف اضافه

2- نمودار جمله ي ” هر انسان آزاده ي ايراني از ديرباز آزادگي را از جان و دل مي ستايد “ كدام است ؟
1) جمله چهار جزئي با مفعول و متمم
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) سه جزئي گذرا به مفعول
4) چهار جزئي گذرا به مفعول و متمم

نکته 449
متمّم : گروه اسمي است كه پس از حرف اضافه مي آيد . حروف اضافه مهم عبارتند از : به – براي – از – با – بي – در – درباره ي و ...

1- نوع جمله ي :” ادبيات غنايي با زباني نرم و لطيف با استفاده از معاني عميق و باريك به بيان احساسات شخصي انسان مي پردازد “ كدام است ؟
1) چهار جزئي گذرا به متمم
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) سه جزئي گذرا به مسند
4) چهار جزئي گذرا به متمم و مسند

2- كاربرد حرف اضافه ” با“ با كدام مصدر صحيح است ؟
1) ترسيدن
2) انديشيدن
3) جنگيدن
4) چسبيدن

نکته 450
فعل هائي كه متمم اجباري نياز دارند حرف اضافه ي اختصاصي دارند اما فعل هايي كه به متمم اجباري نياز ندارند داراي حرف اضافه ي اختصاصي نيستند .

1- ” م“ در مصراع ” دستم نداد قوت رفتن به پيش دوست “ داراي چه نقشي است ؟
1) مضاف اليه
2) بدل
3) متمم
4) مسند

2- ” ت“ در بيت :
” هم اكنون تورا اي نبرده سوار / پياده بياموزمت كارزار “
داراي چه نقشي است ؟
1) متمم
2) مفعول
3) مضاف اليه
4) بدل

نکته 451
جمله ي سه جزئي با مسند :
نهاد + مسند + فعل اسنادي

1- نمودار جمله ي ” ارائه ي روش هاي مطلوب به منظور هماهنگ كردن خدمات و فعاليت هاي كتابخانه هاي كشور جهت تسهيل مبادله ي اطلاعات امري است ضروري “ كدام است ؟
1) سه جزئي گذرا به مسند
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) سه جزئي گذرا به مسند
4) چهار جزئي گذرا به متمم و مسند

2- كدام جمله سه جزئي با مسند نيست ؟
1) نهان گشت آيين فرزانگان
2) سوي لشكر آفريدون شدند
3) سراسر همه دشت بريان شدند
4) نخوت باد دي و شوكت خار آخر شد

نکته 452
هر جمله اي كه فعل آن اسنادي ( = ربطي ) باشد قطعا جمله ي سه جزئي با مسند است .

1- فعل كدام مصراع اسنادي است ؟
1) خشك آمد كشتگاه من
2) با غبان و رهگذاري نيست
3) دولت فقر خدايا به من ارزاني دار
4) دل من گرفته زين جا

2- ” دوش “ در كدام گزينه مسند است ؟
1) دوش ديدم كه ملائك در ميخانه زدند
2) دوش با من گفت پنهان كارداني تيز هوش
3) سري در كارهم آريم دوش بار هم باشيم
4) مشكل خويش بر پير مغان بردم دوش

نکته 453
در فارسي امروز دو فعل ” بودن و شدن “ و هم معني هاي ” شدن “ مثل ” گشتن و گرديدن “ و ديگر مشتق هاي آن ها مانند ” است ، هست ، مي باشد ، مي شود “ فعل اسنادي هستند و جمله ي سه جزئي با مسند را مي سازند .

1- مصراع دوم :
” عشق او باز اندر آوردم به بند / كوشش بسيار نامد سودمند
جمله ي چند جزئي است ؟
1) دو جزئي
2) سه جزئي با مسند
3) سه جزئي با مفعول
4) چهارجزئي با مفعول و مسند

2- تعداد اجزاي جملات در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) رستم از جادوي زال تندرست گشته است
2) اهل محل به او پهلوان مي گويند
3) حافظ خود را رند مي خواند
4) مرا خواند بايد جهان آفرين

نکته 454
ساده ترين راه يافتن ” مسند “ مطرح كردن سوال زير است :
چه جور ؟ + فعل اسنادي =====> مسند
1- در مصراع : ” گشت غمناك دل و جان عقاب “ كدام پاسخ مسند است ؟
1) دل
2) دل و جان
3) عقاب
4) غمناك

2- در بيت :” كودكان افسانه ها مي آورند
درج در افسانه شان بس سرّوپند “
نقش دستوري كدام كلمه مسند است ؟
1) كودكان
2) سرّ
3) درج
4) پند

نکته 455
در پاره اي از جمله هاي سه جزئي با مسند به جاي مسند ، متمم مي آيد .

1- در كدام گزينه به جاي مسند ، متمم نيامده است ؟
1) چو عاجز گشت خسرو در جوابش
2) فلاني از ساكنان اين محل است
3) اين پارچه از ابريشم است
4) پرويز در حال نوشتن بود

2- در كدام جمله به جاي مسند ، متمم آمده است ؟
1) چنگيز از ريختن خون بي گناهان سير نشد
2) كمال است در نفس انسان سخن
3) غالبا در سلوك با خلق ساده ، فروتن و شكيبا بود
4) ايشان از دوستان شما بودند  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
خانواده افعال ((شدن)) و ((است)) ، جمله هاي چهار جزئي و...

 

  نکته 456
افعال خانواده ي ” شدن “ چنانچه در معنـي رفتن به كار روند فعـل اسنادي نيستند و جمله ي سـه جزئي با مسند را نمي سازند .

1- در كدام گزينه مسند وجود ندارد .

1) هر كسي از ظن خود شد يار من
2) چو پيش پدر شد سياووش پاك
3) من به هر جمعيتي نالان شدم
4) جفت بد حالان و خوش حالان شدم  

 

  2- در هيچ گزينه اي جمله ي سه جزئي با مسند نيامده است مگر گزينه ي ...

1) چندي به پاي رفتم وچندي به سر شدم
2) به نزديك استاد امام شو
3) جواني ام به سمند شتاب مي شد
4) هنر خوار شد جادوي ارجمند  

 

  نکته 457
چنانچه افعال خانواده ي ” است “ در معني وجود داشتن و موجود بودن به كار روند فعل اسنادي نيستند ضمنا اگر ” گشتن و گرديدن “ در معنايي غير از شدن به كار روند فعل اسنادي به حساب نمي آيند .

1- در كدام گزينه ” است “ فعل اسنادي نيست ؟

1) جامه اش شولاي عرياني است
2) باغ بي برگي روز و شب تنهاست
3) باغبان و رهگذاري نيست
4) بوي خوش اين نسيم از شكن زلف اوست  

 

  2- در كدام گزينه ” نيست “ فعل اسنادي به شمار مي آيد ؟

1) مر زبان را مشتري جز گوش نيست
2) بگفتا جان فروشي در ادب نيست
3) بگفت از عشق بازان اين عجب نيست
4) بگفت اين دل تواند كرد ، دل نيست  

 

  نکته 458
جمله هاي چهار جزئي جمله هايي هستند كه فعل آن ها گذراست و در بخش گزاره آن ها علاوه بر فعل دو جزء لازم ديگر نيز مي آيد .

1- جمله هاي چهارجزئي چند نوع اند ؟

1) دو نوع
2) سه نوع
3) چهار نوع
4) يك نوع  

 

  2- نوع جمله ي ” انقلاب اسلامي ايران فصلي تازه در شرايط سياسي ، اجتماعي و فرهنگي جامعه ي ما گشود “ كدام است ؟

1) سه جزئي گذرا به مفعول
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) چها جزئي گذرا به مفعول و متمم
4) چهار جزئي گذرا به مفعول و مسند  

 

  نکته 459
جمله ي چهار جزئي با مفعول و متمم :
نهاد + مفعول + متمم + فعل

1- كدام يك از فعل هاي زير علاوه بر مفعول نياز به متمم دارد ؟

1) خراشيدن
2) جويدن
3) ستودن
4) چسباندن  

 

  2- ترتيب اجزاي جمله در كدام گزينه نادرست است ؟

1) گرسيوز توطئه ي افراسياب را به سياوش باز مي گويد
2) فردوسي شايستگي هاي ما را به ما مي شناساند
3) گل هاي رنگارنگ جلوه ي بي مانندي را به شهر مي دادند
4) پرستار به كودك شير را داد  

 

  نکته 460
جمله ي چهار جزئي با مفعول و مسند ( نهاد+ مفعول + مسند + فعل ) در حقيقت صورت ديگري از جمله هاي سه جزئي نوع سوم ( با مسند ) است با اين تفاوت كه فعل آن ها علاوه بر مسند به مفعول نيز نياز دارد .

1- در كدام گزينه جمله ي چهار جزئي با مفعول و مسند مشاهده نمي شود ؟

1) زشت بايد ديد و انگاريد خوب
2) از آن پس كه خواند مرا شهريار
3) الهي روامدار كه پنهان ما از پيداي ما ناستوده تر باشد
4) زهر بايد خورد و انگاريد قند  

 

  2- نهاد كدام جمله در صورت افزودن تكواژ سببي ” ان “ به فعل آن ، نقش مفعولي پيدا مي كند؟

1) هوا سرد شد
2) من او را شناختم
3) من او را ديدم
4) هوا سرد گرديد  

 

  نکته 461
بايد بدانيم فعل هايي كه جمله هاي چهار جزئي با مفعول و مسند را مي سازند فعل اسنادي نيستند .

1- با توجه به جمله ي ” حافظ خود را رند مي داند “ كدام گزينه در باره ي ” رند “ درست است ؟

1) مسند
2) مفعول
3) جزء فعل
4) قيد  

 

  2- ” چو خندان شد و چهره شاداب كرد و را نام تهمينه سهراب كرد “ چه نقشي دارد ؟

1) مسند
2) بدل
3) نهاد
4) مفعول  

 

  نکته 462
بايد بدانيم كه در جمله هاي چهار جزئي با مفعول و مسند ، ” مفعول و مسند “ يك چيز است مثلا زمانيكه مـي گـوييم ” همـسايه ي مـا پـسرش را علـي صدا مي زند “ پسر و علي يك چيز است .

1- در بيت ” كسي كاو را تو ليلي كرده اي نام / نه آن ليلي است كز من برده آرام كدام گزينه نادرست است ؟

1) او = مفعول
2) تو = نهاد
3 ) ليلي در مصراع اول مسند و در مصراع دوم مفعول
4) من = متمم  

 

  2- در كدام گزينه جمله ي چهار جزئي با مفعول و مسند وجود ندارد ؟

1)       مولانا تواضع و خاك نهادي را خلق رسول خدا مي داند
2) درويـشي را دوست داشت و آن را مـــرادف بـي نيازي مي شمرد
3) دريافت مخارج روزانه را زايد مي شمرد
4) اين بشاشت وي به خاطر فقر اختياري اش بود

نکته 463
عمده ي فعل هايي كه جمله هاي چهار جزئي با مفعول و مسند را مي سازند عبارتند از : ” ناميدن “ و فعل هاي هم معني آن ” شمردن “ و فعل هاي معني ” آن “ ” پنداشتن “ و فعل هاي هم معني آن

1- در بيت :
سر نشتر عشق بر رگ روح زدند
يك قطره از آن چكيد ونامش دل شد
واژه ي دل داراي چه نقشي است ؟
1) مفعول
2) مسند
3) متمم
4) بدل

2- در جمله ي ” ازاين رو نوبه نو بر آن گوهرها آويختند و درفش كاويانش خواندند “ كدام گزينه نادرست است ؟
1) درفش = مفعول
2) آن = متمم
3) نو به نو = قيد
4) ش در كاويانش = مفعول

نکته 464
جمله ي چهار جزئي دو مفعولي :
نهاد + مفعول اول + مفعول دوم + فعل

1- كدام گزينه جمله ي چهار جزئي دو مفعولي است ؟
1) باران هواراسردگردانيد
2) گنه كرده را زود رسوا كند
3) مادر كودك را غذا داد
4) تهمينه پسرش را سهراب ناميد

2- جمله ي ” چشم ما را ضياي خود ده “ چند جزئي است ؟
1) چهارجزئي دو مفعولي
2) چهارجزئي با مفعول و مسند
3) چهارجزئي با مفعول و متمم
4) سه جزئي با مفعول

نکته 465
در جمله هاي چهار جزئي با مفعول و مسند اگر به جاي نشانه ي مفعول ، حرف اضافه بيايد جمله ي چهار جزئي با متمم و مسند ساخته مي شود .

1- جمله ي ” مردم به ابوعلي سينا شيخ الرئيس مي گفتند “ چند جزئي است ؟
1) سه جزئي با متمم
2) چهارجزئي با متمم و مسند
3) چهارجزئي با مفعول ومسند
4) چهارجزئي دومفعولي

2- كدام گزينه جمله ي چهار جزئي با متمم و مسند نيست ؟
1) اهل محل به او پهلوان مي گفتند
2) مردم ايران به حافظ لسان الغيب مي گفتند
3) بوي گلم چنان مست كرد
4) به آن كوچه كوي طراز مي گويند

نکته 466
بدل در جمله كلمه يا كلماتي است كه گروه اسمي قبل از خود را توضيح مي دهد .

1- در مصراع ” من خويشتن اسير كمند نظر شدم “ نقش كلمه ي خويشتن چيست ؟
1) نهاد
2) بدل
3) مسند
4) متمم

2- واژه ي ” بونصر “ در عبارت زير داراي چه نقشي است ؟
”آن روز كه حسنك را بردار كردند استادم بونصر روزه بنگشاد “
1) مفعول
2) نهاد
3) متمم
4) بدل

نکته 467
مراد از نقش هاي تبعي جمله آن است كه تابع گروه اسمي قبل از خود باشد و برخي از نقش ها ي تبعي عبارتند از :
1- معطوف
2- بدل
3-تكرار

1- با توجه به بيت زير كدام گزينه داراي نقش تبعي تكرار است ؟
بنواخت زخشم بر فلك مشت
آن مشت تويي تو اي دماوند
1) دماوند
2) مشت
3) تو اول در مصراع دوم
4) تو دوم در مصراع دوم

2- كدام نقش تبعي با بقيه متفاوت است ؟
1) احمد و رضا آمدند
2) از احمد ورضا بپرس
3) احمد برادر علي آمد
4) جفت بدحالان وخوش حالان شدم

نکته 468
هر واژه مي تواند نقش هاي متفاوت داشته باشد .

1- دربيت
”توحكيمي ،توعظيمي توكريمي تورحيمي / تونماينده ي فضلي توسزاوار ثنايي“
نقش دستوري كدام واژه با بقيه متفاوت است ؟
1) حكيم
2) كريم
3) رحيم
4) فضل

2- در مصراع : ” بگفت از جان شيرينم فزون است “ نقش دستوري ضمير ” م “ چيست ؟
1) مفعول
2) متمم
3) مضاف اليه
4) نهاد

نکته 469
ضماير مي توانند نقش هاي مختلفي داشته باشند.

1- در بيت :
چو عاجز گشت خسرو در جوابش / نيامد بيش پرسيدن صوابش
نقش ضمير هاي متصل ” ش“ به ترتيب چيست؟
1) مضاف اليه – مضاف اليه
2) مضاف اليه – متمم
3) متمم – متمم
4) متمم – مضاف اليه

2- در دوبيتي زير نقش ضميرهاي متصل ” ت“ به ترتيب چيست ؟
مكن كاري كه بر پاسنگت آيو / جهان با اين فراخي تنگت آيو
چو فردا نامه خوانان نامه خوانند / تورا از نامه خواندن ننگت آيو
1) مضاف اليه – متمم – متمم
2) هر سه مضاف اليه
3) هر سه متمم
4) متمم – متمم – مضاف اليه

نکته 470
ضماير متصل مي توانند نقش هاي گوناگون داشته باشند .

1- در بيت :
” گفت بايد حد زند هشيار مردم مست را
گفت هشياري بيار اينجا كسي هشيار نيست“
واژه ي ”هشيار“ درمصراع دومدر چه نقشي به كار رفته است ؟
1) نهاد
2) صفت
3) مفعول
4) مسند

2- در كدام گزينه نقش ضمير متصل ” شان “ با بقيه متفاوت است ؟
1) در برابر كوير از ريشه شان بر مي كنند
2) در تنورشان مي افكنند كه اين سرنوشت مقدر آنهاست
3) در نهادساقه شان يا شاخه شان مي خشكد
4) اين درختان صبور را دوستشان دارند زيراشجاعند  

 

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
نقش كلمات ، ضماير ((ش)) و((م)) ، ضماير مبهم ، ضماير شخصي پيوسته و...

 

  نکته 471
براي مشخص كردن نقش كلمات ، ابتدا جمله را مرتب مي كنيم و سپس نقش كلمات را تعيين مي كنيم

1- در عبارت :
” در امام زاده اي كه اهالي معصومزاده اش مي نامند براي سفيد كاري گچ به كار برده اند “ نقش كلمات مشخص شده به ترتيب چيست ؟

1) متمم – مفعول – مضاف اليه
2) نهاد – مسند – مفعول
3) نهاد – مضاف اليه – مفعول
4) متمم – مفعول – مفعول  

 

  2- در عبارت : ” آن كس شيخ را گفت خدايت در بهشت كناد “ نقش ضمير متصل ” ت“ چيست ؟

1) مضاف اليه
2) نهاد
3) مفعول
4) متمم  

 

  نکته 472
ضمير متصل ” ش “ و ” م “ مي توانند نقش هاي متفاوتي در جمله بگيرند .

1- نقش ضمير ” ش “ در كدام گزينه با بقيه فرق دارد ؟

1) بعد چندي كه گشودش چشم
2) بس كه خونش رفته بود از تن
3) بس كه زهر زخم ها كاريش
4) بي خبر بود و نبود ش اعتنا با خويش  

 

  2- در مصراع ” كه سوزان شود هر زمانم جگر “ نقش ضمير ” م “ چيست ؟

1) اضافي
2) متممي
3) مفعولي
4) نهادي  



نکته 423
واژه هاي ” مشتق – مركب “ گاهي از تركيب ” اسم + وند + بن فعل “ و گاهي از تركيب ” اسم + وند + اسم “ ساخته مي شوند .

1- ساختمان كدام واژه از تركيب ” اسم + وند + بن فعل “ نيست ؟
1) خدانشناس
2) زبان نفهم
3) حقوق بگير
4) قلم به دست

2- ساختمان كدام واژه ي ” مشتق – مركب “ از تركيب ” اسم + وند + اسم “ ساخته نشده است
1) دوشادوش
2) سه پايه
3) تخت خواب
4) دست به دست

نکته 424
در شناخت ” اسم مشتق – مركب “ و ” صفت مشتق – مركب “ بايد دقت داشته باشيم .

1- در كدام گزينه صفت مشتق – مركب نيامده است ؟
1) ايراني نژاد
2) دادوبيداد
3) حمايت كننده
4) هيچ كاره

2- كدام گزينه اسم ” مشتق – مركب “ نيست ؟
1) ده ساله
2) گفت و گوي
3) تكاپو
4) كشت وكشتار

نکته 425
در واژه هاي غير ساده ( مشتق ، مركب و مشتق – مركب ) هيچ تكواژي نمي تواند در ميان اجزاي تشكيل دهنده ي واژه قرار گيرد .

1- كدام گزينه بيش از يك واژه است ؟
1) خوش نويس
2) كتابخانه
3) دوپهلو
4) گل ِبنفشه

2- اگر بتوان در ميان دو تكواژ ، تگواژ ديگري قرار داد ، اين امر نشان ميدهد كه .....
1) تكواژ ها از هم جدا هستند
2) آن ها را بايد يك تكواژ دانست
3) تكواژ ها به هم وابسته هستند
4) بايد آن ها را با هم تلفظ كرد  

    نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
شبه جمله ها ، انواع نهاد ، جمله هاي ساده و...

 

  نکته 426
در ساختمان واژ ه هاي مركب بايد به اجزاي تشكيل دهنده ( نوع تكواژ ) بسيار دقت داشته باسيم .

1- ساختمان تشكيل دهنده ي كدام اسم مركب با بقيه متفاوت است ؟

1) خون بها
2) گردن بند
3) هنر پيشه
4) هواپيما  

 

  2- اجزاي تشكيل كدام اسم مركب با بقيه تفاوت دارد ؟

1) خود آموز
2) خود نويس
3) خود تراش
4) دوربين  

 

  نکته 427
جمله يك يا چند كلمه است كه منظور و مقصود گوينده يا نويسنده را براي شنونده يا خواننده بيان مي كند .

1- اگر بخواهيم از كلمات ” شخصيّت ، رفتار ، هركس ، اوست و بيانگر “ جمله اي درست كنيم كدام كلمه براي شروع آن جمله مناسب تر است ؟

1) شخصيّت
2) رفتار
3) بيانگر
4) هركس  

 

  2- اگر از كلمات ” باش، تا ، كوشا ، شوي، پيروز“ جمله ي كاملي بسازيم كه از نظر دستوري صحيح باشد ، نخستين كلمه ي آن عبارت كدام است ؟

1) باش
2) كوشا
3) پيروز
4) شوي  

 

  نکته 428
گاهي عواطف و احساسات خود را به وسيله ي كلمه هايي خاص بيان مي كنيم كه آن ها را دراصطلاح دستوري ” صوت يا شبه جمله “ مي ناميم مثل : دريغ ، آفرين ، آه و....

1- در بيت :
” قضا گفت گير و قدر گفت ده / فلك گفت احسنت و مه گفت زه “
چند شبه جمله آمده است ؟

1) 4
2) 3
3) 2
4) 1  

 

  2- بيت
” اي دريغا ! اي دريغا ! اي دريغ! / كانچنان ماهي نهان شد زير ميغ “
چند جمله و جند شبه جمله دارد ؟

1) 3- 3
2) 4-3
3) 4-2
4) 3 – 2  

 

  نکته 429
گاهي با استفاده از حروفهاي نشانه ، در اول يا آخر نام و عنوان كسي يا چيزي ، منظور خود را بيان مي كنيم كه اصطلاحا آن را” منادا “ مي گويند مثل سعديا ، ايا ملك ايران و.....

1- در بيت :
”گويند روي سرخ تو سعدي كه زرد كرد / اكسير عشق برمسم افتاد و زر شدم“
منادا كدام واژه است ؟

1) روي
2) سرخ
3) سعدي
4) ند در گويند  

 

  2- در مصراع ” دعاي ما نثارتان ، دلاوران عصر ما “ منادا كدام است ؟

1) دعا
2) عصر
3) دلاوران
4) ما  

 

  نکته 430
روش شمارش تعداد جمله هاي موجود در يك عبارت نثر يا شعر :
1- فعل هاي موجود و ذكر شده را مي شماريم
2- فعل هاي محذوف را نيز به آنها اضافه مي كنيم
3- هر حرف ندا و منادا را بر روي هم يك جمله در نظر مي گيريم
4- هر صوت را هم يك جمله به حساب مي آوريم

1- بيت :
” هركسي را نتوان گفت كه صاحب نظر است / عشق بازي دگر و نفس پرستي دگر است “
داراي چند جمله است ؟

1) يك
2) دو
3) سه
4) چهار  

 

  2- عبارت ” تلميذ بي ارادت عاشق بي زر است و رونده ي بي معرفت مرغ بي پر و عالم بي عمل درخت بي بر و زاهد بي علم خانه ي بي در “ چند جمله دارد ؟

1) هشت
2) شش
3) چهار
4) دو  

 

  نکته 431
هر جمله از دو قسمت تشكيل شده است :
1- نهاد ( =صاحب خبر )
2- گزاره ( = خبر )

1- در مصراع ” شماريت با من ببايد گرفت “ نهاد كدام است ؟

1) ت در شماريت
2) من
3) گفت
4) شمار گرفت  

 

  2- در مصراع ” برآتش يكي را ببايد گذشت “ نهاد كدام است ؟

1) آتش
2) تو
3) گذشت
4) ببايد گذشت  

 

  نکته 432
نهاد ( صاحب خبر ) بر دو گونه است :
1- نهاد جدا ( = اختياري )
2- نهاد پيوسته ( = اجباري )

1- تعريف داده شده ، كدام پاسخ است ؟ ” گروه اسمي است كه معمولا در ابتداي جمله مي آيد و مي توان آن را حذف كرد “

1) نهاد اجباري
2) نهاد اختياري
3) نهاد واقعي
4) نهاد ساده  

 

  2- فقط گزينه ي .....نهاد اختياري ندارد .

1) سخت كوشان از هيچ مشكلي نمي هراسند
2) من درس هايم را با دقت مي خوانم
3) راز موجودات جهان را از كه بپرسم ؟
4) هم كلاسي هاي ما ، دوستان فرداي ما هستند

نکته 433
نهاد اجباري يا واقعي همان شناسه است كه شخص و شمار را تعيين مي كند و قابل حذف نيست .

1- در سوم شخص مفرد فعل هاي ماضي به جز ماضي .....شناسه ي ( َ د ) محذوف است .
1) ماضي التزامي
2) ماضي نقلي
3) ماضي بعيد
4) ماضي مستمر

2- در كدام مورد از موارد زير نهاد اختياري و نهاد اجباري بايد با هم مطابقت داشته باشند ؟
1) براي احترام
2) براي برخي از اسم هاي مبهم
3) براي نهاد غير جاندار
4) براي نهاد مفرد

نکته 434
جمله ها از نظر ساختمان دو نوع است :
1- جمله ي ساده : جمله اي كه يك فعل دارد
2- جمله ي مركب : دو يا چند جمله ي ساده كه مفهومي كامل را برسانند .

1- هريك از گزينه هاي زير به جز گزينه ي .....يك جمله ي ساده ناقص است .
1) تو را آتش عشق اگر پر بسوخت
2) هرآن كو مردمان را خوار دارد
3) سخن كاو از سر انديشه نايد
4) بهين كاري است نام وننگ جستن

2- كدام بيت ، يك جمله ي مركب است ؟
1) آن پر از لاله هاي رنگارنگ/ وين پر از ميوه هاي گوناگون
2) باد درسايه درختانش/ گسترانيده فرش بوقلمون
3) گل را اثر روي تو گلپوش كند/ جان را سخن خوب تو مدهوش كند
4) آتش كه شراب وصل تو نوش كند/ از لطف تو سوختن فراموش كند

نکته 435
جمله ساده بر دو نوع است :
1- جمله ي ساده ي مستقل ( كامل ) كه داراي مفهومي كامل و تمام باشد
2- جمله ساده ي ناقص : مفهومي را بطور كامل بيان نكند و نياز به جمله ي ديگري داشته باشد.

1- كدام بيت فقط يك جمله ي ساده مستقل است ؟
1) خود نه زبان در دهان عارف مدهوش/ حمد وثنا مي كند كه موي بر اعضا
2) حاجت موري به علم غيب بداند/ در بن چاهي به زير صخره صمّا
3) سعدي از آنجا كه فهم اوست سخن گفت/ ور نه كمال تو وهم كي رسد آنجا ؟
4) قسمت خود مي خورند منعم و درويش/ روزي خود مي برند پشه و عنقا

2- كدام مصراع يك جمله ي ساده ي كامل است ؟
1) برآن كس كه صاحب بصر است
2) هيچ كاري گرچه صائب ! بي تامل خوب نيست
3) هر نسيمي كه به من بوي خراسان آرد
4) نه بزرگي به مادر و پدر است

نکته 436
جمله مركب معمولا از يك جمله ي” هسته (پايه )“ و يك يا چند جمله ي ” وابسته ( پيرو ) “ تشكيل مي شود .

1- در ساختمان جمله هاي مركب كدام پيوند وابسته ساز كاربرد بيش تري دارد و گاه وجود آن اختياري است ؟
1) كه
2) تا
3) چون كه
4) اگر

2- جمله ي وابسته ( پيرو ) در كدام گزينه داراي فعل اسنادي است ؟
1) نه اين ريسمان مي برد با منش/ كه احسان كمندي است در گردنش
2) برآمد ز سوداي من سرخ روي/ كزين جنس بيهوده ديگر مگوي
3) چونكه تا اقصاي هندستان رسيد/ در بيابان طوطي چندي بديد
4) سينه خواهم شرحه شرحه از فراق/ تا بگويم شرح درد اشتياق

نکته 437
جمله هاي ساده به سه دسته تقسيم مي شوند :
1- جمله ي دو جزئي
2- جمله ي سه جزئي
3- جمله ي چهار جزئي


1- اگر تنها اجزاي اصلي جمله را در نظر بگيريم جمله ي ساده حداقل ....جزء و حداكثر .....جزء دارد
1) دو-سه
2) يك – دو
3) دو – چهار
4) يك – چهار

2- تعداد اجزاي جمله را كدام ركن تعيين مي كند ؟
1) نهاد
2) فعل
3) شناسه
4) مفعول

نکته 438
جمله ي دو جزئي :( نهاد + فعل ناگذر ) در اين جملـه ها جايـگاه نهــاد از آنِ ” گروه اسمـي “ و جايـگاه گـزاره از آن ِ ” گروه فعلي “ ناگذر است .

1- در كدام گزينه يك جمله ي دو جزئي با فعل ” ناگذر “ مشاهده مي شود ؟
1) مشركان بت ها را مي پرستيدند
2) رضا كتاب جغرافي خوانده است
3) آن ها مرا مي شناسند
4) دوستان ما خواهند آمد

2- بيت :” همانگه يكايك ز درگاه شاه
برآمد خروشيدن دادخواه “
جمله ي چند جزئي است ؟
1)سه جزئي گذرا به مفعول
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) دو جزئي
4) چهار جزئي گذرا به مفعول و متمم

نکته 439
فعل هاي ناگذرا ( = لازم ) قطعا جمله ي دو جزئي را مي سازند .

1- فعل كدام يك از مصدرها ، جمله ي دو جزئي مي سازد ؟
1) كاشتن
2) وزيدن
3) دوختن
4) چشيدن

2- در عبارت : ” دور او چرخي زد . چانه ي تم را گرفت . دهانش را باز كرد . دندان هايش را نگاه كرد . آرنجش را تا كرد و باز كرد تا عضلاتش را ببيند . چنـد فعـل ناگذرا ( لازم ) و چند فعـل گذرا ( متعدي) وجود دارد ؟
1) 2- 5
2) 1 – 6
3) 3 –3
4) 2 – 4

نکته 440
براي شناخت فعل ناگذر به دلخواه نهادي را اختيار كنيد اگر مفهوم فعل با نهاد كامل بود و شنونده سوالي در ذهنش مطرح نشد آن فعل ناگذر( لازم ) است .

1- كدام يك از افعال زير ناگذر است ؟
1) لرزيد
2) افكند
3) انداخت
4) بخشيد

2- در كدام مصراع همه فعل ها ناگذر است ؟
1) گفت : بر من تيغ افراشتي
2) از چه افكندي مرا بگذاشتي
3) شنيدم در عدم پروانه مي گفت
4) اوفتاد و مرد و بگسستش نفس  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
فعل ناگذر ، جمله هاي سه جزئي ، مفعول و...

 

  نکته 441
براي شناخت فعل ناگذر به دلخواه نهادي را اختيار كنيد اگر مفهوم فعل با نهاد كامل بود و شنونده سوالي در ذهنش مطرح نشد آن فعل ناگذر( لازم ) است .

1- كدام يك از افعال زير ناگذر است ؟

1) لرزيد
2) افكند
3) انداخت
4) بخشيد  

 

  2- در كدام مصراع همه فعل ها ناگذر است ؟

1) گفت : بر من تيغ افراشتي
2) از چه افكندي مرا بگذاشتي
3) شنيدم در عدم پروانه مي گفت
4) اوفتاد و مرد و بگسستش نفس  

 

  نکته 442
جمله هاي سه جزئي : فعل اين جمله ها گذرا است و به همين دليل در بخش گزاره آن ها علاوه بر فعل يك جزء لازم ديگز نيز مي آيد .

1- جمله هاي سه جزئي با توجه به فعل چند نوع اند ؟

1) دو نوع
2) سه نوع
3) يك نوع
4) چها رنوع  

 

  2- كدام جمله ، سه جزئي نيست ؟

1) جامعه ي با فرهنگ ، سعادتمند مي شود
2) هيچ چيز بالاتر از حقيقت نيست
3) غزل مولانا لطيف و پرشور است
4) مادر كودك را آرام گردانيد  

 

  نکته 443
جمله هاي سه جزئي با مفعول :
نهاد + مفعول + فعل گذرا به مفعول

1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .....جمله ي سه جزئي با مفعول آمده است

1) سخت كوشان پاداش هاي نيك مي گيرند
2) زبان فارسي را دوست داريم
3) مردان خدا پرده پندار دريدند
4) شيخ ابو سعيد در نيشابور به محله اي فرو مي شد  

 

  2- كدام گزينه يك جمله ي سه جزئي با مفعول است ؟

1) باران هوا را سرد گردانيد
2) ايران به دانشمندان خود مي نازد
3) مادر كودك را غذا داد
4) پرچم علم ودانش را برافرازيم  

 

  نکته 444
مفعول : گروه اسمي است كه پس از آن نشانه ي ” را“ باشد يا بتوانيم اين نشانه را پس از آن بياوريم و ساده ترين راه يافتن مفعول مطرح كردن سوال زير است
چه كسي را ، چه چيزي را + فعل جمله =====> مفعول

1- در بيت زير چند مفعول آمده است ؟ ” بگفت آنجا به صنعت در چه كوشند ؟ بگفت انده خرند و جان فروشند “

1) چهار
2) سه
3) دو
4) يك  

 

  2- در بخش پاسخي :” در كارها روزانه چه كسي را بر خود حاضر و ناظر مي گيري ؟ خدارا “ همه ي اجزاي جمله محذوف است به جز ....

1) نهاد
2) مفعول
3) فعل
4) متمم  

 

  نکته 445
گاه ضماير پيوسته ( = متصل ) نقش مفعول مي گيرند .

1- نقش ضمير ”ش “ در كدام گزينه متفاوت است ؟

1) هر چه خواهي در سوادش رنج برد
2) تيغ صرصر خواهدش حالي سترد
3) كي به لوح ريگ باقي ماندش
4) تا كسي ديگر پس از تو خواندش  

 

  2- ضمير ” ت “ در بيت زير وابسته به كدام كلمه است ؟
بكوبمت ز آن گونه امروز يال / كزين پس نبيند تو را زنده زال

1) فعل
2) متمم
3) مفعول
4) قيد  

 

  نکته 446
گاه ضماير متصل در جاي اصلي خود به كار نمي روند .

1- در كدام گزينه ضمير متصل در جاي اصلي خود آمده است

1) تا چشم بشر نبيندت رو ي
2) گفت آگه نيستي از سردر افتادت كلاه
3) هماوردت آمد مشو باز جاي
4) بكوبمت زآن گونه امروز يال  

 

  2- ضمير متصل ” ش “ در بيت زير وابسته به كدام كلمه است ؟
” دل هر ذره را كه بشكافي
آفتابيش در ميان بيني “

1) ميان
2) آفتاب
3) دل
4) ذره  

 

  نکته 447
در بسياري از موارد در نقش مفعول نشانه ي ” را “ ذكر نمي شود ولي در معني مي توان آن را آورد .

1- نقش دستوري : ” كشته “ در عبارت : ” نه كشته اي بر جاي نهاده و نه خسته اي به شهر خود باز گشته اند “ چيست ؟

1) متمم
2) نهاد
3) مفعول
4) بدل  

 

  2- در بيت :
ديدمش خرم و خندان قدح باده به دست
واندر آن آينه صدگونه تماشا مي كرد
به ترتيب ” ش “ و ” آن آينه“ چه نقشي دارند .

1) مفعول –متمم
2) هردو متمم
3) هردو مفعول
4) متمم –مفعول

نکته 448
جمله سه جزئي با متمم :
نهاد + متمم + فعل گذرا به متمم

1- در جمله ي سه جزئي با متمم ، متمم اجباري كدام گروه است ؟
1) گروه مسندي
2) گروه فاعلي
3) گروه اسمي
4) گروه حرف اضافه

2- نمودار جمله ي ” هر انسان آزاده ي ايراني از ديرباز آزادگي را از جان و دل مي ستايد “ كدام است ؟
1) جمله چهار جزئي با مفعول و متمم
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) سه جزئي گذرا به مفعول
4) چهار جزئي گذرا به مفعول و متمم

نکته 449
متمّم : گروه اسمي است كه پس از حرف اضافه مي آيد . حروف اضافه مهم عبارتند از : به – براي – از – با – بي – در – درباره ي و ...

1- نوع جمله ي :” ادبيات غنايي با زباني نرم و لطيف با استفاده از معاني عميق و باريك به بيان احساسات شخصي انسان مي پردازد “ كدام است ؟
1) چهار جزئي گذرا به متمم
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) سه جزئي گذرا به مسند
4) چهار جزئي گذرا به متمم و مسند

2- كاربرد حرف اضافه ” با“ با كدام مصدر صحيح است ؟
1) ترسيدن
2) انديشيدن
3) جنگيدن
4) چسبيدن

نکته 450
فعل هائي كه متمم اجباري نياز دارند حرف اضافه ي اختصاصي دارند اما فعل هايي كه به متمم اجباري نياز ندارند داراي حرف اضافه ي اختصاصي نيستند .

1- ” م“ در مصراع ” دستم نداد قوت رفتن به پيش دوست “ داراي چه نقشي است ؟
1) مضاف اليه
2) بدل
3) متمم
4) مسند

2- ” ت“ در بيت :
” هم اكنون تورا اي نبرده سوار / پياده بياموزمت كارزار “
داراي چه نقشي است ؟
1) متمم
2) مفعول
3) مضاف اليه
4) بدل

نکته 451
جمله ي سه جزئي با مسند :
نهاد + مسند + فعل اسنادي

1- نمودار جمله ي ” ارائه ي روش هاي مطلوب به منظور هماهنگ كردن خدمات و فعاليت هاي كتابخانه هاي كشور جهت تسهيل مبادله ي اطلاعات امري است ضروري “ كدام است ؟
1) سه جزئي گذرا به مسند
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) سه جزئي گذرا به مسند
4) چهار جزئي گذرا به متمم و مسند

2- كدام جمله سه جزئي با مسند نيست ؟
1) نهان گشت آيين فرزانگان
2) سوي لشكر آفريدون شدند
3) سراسر همه دشت بريان شدند
4) نخوت باد دي و شوكت خار آخر شد

نکته 452
هر جمله اي كه فعل آن اسنادي ( = ربطي ) باشد قطعا جمله ي سه جزئي با مسند است .

1- فعل كدام مصراع اسنادي است ؟
1) خشك آمد كشتگاه من
2) با غبان و رهگذاري نيست
3) دولت فقر خدايا به من ارزاني دار
4) دل من گرفته زين جا

2- ” دوش “ در كدام گزينه مسند است ؟
1) دوش ديدم كه ملائك در ميخانه زدند
2) دوش با من گفت پنهان كارداني تيز هوش
3) سري در كارهم آريم دوش بار هم باشيم
4) مشكل خويش بر پير مغان بردم دوش

نکته 453
در فارسي امروز دو فعل ” بودن و شدن “ و هم معني هاي ” شدن “ مثل ” گشتن و گرديدن “ و ديگر مشتق هاي آن ها مانند ” است ، هست ، مي باشد ، مي شود “ فعل اسنادي هستند و جمله ي سه جزئي با مسند را مي سازند .

1- مصراع دوم :
” عشق او باز اندر آوردم به بند / كوشش بسيار نامد سودمند
جمله ي چند جزئي است ؟
1) دو جزئي
2) سه جزئي با مسند
3) سه جزئي با مفعول
4) چهارجزئي با مفعول و مسند

2- تعداد اجزاي جملات در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) رستم از جادوي زال تندرست گشته است
2) اهل محل به او پهلوان مي گويند
3) حافظ خود را رند مي خواند
4) مرا خواند بايد جهان آفرين

نکته 454
ساده ترين راه يافتن ” مسند “ مطرح كردن سوال زير است :
چه جور ؟ + فعل اسنادي =====> مسند
1- در مصراع : ” گشت غمناك دل و جان عقاب “ كدام پاسخ مسند است ؟
1) دل
2) دل و جان
3) عقاب
4) غمناك

2- در بيت :” كودكان افسانه ها مي آورند
درج در افسانه شان بس سرّوپند “
نقش دستوري كدام كلمه مسند است ؟
1) كودكان
2) سرّ
3) درج
4) پند

نکته 455
در پاره اي از جمله هاي سه جزئي با مسند به جاي مسند ، متمم مي آيد .

1- در كدام گزينه به جاي مسند ، متمم نيامده است ؟
1) چو عاجز گشت خسرو در جوابش
2) فلاني از ساكنان اين محل است
3) اين پارچه از ابريشم است
4) پرويز در حال نوشتن بود

2- در كدام جمله به جاي مسند ، متمم آمده است ؟
1) چنگيز از ريختن خون بي گناهان سير نشد
2) كمال است در نفس انسان سخن
3) غالبا در سلوك با خلق ساده ، فروتن و شكيبا بود
4) ايشان از دوستان شما بودند  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
خانواده افعال ((شدن)) و ((است)) ، جمله هاي چهار جزئي و...

 

  نکته 456
افعال خانواده ي ” شدن “ چنانچه در معنـي رفتن به كار روند فعـل اسنادي نيستند و جمله ي سـه جزئي با مسند را نمي سازند .

1- در كدام گزينه مسند وجود ندارد .

1) هر كسي از ظن خود شد يار من
2) چو پيش پدر شد سياووش پاك
3) من به هر جمعيتي نالان شدم
4) جفت بد حالان و خوش حالان شدم  

 

  2- در هيچ گزينه اي جمله ي سه جزئي با مسند نيامده است مگر گزينه ي ...

1) چندي به پاي رفتم وچندي به سر شدم
2) به نزديك استاد امام شو
3) جواني ام به سمند شتاب مي شد
4) هنر خوار شد جادوي ارجمند  

 

  نکته 457
چنانچه افعال خانواده ي ” است “ در معني وجود داشتن و موجود بودن به كار روند فعل اسنادي نيستند ضمنا اگر ” گشتن و گرديدن “ در معنايي غير از شدن به كار روند فعل اسنادي به حساب نمي آيند .

1- در كدام گزينه ” است “ فعل اسنادي نيست ؟

1) جامه اش شولاي عرياني است
2) باغ بي برگي روز و شب تنهاست
3) باغبان و رهگذاري نيست
4) بوي خوش اين نسيم از شكن زلف اوست  

 

  2- در كدام گزينه ” نيست “ فعل اسنادي به شمار مي آيد ؟

1) مر زبان را مشتري جز گوش نيست
2) بگفتا جان فروشي در ادب نيست
3) بگفت از عشق بازان اين عجب نيست
4) بگفت اين دل تواند كرد ، دل نيست  

 

  نکته 458
جمله هاي چهار جزئي جمله هايي هستند كه فعل آن ها گذراست و در بخش گزاره آن ها علاوه بر فعل دو جزء لازم ديگر نيز مي آيد .

1- جمله هاي چهارجزئي چند نوع اند ؟

1) دو نوع
2) سه نوع
3) چهار نوع
4) يك نوع  

 

  2- نوع جمله ي ” انقلاب اسلامي ايران فصلي تازه در شرايط سياسي ، اجتماعي و فرهنگي جامعه ي ما گشود “ كدام است ؟

1) سه جزئي گذرا به مفعول
2) سه جزئي گذرا به متمم
3) چها جزئي گذرا به مفعول و متمم
4) چهار جزئي گذرا به مفعول و مسند  

 

  نکته 459
جمله ي چهار جزئي با مفعول و متمم :
نهاد + مفعول + متمم + فعل

1- كدام يك از فعل هاي زير علاوه بر مفعول نياز به متمم دارد ؟

1) خراشيدن
2) جويدن
3) ستودن
4) چسباندن  

 

  2- ترتيب اجزاي جمله در كدام گزينه نادرست است ؟

1) گرسيوز توطئه ي افراسياب را به سياوش باز مي گويد
2) فردوسي شايستگي هاي ما را به ما مي شناساند
3) گل هاي رنگارنگ جلوه ي بي مانندي را به شهر مي دادند
4) پرستار به كودك شير را داد  

 

  نکته 460
جمله ي چهار جزئي با مفعول و مسند ( نهاد+ مفعول + مسند + فعل ) در حقيقت صورت ديگري از جمله هاي سه جزئي نوع سوم ( با مسند ) است با اين تفاوت كه فعل آن ها علاوه بر مسند به مفعول نيز نياز دارد .

1- در كدام گزينه جمله ي چهار جزئي با مفعول و مسند مشاهده نمي شود ؟

1) زشت بايد ديد و انگاريد خوب
2) از آن پس كه خواند مرا شهريار
3) الهي روامدار كه پنهان ما از پيداي ما ناستوده تر باشد
4) زهر بايد خورد و انگاريد قند  

 

  2- نهاد كدام جمله در صورت افزودن تكواژ سببي ” ان “ به فعل آن ، نقش مفعولي پيدا مي كند؟

1) هوا سرد شد
2) من او را شناختم
3) من او را ديدم
4) هوا سرد گرديد  

 

  نکته 461
بايد بدانيم فعل هايي كه جمله هاي چهار جزئي با مفعول و مسند را مي سازند فعل اسنادي نيستند .

1- با توجه به جمله ي ” حافظ خود را رند مي داند “ كدام گزينه در باره ي ” رند “ درست است ؟

1) مسند
2) مفعول
3) جزء فعل
4) قيد  

 

  2- ” چو خندان شد و چهره شاداب كرد و را نام تهمينه سهراب كرد “ چه نقشي دارد ؟

1) مسند
2) بدل
3) نهاد
4) مفعول  

 

  نکته 462
بايد بدانيم كه در جمله هاي چهار جزئي با مفعول و مسند ، ” مفعول و مسند “ يك چيز است مثلا زمانيكه مـي گـوييم ” همـسايه ي مـا پـسرش را علـي صدا مي زند “ پسر و علي يك چيز است .

1- در بيت ” كسي كاو را تو ليلي كرده اي نام / نه آن ليلي است كز من برده آرام كدام گزينه نادرست است ؟

1) او = مفعول
2) تو = نهاد
3 ) ليلي در مصراع اول مسند و در مصراع دوم مفعول
4) من = متمم  

 

  2- در كدام گزينه جمله ي چهار جزئي با مفعول و مسند وجود ندارد ؟

1)       مولانا تواضع و خاك نهادي را خلق رسول خدا مي داند
2) درويـشي را دوست داشت و آن را مـــرادف بـي نيازي مي شمرد
3) دريافت مخارج روزانه را زايد مي شمرد
4) اين بشاشت وي به خاطر فقر اختياري اش بود

نکته 463
عمده ي فعل هايي كه جمله هاي چهار جزئي با مفعول و مسند را مي سازند عبارتند از : ” ناميدن “ و فعل هاي هم معني آن ” شمردن “ و فعل هاي معني ” آن “ ” پنداشتن “ و فعل هاي هم معني آن

1- در بيت :
سر نشتر عشق بر رگ روح زدند
يك قطره از آن چكيد ونامش دل شد
واژه ي دل داراي چه نقشي است ؟
1) مفعول
2) مسند
3) متمم
4) بدل

2- در جمله ي ” ازاين رو نوبه نو بر آن گوهرها آويختند و درفش كاويانش خواندند “ كدام گزينه نادرست است ؟
1) درفش = مفعول
2) آن = متمم
3) نو به نو = قيد
4) ش در كاويانش = مفعول

نکته 464
جمله ي چهار جزئي دو مفعولي :
نهاد + مفعول اول + مفعول دوم + فعل

1- كدام گزينه جمله ي چهار جزئي دو مفعولي است ؟
1) باران هواراسردگردانيد
2) گنه كرده را زود رسوا كند
3) مادر كودك را غذا داد
4) تهمينه پسرش را سهراب ناميد

2- جمله ي ” چشم ما را ضياي خود ده “ چند جزئي است ؟
1) چهارجزئي دو مفعولي
2) چهارجزئي با مفعول و مسند
3) چهارجزئي با مفعول و متمم
4) سه جزئي با مفعول

نکته 465
در جمله هاي چهار جزئي با مفعول و مسند اگر به جاي نشانه ي مفعول ، حرف اضافه بيايد جمله ي چهار جزئي با متمم و مسند ساخته مي شود .

1- جمله ي ” مردم به ابوعلي سينا شيخ الرئيس مي گفتند “ چند جزئي است ؟
1) سه جزئي با متمم
2) چهارجزئي با متمم و مسند
3) چهارجزئي با مفعول ومسند
4) چهارجزئي دومفعولي

2- كدام گزينه جمله ي چهار جزئي با متمم و مسند نيست ؟
1) اهل محل به او پهلوان مي گفتند
2) مردم ايران به حافظ لسان الغيب مي گفتند
3) بوي گلم چنان مست كرد
4) به آن كوچه كوي طراز مي گويند

نکته 466
بدل در جمله كلمه يا كلماتي است كه گروه اسمي قبل از خود را توضيح مي دهد .

1- در مصراع ” من خويشتن اسير كمند نظر شدم “ نقش كلمه ي خويشتن چيست ؟
1) نهاد
2) بدل
3) مسند
4) متمم

2- واژه ي ” بونصر “ در عبارت زير داراي چه نقشي است ؟
”آن روز كه حسنك را بردار كردند استادم بونصر روزه بنگشاد “
1) مفعول
2) نهاد
3) متمم
4) بدل

نکته 467
مراد از نقش هاي تبعي جمله آن است كه تابع گروه اسمي قبل از خود باشد و برخي از نقش ها ي تبعي عبارتند از :
1- معطوف
2- بدل
3-تكرار

1- با توجه به بيت زير كدام گزينه داراي نقش تبعي تكرار است ؟
بنواخت زخشم بر فلك مشت
آن مشت تويي تو اي دماوند
1) دماوند
2) مشت
3) تو اول در مصراع دوم
4) تو دوم در مصراع دوم

2- كدام نقش تبعي با بقيه متفاوت است ؟
1) احمد و رضا آمدند
2) از احمد ورضا بپرس
3) احمد برادر علي آمد
4) جفت بدحالان وخوش حالان شدم

نکته 468
هر واژه مي تواند نقش هاي متفاوت داشته باشد .

1- دربيت
”توحكيمي ،توعظيمي توكريمي تورحيمي / تونماينده ي فضلي توسزاوار ثنايي“
نقش دستوري كدام واژه با بقيه متفاوت است ؟
1) حكيم
2) كريم
3) رحيم
4) فضل

2- در مصراع : ” بگفت از جان شيرينم فزون است “ نقش دستوري ضمير ” م “ چيست ؟
1) مفعول
2) متمم
3) مضاف اليه
4) نهاد

نکته 469
ضماير مي توانند نقش هاي مختلفي داشته باشند.

1- در بيت :
چو عاجز گشت خسرو در جوابش / نيامد بيش پرسيدن صوابش
نقش ضمير هاي متصل ” ش“ به ترتيب چيست؟
1) مضاف اليه – مضاف اليه
2) مضاف اليه – متمم
3) متمم – متمم
4) متمم – مضاف اليه

2- در دوبيتي زير نقش ضميرهاي متصل ” ت“ به ترتيب چيست ؟
مكن كاري كه بر پاسنگت آيو / جهان با اين فراخي تنگت آيو
چو فردا نامه خوانان نامه خوانند / تورا از نامه خواندن ننگت آيو
1) مضاف اليه – متمم – متمم
2) هر سه مضاف اليه
3) هر سه متمم
4) متمم – متمم – مضاف اليه

نکته 470
ضماير متصل مي توانند نقش هاي گوناگون داشته باشند .

1- در بيت :
” گفت بايد حد زند هشيار مردم مست را
گفت هشياري بيار اينجا كسي هشيار نيست“
واژه ي ”هشيار“ درمصراع دومدر چه نقشي به كار رفته است ؟
1) نهاد
2) صفت
3) مفعول
4) مسند

2- در كدام گزينه نقش ضمير متصل ” شان “ با بقيه متفاوت است ؟
1) در برابر كوير از ريشه شان بر مي كنند
2) در تنورشان مي افكنند كه اين سرنوشت مقدر آنهاست
3) در نهادساقه شان يا شاخه شان مي خشكد
4) اين درختان صبور را دوستشان دارند زيراشجاعند  

 

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
نقش كلمات ، ضماير ((ش)) و((م)) ، ضماير مبهم ، ضماير شخصي پيوسته و...

 

  نکته 471
براي مشخص كردن نقش كلمات ، ابتدا جمله را مرتب مي كنيم و سپس نقش كلمات را تعيين مي كنيم

1- در عبارت :
” در امام زاده اي كه اهالي معصومزاده اش مي نامند براي سفيد كاري گچ به كار برده اند “ نقش كلمات مشخص شده به ترتيب چيست ؟

1) متمم – مفعول – مضاف اليه
2) نهاد – مسند – مفعول
3) نهاد – مضاف اليه – مفعول
4) متمم – مفعول – مفعول  

 

  2- در عبارت : ” آن كس شيخ را گفت خدايت در بهشت كناد “ نقش ضمير متصل ” ت“ چيست ؟

1) مضاف اليه
2) نهاد
3) مفعول
4) متمم  

 

  نکته 472
ضمير متصل ” ش “ و ” م “ مي توانند نقش هاي متفاوتي در جمله بگيرند .

1- نقش ضمير ” ش “ در كدام گزينه با بقيه فرق دارد ؟

1) بعد چندي كه گشودش چشم
2) بس كه خونش رفته بود از تن
3) بس كه زهر زخم ها كاريش
4) بي خبر بود و نبود ش اعتنا با خويش  

 

  2- در مصراع ” كه سوزان شود هر زمانم جگر “ نقش ضمير ” م “ چيست ؟

1) اضافي
2) متممي
3) مفعولي
4) نهادي  



کته 371
در زبان فارسي هيچ هجايي با مصوت آغاز نمي شود و مصوت هميشه دومين واج هجاست .
1- در كدام گزينه واج دوم هجا مصوت بلند نيست ؟
1) وام
2) ياد
3) قول
4) ديد

2- در كدام گزينه دو صامت پشت سر هم آمده نيامده است ؟
1) گفت
2) رَفت
3) زَد
4) رُفت

نکته 372
”آ“ دو واج به حساب مي آيد زيرا از يك همزه و يك مصوت بلند تشكيل شده است . صامت + مصوت ---- الگوي شماره ي يك

1- واژه ي ” آباد “ داراي چند واج است ؟
1) چهار
2) پنج
3) شش
4) هفت

2- كلمه ي ” آگاهانه “ چند واج دارد ؟
1) هشت واج
2) نه واج
3) ده واج
4) يازده واج

نکته 373
كلماتي مثل ” خواهر – خويش – چون – خوان و......“ در شمارش تعداد واج ها به صورت ملفوظ آن ها توجه كنيد نه صورت مكتوب آن ها .

1- واژه ي ” نامه “ داراي چند واج است ؟
1) پنج
2) چهار
3) شش
4) سه

2- ” هر چه “ داراي چند هجا و چند واج است ؟
1) يك هجا – دو واج
2) يك هجا – سه واج
3) دو هجا – پنج واج
4) دو هجا – سه واج

نکته 374
حروفي كه مشدّد تلفظ مي شوند بايد به صورت دو حرف نوشته شوند .

1- واژه ي ” سجّاده “ داراي چند واج است ؟
1) نه واج
2) هشت واج
3) ده واج
4) هفت واج

2- كلمه ” عزّت “ چند واج دارد ؟
1) شش واج
2) هفت واج
3) پنج واج
4) چهار واج

نکته 375
مصوّت هميشه دومين حرف هر هجاست لذا حروف ”ا“ ، ” ي “ ، ” و“ فقط وقتي دومين حرف هجا باشند مصوت هستند .

1- واژه ي ” آب“ چند واج است و اولين واج آن صامت است يا مصوت ؟
1) دو واج – صامت
2) سه واج – مصوت
3) دو واج – مصوت
4) سه واج – صامت

2- واژه ي ” سِيل “ چند واج است و آيا ” ي“ مصوت است يا صامت ؟
1) سه واج – صامت
2) سه واج – مصوت
3) چهارواج – صامت
4) چهارواج – مصوت

نکته 376
اگر ” ي “ در ميان كلمه اي ساده يا كلمه اي با پسوند يا پيشوند يا ضمير متصل باشد ” ي “ كوتاه تلفظ مي شود يعني صامت است نه مصوت .

1- واژه ي ” سياست “ داراي چند واج است ؟
1) 7 واج
2) 6 واج
3) 5 واج
4) 4 واج

2- واژه ي ” بياموز “ داراي چند هجا و چند واج است ؟
1) 4 هجا – 7 واج
2) 4 هجا – 8 واج
3) 4 هجا – 6 واج
4) 3 هجا – 7 واج

نکته 377
بعضي از كلمات مثل ” مهربان – خواستگار ، پروردگار و ....“ دو تلفظي هستند كه براي تعيين تعداد هجا ها و تعداد واج ها بايد به نحوه ي تلفظ آن ها دقت داشت .

1- واژه ي ” آسِمان خراش “ از چند واج تشكيل شده است ؟
1) 9 واج
2) 12 واج
3) 13 واج
4) 10 واج

2- كلمه ي ” آفريدگار “ داراي چند واج است ؟
1) 9 واج
2) 7 واج
3) 11 واج
4) 12 واج

نکته 378
تكواژ : كوچكترين واحد معنادار زبان است كه ممكن است معني و كاربرد مستقلي داشته باشد و گاهي معني و كاربرد مستقل ندارد و در ساختمان واژه هاي ديگر به كار مي رود .

1- به تكواژ هايي كه معني و كاربرد مستقلي دارند تكواژ ..... و تكواژ هايي كه معني و كاربرد مستقلي ندارند تكواژ .......مي گويند .
1) آزاد – وابسته
2) آزاد – مستقل
3) وابسته – آزاد
4) وابسته – وند

2- در واژه ي ” ارزشمند “ چند تكواژ وابسته وجود دارد ؟
1) 3
2) 4
3) 1
4) 2

نکته 379
برخي از تكواژ ها نمود آوايي ندارند اما در شمارش تعداد تكواژ ها يك تكواژ به حساب مي آيند به اين تكواژ ها ، تكواژ صفر مي گويند .

1- در كدام گزينه تكواژ صفر وجود ندارد ؟
1) نوشت
2) گفت
3) است
4) باشد

2- فعل ” نيست “ داراي چند تكواژ است ؟
1) 1 تكواژ
2) 2 تكواژ
3) 3 تكواژ
4) 2 تكواژ مستقل

نکته 380
سوم شخص مفرد انواع فعل هاي ماضي به جز ماضي التزامي داراي تكواژ صفر هستند .

1- كدام گزينه داراي تكواژ صفر نيست ؟
1) گفته است
2) گفته بود
3) مي گفت
4) گفته باشد

2- واژه ي ” نديده است “ داراي چند تكواژ است ؟
1) 5
2) 4
3) 2
4) 1  

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
بن ، حرف اضافه ، حرف ربط ، واج شناسي و...

 

  نکته 381
بن فعل به عنوان يك تكواژ به حساب مي آيد .

1- كلمه ي ” باستان شناس “ چند تكواژ است ؟

1) سه تكواژ
2) دو تكواژ
3) يك تكواژ
4) چهار تكواژ  

 

  2- كلمه ي ” جامعه شناسي “ چند تكواژ دارد ؟

1) يك تكواژ
2) دو تكواژ
3) سه تكواژ
4) چهار تكواژ  

 

  نکته 382
انواع ” ي “ هر كدام يك تكواژ است .

1- در كدام گزينه ” ي “ تكواژ به حساب نمي آيد ؟

1) ادبي
2) ديني
3) سياسي
4) علمي  

 

  2- عبارت ” نكات ادبي ، ديني و علمي “ داراي چند تكواژ است ؟

1) 10
2) 9
3) 8
4) 7  

 

  نکته 383
حروف اضافه مانند ” از – به – در – با – بر و ...“ و حروف ربط مانند ” كه – زيرا – و – اما .....“ يك تكواژ به حساب مي آيند .

1- مصراع : بگفت از عشق كارت سخت زار است چند تكواژ دارد ؟

1) 13 تكواژ
2) 12 تكواژ
3) 11 تكواژ
4) 10 تكواژ  

 

  2- عبارت ” پروين نمي دانست كه كتابخانه تعطيل است “ چند تكواژ است ؟

1) 14 تكواژ
2) 12 تكواژ
3) 11 تكواژ
4) 10 تكواژ  

 

  نکته 384
كسره ي اضافه به عنوان يك تكواژ به حساب مي آيد چه نمود نوشتاري داشته باشد و چه نداشته باشد .

1- عبارت ” اوستا شاعر درد آشنا شعر خود ر ادر خدمتِ اعتقاد خويش قرار داده است “ چند تكواژ است ؟

1) 19
2) 18
3) 20
4) 21  

 

  2- عبارت ” بهار در آثارِ ارزشمندِ خويش به مسايل ِ اصلي ِ سبك شناسي ِ نثر و نظم فارسي پرداخته است “ چند تكواژ است ؟

1)29
2) 26
3) 28
4) 27  

 

  نکته 385
در فعل ها جزء پيشين يك تكواژ به حساب مي آيد .

1- فعل ” نمي گويند “ از چند تكواژ ساخته شده است ؟

1) يك
2) دو
3) سه
4) چهار  

 

  2- عبارت ” جمله از يك يا چند گروه ساخته مي شود “ داراي چند تكواژ است ؟

1) 9
2) 10
3) 11
4) 12  

 

  نکته 386
كلماتي مثل ” سهراب ، تابستان ، زمستان ، دشوار و ....“ يك تكواژ هستند و نبايد به پيشينه تاريخي آن ها دقت كرد .

1- كدام واژه بيش از يك تكواژ است ؟

1) مژه
2) ديوانه
3) ساربان
4) باغبان  

 

  2- همه ي واژه ها داراي يك تكواژ است به جز گزينه ي ......

1) پگاه – غنچه – پارچه
2) كوچه – شيرين – رستم
3) تهمينه-سياوش-دبستان
4) خاندان-زنخدان-پرورش  

 

  نکته 387
واژه يكي از واحد هاي زبان است كه از يك يا چند تكواژ ساخته مي شود .

1- عبارت : ” اين نوشته ها پر از نكات و لطايف تاريخي ، اجتماعي ، ديني و ادبي است “ چند واژه دارد ؟

1) 12
2) 13
3) 14
4) 15  

 

  2- عبارت :” مردم در گذشته به سعد و نحس بودن ِ ساعت ها اعتقاد داشتند “ چند واژه است ؟

1) 10
2)15
3)17
4) 13


نکته 388
كلمات مشتق ، مركب و مشتق –مركب هر كدام يك واژه هستند .

1- كدام گزينه بيش از يك واژه است ؟
1) شتر
2) شتر مرغ
3) شتر گاوپلنگ
4) اين شتر مرغ

2- در كدام گزينه بيش از يك واژه آمده است ؟
1) گيسو بلند
2) كلاه ِ سبز
3) دندان گرد
4) مادر بزرگ

نکته 389
حرف ربط – حرف اضافه – نقش نماي اضافه ( ِ ) نقش نماي مفعولي ( را ) هر كدام يك واژه هستند .
1- عبارت زير چند واژه دارد ؟
” كز كشيدن تنگ تر گردد كمند “
1) 7 واژه
2) 5 واژه
3) 6 واژه
4) 8 واژه

2- ” مسند “ پرسش شماره يك چند تكواژ و چند واژه است ؟
1) دو تكواژ – يك واژه
2) يك تكواژ – دو واژه
3) دو تكواژ – دو واژه
4) يك تكواژ – يك واژه

نکته 390
گروه : پس از جمله بزرگ ترين واحد زبان است كه از يك يا چند واژه ساخته مي شود ، هر گروه داراي يك هسته است و اين هسته ممكن است تعدادي وابسته داشته باشد كه وجود هسته الزامي ولي وجود وابسته يا وابسته ها اختياري است .

1- كدام گزينه حاوي گروه هاي بيش تري است ؟
1) مردم دنيا گرفتار بودند
2) همه ي مردم گرفتار بودند
3) همه ي مردم دنيا گرفتار تشويش بودند
4) مردم ايران در دوران پهلوي گرفتار تشويش بودند

2- عبارت : ” اختر شناسي به مطالعه يِ اجرام ِ آسماني مي پردازد “ چند گروه ، چند واژه و چند تكواژ دارد ؟
1) 3- 8- 12
2) 3-9-12
3) 3-8-11
4) 3-8-13

نکته 391
واج هايي كه واجگاه مشترك دارند نمي توانند بدون فاصله كنار هم قرار گيرند .

1- واجگاه كدام يك از واج هاي زير نزديك به هم نيست و آن ها را مي توان بي فاصله كنار هم قرار داد .
1) /ب/و/پ/
2) /ر/و/و/
3) /چ/و/ش/
4) /ت /و/د/

2- قواعدي كه مانع از اجتماع واج ها در كنار هم مي شوند چه نام دارند ؟
1) قواعد واجي
2) قواعد نحوي
3) قواعد همنشيني
4) قواعد معنايي

نکته 392
زبان شناسان معتقدند كه هيچ زباني از كليه ي امكانات هم نشيني تكواژ ها و واژه هايش استفاده نمي كند بلكه بعضي از امكانات به صورت ذخيره در زبان وجود دارد .

1- منظور زبان شناسان از اصطلاح :” ذخيره زباني “ با توجه به قواعد هم نشيني تكواژها و واژه ها چيست ؟
1) صورت هاي غير ممكن رايج گروه هاي اسمي
2) صورت هاي ممكن غير رايج گروه هاي اسمي
3) صورت هاي رايج گروه هاي فعلي
4) صورت هاي ممكن رايج گروه هاي قيدي

2- قواعدي كه به ما كمك مي كنند تا بتوانيم از تركيب واژ ه هاي مناسب گروه هاي اسمي ، قيدي و فعلي مناسب بسازيم چه نام دارد؟
1) معنايي
2) نحوي
3) واجي
4) هم نشيني

نکته 393
قواعدي كه بر اساس آن گروه ها با هم تركيب شده و جمله ي درستي را تشكيل مي دهند ” قواعد نحوي “ و قواعدي كه جمله ها را از نظر معنايي بررسي مي كنند تا جمله هايي درست و قابل فهم بوجود آيند ” قواعد معنايي “ هستند .
1- دليل عدم جواز ورود جمله ي ” چوپانان ، آسمان آبي را رسيدند “ به فارسي نوشتاري معيار كدام قاعده از قواعد تركيب است ؟
1) نحوي
2) هم نشيني
3) واجي
4) معنايي

2- بررسي جمله ي ” من اورا ديديم “ مربوط به كدام قاعده ي زبان است ؟
1) نحوي
2) واجي
3) معنايي
4) كاربردي

نکته 394
قواعدي كه به ما كمك مي كنند تا هر جمله را در جايگاه و موقعيت خاص خود به كار ببريم ” قواعد كاربردي “ هستند
1- قواعد كاربردي قواعدي هستند كه ......
1) جمله ها را از نظر معنايي بررسي مي كنند
2) قواعد نحوي جمله را بررسي مي كنند
3) به هم نشيني گروه ها در جمله مي پردازند
4) به ما كمك مي كنند كه جمله ها را در جايگاه خودش به كار بريم

2- اگر كسي از ما بپرسد ” چرا براي موفقيت در كنكور تلاش نمي كني “ و ما در پاسخ بگوييم ” ديروز در مسابقه شركت كردم “ كدام قاعده زباني رعايت نشده است ؟
1) كاربردي
2) معنايي
3) هم نشيني
4) نحوي

نکته 395
هميشه تعداد واج ها ” هسته گروه اسمي “ يكسان نيست ضمنا نقش نماي اضافه يك تكواژ آزاد به حساب مي آيد .

1- در گروه اسمي ” نثر ِ خبري ِ فارسي ِ نوشتاري ِ امروز “ چند تكواژ آزاد وجود دارد ؟
1) هفت
2) هشت
3) نه
4) ده

2- تعداد واج هاي هسته ي كدام گروه اسمي بيش تر است ؟
1) هر چهار كارگر ساده
2) همان آدم هاي ديروزي
3) دفترچةهاي مشق بچه ها
4)داستان هاي جن وپري  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
تعيين واج ها ، گروهها ، جمله ها و...

 

  نکته 396
در تعيين واج ها ، تكواژ ها ، واژه ها ، گروهها و جمله ها به نمودار آن ها كاملا دقت كنيم .

1- نمودار واژ ه هاي جمله ي ” واج كوچك ترين واحد صوتي زبان است “ كدام است ؟

1) (8)
2) (9)
3) (10)
4) (11)  

 

  2- كدام گزينه گروههاي عبارت :
” سال پيش خوانديم كه جمله ي مستقل بزرگ ترين واحد زبان است “ را نشان مي دهد؟

1) (5)
2) (6)
3) 15
4) (2)  

 

  نکته 397
واژه ها از نظر ساخت به دو دسته تقسيم مي شوند
1- ساده
2- غير ساده واژه ي ساده آن است كه فقط يك تكواژ دارد و واژه غير ساده بيش از يك تكواژ دارد

1- كدام واژه ساده نيست ؟

1) اسفنديار
2) گنجشك
3) دستگاه
4) كارگاه  

 

  2- كدام واژه ” مركب “ است ؟

1) دانشجو
2) كارشناسي
3) خداشناس
4) حقوق بگير  

 

  نکته 398
واژه هاي غير ساده در زبان فارسي به سه دسته تقسيم مي شوند .
1- مشتق
2- مركب
3-مشتق –مركب

1- كدام گزينه مشتق نيست ؟

1) پرورش
2) كوشش
3) خنده
4) دوچرخه  

 

  2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) خنده
2) گريه
3) لبه
4) شناسه  

 

  نکته 399
در كلمات مشتق كه از بن مضارع + ه ساخته مي شوند بايد به معني آن ها دقت داشت .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) گزاره
2) رسانه
3) گيره
4) ماله  

 

  2- نسبت كدام گزينه مانند ” خند و خنده “ است ؟

1) دست و دسته
2) كوب و كوبه
3) مال و ماله
4) موي و مويه  

 

  نکته 400
( بن ماضي + ار ) هم اسم مشتق و صفت مشتق ( صفت فاعلي و مفعولي ) مي سازد .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) كشتار
2) رفتار
3) خريدار
4) گفتار  

 

  2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) نمودار
2) پذيرفتار
3) خواستار
4) مردار  

 

  نکته 401
( بن مضارع + الف ) هم اسم مشتق و هم صفت مشتق مي سازد .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) چَرا
2) دانا
3) توانا
4) بينا  

 

  2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) شنوا
2) گويا
3) بويا
4) يارا  

 

  نکته 402
پسوند ” ي “ هم در اسم و هم در صفت به كار مي رود .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) سياهي
2) نيكي
3) درويشي
4) خوبي  

 

  2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) تهراني
2) چوبي
3) ديني
4) مردي

نکته 403
پسوند ” گر“ هم در اسم و هم در بن فعل ( ماضي و مضارع ) به كار مي رود .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) آهنگر
2) مسگر
3) زرگر
4) توانگر

2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) رفتگر
2) كشتگر
3) ريختگر
4) رفوگر

نکته 404
پسوند ” گري “ هم بر سر اسم و هم بر سر صفت مي آيد .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) موذي گري
2) وحشي گري
3) ياغي گري
4) سفالگري

2- در كدام گزينه تنها پسوند مورد نظر است و به تنهايي استعمال مي شود ؟
1) لاابالي گري
2) ياغي گري
3) كوزه گري
4) وحشي گري

نکته 405
پسوند ” يّت “ فقط به كلماتي مي پيوندد كه تكواژ پايه ي آن ها عربي است .

1- كاربرد كدام گزينه درست است ؟
1) منيّت
2) خوبيّت
3) رهبريّت
4) انسانيّت

2- كاربرد كدام واژه درست نيست ؟
1) ارجحيّت
2) آدميّت
3) محبوبيّت
4) دوئيّت

نکته 406
پسوند ” ه “ گاهي به اسم ، گاهي به صفت و گاهي به بن فعل مي پيوندد .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) خورده
2) برده
3) نوشته
4) آمده

2- كدام گزينه از تركيب ” صفت + ه “ ساخته شده است ؟
1) دهه
2) زبانه
3) سفيده
4) هزاره

نکته 407
پسوند ” گار “ هم به بن ماضي و هم به بن مضارع مي پيوندد .

1- كدام گزينه از بن ماضي + گار ساخته نشده است ؟
1) آموزگار
2) پروردگار
3) خواستگار
4) آفريدگار

2- همه ي گزينه ها از بن مضارع + گار ساخته شده است به جز گزينه ي ......
1) آمرزگار
2) سازگار
3) كردگار
4) آموزگار

نکته 408
” ستان “ گاهي پسوند است و واژه ي مشتق را مي سازد و گاهي بن فعل ( بن مضارع ) است .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) گلستان
2) دادستان
3) بوستان
4) لرستان

2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) سروستان
2) هنرستان
3) دبيرستان
4) زمستان

نکته 409
معاني پسوند ” ان “ عبارتند از زمان – مكان – نسبت – فاعلي – جمع

1- پسوند ” ان “ در كدام گزينه مفهوم زمان را نمي رساند .
1) پاييزان
2) بهاران
3) بامدادان
4) گرگان

2- نوع پسوند در همه ي گزينه ها يكسان است به جز گزينه ي ......
1) قبادان
2) بابكان
3) جانان
4) مردان

نکته 410
” گاه “ هم به عنوان پسوند زمان و هم پسوند مكان استفاده مي شود .

1- در كدام گزينه پسوند ” گاه “ بيان كننده معني زمان است ؟
1) سحرگاه
2) خوابگاه
3) دانشگاه
4) پالايشگاه

2- نوع پسوند ” گاه “ در كدام گزينه متفاوت است ؟
1) قرارگاه
2) آرامگاه
3) صبحگاه
4) آزمايشگاه

نکته 411
پسوند ” ك “ به معاني :
1- پسوند تصغير
2- پسوند تحقير
3- پسوند شباهت
4 – پسوند همراهي
5 – پسوند زيبايي و ظرافت
6- پسوند تحبيب كاربرد دارد

1- پسوند ” ك “ در كدام گزينه متفاوت است ؟
1) پشمك
2) عروسك
3) لواشك
4) سنگك

2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) طفلك
2) حيوانك
3) مردك
4) يتيمك  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
كلمات و واژه هاي مشتق و مركب

 

  نکته 412
” آگين “ و ” گين “ معني همراهي را مي رسانند و صفت مشتق مي سازند .

1- ساختمان كدام واژه با بقيه متفاوت است ؟

1) خشمگين
2) سهمگين
3) سنگين
4) غمگين  

 

  2- در كدام گزينه پسوند ” آگين “ نيامده است ؟

1) خشم آگين
2) زهرآگين
3) عطر آگين
4) شرمگين  

 

  نکته 413
”مند – اومند “ پسوند همراهي هستند و واژه ي مشتق را مي سازند .

1- تعداد تكواژ ها در كدام گزينه متفاوت است ؟

1) ارزشمند
2) ثروتمند
3) ارجمند
4) بهره مند  

 

  2- نوع پسوند در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) تنومند
2) هنرمند
3) علاقه مند
4) ثروتمند  

 

  نکته 414
” ور “ و ” اور “ بيان كننده ي معني همراهي هستند .

1- در همه ي گزينه ها پسوند ” ور “ واژه ي مشتق ساخته است به جز گزينه ي شماره ي ....

1) هنرور
2) سخنور
3) مزدور
4) نامور  

 

  2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) بارور
2) رنجور
3) پيشه ور
4) پيله ور  

 

  نکته 415
” ي “ ، ” ان “ ، ”انه “ ، ” اني “ ، ”چي“ ، گان – گانه – ه – ين و ينه گاهي معني نسبت را مي رسانند .

1- كدام گزينه از نظر ساخت با بقيه متفاوت است ؟

1) عرفاني
2) نوراني
3) روحاني
4) جسماني  

 

  2- ساختمان كدام واژه با ساير واژه ها تفاوت دارد ؟

1) حيواني
2) شاهاني
3) باراني
4) عرفاني  

 

  نکته 416
” دان “ گاهي پسوند و گاهي بن فعل ( بن مضارع ) مي باشد .

1- كدام واژه مشتق نيست ؟

1) نمكدان
2) گلدان
3) كاردان
4) سرمه دان  

 

  2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) سخن دان
2) قلمدان
3) چينه دان
4) شمعدان  

 

  نکته 417
پيشوند ” نا “ از وندها يي است كه صفت مشتق را مي سازد .

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) نامرد
2) ناشكر
3) نا اميد
4) نادرست  

 

  2- كدام گزينه از تركيب ” نا+ بن فعل “ ساخته نشده است ؟

1) نافرمان
2) ناتوان
3) نادان
4) نارس  

 

  نکته 418
كلمات مركب كلماتي هستند كه از دو يا چند تكواژ آزاد يا مستقل ساخته شده اند .

1- كدام واژه ي مركب با بقيه متفاوت است ؟

1) مهمان سرا
2) لاك پشت
3) رهاورد
4) كتابخانه  

 

  2- ساختمان كدام واژه ي مركب از ” اسم + بن مضارع “ نيست ؟

1) گِل گير
2) خط كش
3) دست برد
4) مدادتراش

نکته 419
واژه هايي كه ويژگي هاي كلمات مشتق و مركب را با هم داشته باشند ” مشتق – مركب “ هستند .

1- ساختمان كدام واژه با بقيه متفاوت است ؟
1) جست و جو
2) زدوخورد
3) پخت و پز
4) رُفت و روب

2- كدام واژه ي ” مشتق – مركب “ از تركيب ” بن مضارع + وند + بن ماضي “ ساخته شده است ؟
1) بند و بست
2) خريد وفروش
3) گفت وگو
4) شست وشو

نکته 420
واژه هاي مشتق – مركب گاهي از ” وند + صفت مركب “ و گاهي از ” صفت مركب + وند “ ساخته مي شوند .

1- ساختمان كدام واژه از ” وند + صفت مركب “ ساخته شده است ؟
1) ناجوان مرد
2) كارآموزي
3) خود خواهي
4) كارشناسي

2- ساختمان كدام واژه از ” وند + صفت مركب “ نيست ؟
1) ناخود آگاه
2) ناخوشايند
3) ناجوانمرد
4) اشتي كنان

نکته 421
واژه هاي ” مشتق – مركب “ گاهي از تركيب ” اسم + بن فعل + وند “ ساخته مي شوند .

1- كدام گزينه از تركيب ” اسم + بن فعل + وند “ ساخته نشده است ؟
1) اسم نويسي
2) دست بوسي
3) سربازگيري
4) دانشجويي

2- كدام گزينه از تركيب ” اسم + بن فعل + وند “ ساخته نشده است ؟
1) حنابندان
2) عروس كشان
3) عقد كنان
4) دانش پژوه

نکته 422
واژه هاي ” مشتق – مركب “ گاهي از تركيب ” صفت + اسم + وند “ و گاهي از تركيب ” اسم مشتق + اسم “ ساخته مي شوند.

1- كدام واژه ي مشتق – مركب از تركيب ” اسم مشتق + اسم “ ساخته شده است ؟
1) دانشسرا
2) دانش پژوه
3) دانش آموز
4) ورزشگاه

2- كدام واژه ي ” مشتق – مركب “ از تركيب صفت + اسم + وند ساخته نشده است ؟
1) هزار توماني
2) دو بيتي
3) دانش آموزي
4) هيچ كاره



نکته 308
اگر واژه اي به مصوت بلند ” ي “ يا هاي بيان حركت ختم شود هر چند جزو حروف اصلي قافيه باشد الحاقي به حساب مي آيد .

1- قافيه كردن كدام واژه درست است ؟
1) علي – نبي
2) ولي – علي
3) خفي – وصي
4) وصي – نبي

2- او خدو انداخت بر روي علي افتخار هر نبي و هر ولي حروف قافيه كدام است ؟
1) ي
2) َ ل
3) َ ل ي
4) ل

نکته 309
قصيده شعري است كه مصراع اول و مصراع هاي زوج آن هم قافيه و تعداد ابياتش معمولا بيش از پانزده بيت است .

1- تفاوت قصيده و غزل در چيست ؟
1) تعداد ابيات
2) وزن
3) درون مايه
4) تعداد ابيات و درون مايه

2- مقدمه ي قصيده با مضاميني چون عشق يا توصيف طبيعت چه ناميده مي شود ؟
1) تغزّل و تشبيب
2) تشبيب
3) تغزّل
4) تخلّص

نکته 310
چنانچه شاعر در ميان قصيده به منظور طولاني ساختن شعر و يا عوض كردن موضوع بيت ” مصرّعي “ بياورد به آن ” تجديد مطلع “ مي گويند

1- آيا در تجديد مطلع هر دو مصراع داراي قافيه است ؟
1) قطعا هر دو مصراع بايد داراي قافيه باشد
2) ضرورتي ندارد كه هر دو مصراع داراي قافيه باشد
3) شاعر اختيار دارد كه بيت مصرّعي بياورد
4) به شاعر چنين اجازه اي داده نمي شود

2- ” تجديد مطلع “ در كدام يك از قالب هاي شعر اتفاق مي افتد ؟
1) در همه ي قالب هاي شعري
2) در قصيده
3) در شعرهائي كه بيت اول آنها مصرّع است
4) در قصيده و غزل

نکته 311
غزل شعري است كه مصراع اول با تمام مصراع هاي دوم هم قافيه باشد تعداد ابيات غزل بين 5 تا 15 بيت است و درون مايه ي غزل مضامين ” عاشقانه – عارفانه – آميزه اي از هر دو و مضامين اجتماعي است .

1- اگر بيت : روز هجران و شب فرقت يار آخر شد زدم اين فال و گذشت اختر و كار آخر شد اولين بيت از يك قالبٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍ ده بيتي باشد نام آن قالب شعري چيست ؟
1) قصيده
2) غزل
3) قطعه
4) مثنوي

2- غزل تا قرن ششم عاشقانه بوده و در اوايل قرن ششم با ظهور ........غزل عاشقانه جاي خود را به غزل عارفانه داد.
1) سنائي غزنوي
2) مولانا
3) سعدي
4) حافظ

نکته 312
قطعه ، شعري است كه تمام مصراع هاي دوم ( مصراع ها زوج ) با هم قافيه است .

1- اگر بيت : داد معشوقه به عاشق پيغام كه كند مادر تو با من جنگ اولين بيت از يك قالب شعري باشد نام آن قالب شعري چيست ؟
1) مثنوي
2) قصيده
3) غزل
4) قطعه

2- كدام شاعر از سرايندگان مشهور قطعه نيست ؟
1) پروين اعتصامي
2) انوري
3) ابن يمين
4) شهريار

نکته 313
مثنوي ( دوتائي ،دوگاني ) شعري است كه هر بيت قافيه اي جداگانه دارد ولي تمام شعر بر يك وزن است .

1- اگر بيت : چوشد روز رستم بپوشيد گبر نگهبان تن كرد بر گبر ببر اولين بيت از يك قالب شعري باشد اين قالب چه ناميده ميشود ؟
1) مثنوي
2) ترجيع بند
3) قطعه
4) قصيده

2- موضوع كدام مثنوي با بقيه متفاوت است ؟
1) منطق الطير عطار
2) حديقه الحديقه سنائي
3) بوستان سعدي
4) مثنوي معنوي

نکته 314
درون مايه ي مثنوي ممكن است ” حماسي و تاريخي ، اخلاقي و تعليمي ، عاشقانه و بزمي و يا عارفانه “ باشد .

1- كدام يك از مثنوي هاي زير ” عاشقانه “ نيست ؟
1) ليلي و مجنون
2) ويس و رامين
3) مخزن الاسرار
4) هفت پيكر نظامي

2- اولين مثنوي هاي زبان فارسي كدامند ؟
1) كليله و دمنه منظوم رودكي و ليلي و مجنون نظامي
2) آفرين نامه بوشكور بلخي و خسرو وشيرين نظامي
3) شاهنامه فردوسي و كليله ودمنه ي منظوم رودكي
4) كليله و دمنه ي منظوم رودكي و آفرين نامه بوشكوربلخي

نکته 315
”ترجيع بند “ غزل هائي است هم وزن با قافيه ي متفاوت كه بيت مصرّع يكساني آن ها را به هم مي پيوندد به هر يك از غزل ها ” خانه “ و به بيت تكراري ” ترجيع “ مي گويند

1- قديم ترين ترجيع بند از چه كسي است ؟
1) فرخي سيستاني
2) قطران تبريزي
3) هاتف اصفهاني
4) عبدالرزاق اصفهاني

2- بزرگ ترين ترجيع بند از چه كسي است و در چه زماني مي زيسته است ؟
1) سعدي – قرن 7
2) هاتف اصفهاني –12
3) عبدالرزاق اصفهاني –6
4) انوري – 6  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
برخي ديگر از انواع شعر ، تشبيه ، استعاره و...

 

  نکته 316
” مسمّط “ شعري است كه از چند رشته پديد آمده و در هر رشته تمام مصراع ها به جز مصراع آخر با هم ، هم قافيه است و به مصراع آخر هر رشته ” بند “ مي گويند كه اين مصراع در تمام رشته ها هم قافيه است .

1- ابداع كننده ي قالب شعري ” مسمّط “ چه كسي است ؟

1) شيخ بهائي
2) خيالي بخارائي
3) منوچهري دامغاني
4) ملك الشعرا بهار  

 

  2- درون مايه ي مسمّط تقريبا مانند كدام قالب شعري است ؟

1) ترجيع بند
2) تركيب بند
3) قطعه
4) قصيده  

 

  نکته 317
” مسمّط تضميني “ مسمطي است كه بند آن در هر رشته به ترتيب مصراع دوم بيت هاي يك غزل است يعني شاعر بيت هاي يك غزل را به ترتيب در پايان رشته ها ي مسمّط مي آورد

1- در مسمّط تضميني تعداد رشته ها تابع چه چيزي است ؟

1) تعداد بيت هاي غزل
2) تعداد بند ها
3) به تشخيص خود شاعر است
4) قاعده مشخصي وجود ندارد  

 

  2- اگر بخواهيم با تضمين يك قطعه ي چهار بيتي يك مسمّط مخمّس بسازيم به گونه اي كه در آخر هر رشته ي مسمّط يك بيت از آن قطعه تضمين شود جمعا چند مصراع تازه بايد بسازيم ؟

1) يازده
2) پانزده
3) دوازده
4) بيست  

 

  نکته 318
” رباعي“ شعري است كه از چهار مصراع تشكيل مي شود و مصراع هاي اول ، دوم و چهارم هم قافيه هستند كه شاعر در قافيه كردن مصراع سوم مختار است

1- كدام مصراع به لحاظ وزن عروضي نمي تواند يكي از مصاريع رباعي باشد ؟

1) اندر دل بي وفا غم و ماتم باد
2) بس فتنه و شور در جهان حاصل شد
3) يكي دردو يكي درمان پسندد
4) كس چون تو طريق پاكبازي نگرفت  

 

  2- كدام يك از شاعران از مشهورترين سرايندگان رباعي نيستند ؟

1) عمر خيام
2) عطار نيشابوري
3) بيدل
4) عبدالرحمان جامي  

 

  نکته 319
” دو بيتي “ از هر نظر شبيه رباعي است تنها تفاوت آن ها در وزن است كه دوبيتي بر وزن : مفاعيلن مفاعيلن مفاعيل ( فعولن ) مي باشد.

1- اشعار باباطاهر عريان در چه قالب شعري سروده شده است ؟

1) دوبيتي
2) رباعي
3) غزل
4) مثنوي  

 

  2- تفاوت دوبيتي و رباعي در چيست ؟

1) درون مايه
2) قافيه
3) مطلع
4) وزن  

 

  نکته 320
” مستزاد “ شعري است كه به آخر هر مصراع آن كلمه يا كلماتي اضافه شود ، افزوده ها معني مصراع قبل يا بعد خود را تكميل مي كنند .

1- قديمي ترين مستزادها از چه قرني پديد آمده است ؟

1) قرن سوم
2) قرن چهارم
3) قرن پنجم
4) قرن ششم  

 

  2- اهميت مستزاد در پيدايش كدام قالب شعري است ؟

1) شعر نيمائي
2) شعر سپيد
3) چهار پاره
4) قطعه  

 

  نکته 321
” چهار پاره يا دوبيتي نو“ دوبيتي هائي است هم وزن با قافيه متفاوت كه از نظر موضوع به هم وابسته اند و در هر دوبيتي مصراع هاي دوم و چهارم هم قافيه است .

1- ابداع كننده قالب شعري چهارپاره چه كسي است ؟

1) فريدون مشيري
2) دكترحميدي شيرازي
3) ملك الشعراي بهار
4) فريدون توللي  

 

  2- كدام يك از شاعران زير از سرايندگان مشهور چهارپاره نيستند ؟

1) فريدون توللي
2) پرويز خانلري
3) فريدون مشيري
4) علي اسفندياري  

 

  نکته 322
شعر نو (نيمائي ) شعري است كه طول مصراع ها در آن يكسان نيست و در آن قافيه جاي مشخصي ندارد ،ابداع كننده اين قالب شعري علي اسفندياري متخلص به نيما ست .س

1- ........از نخستين كساني است كه شعر نيمائي را تجزيه و تحليل كرده است ؟

1) اخوان ثالث
2) سهراب سپهري
3) فروغ فرخزاد
4) فريدون مشيري  

 

  2- چه كسي را بايد از نخستين كساني دانست كه راه نيما را شناخت و به پيروي از او پرداخت ؟

1) سهراب سپهري
2) اخوان ثالث
3) فروغ فرخزاد
4) حميد مصدق

نکته 323
” شعر سپيد “ شعري است كه آهنگ دارد اما وزن عروضي ندارد و جاي قافيه ها در آن مشخص نيست .

1- اشعار علي موسوي گرمارودي بيش تر در كدام قالب شعري سروده شده است ؟
1) موج نو
2) نيمائي
3) سپيد
4) غزل

2- ابداع كننده ي شعر سپيد در ادب فارسي چه كسي است ؟
1) احمد شاملو
2) سلمان هراتي
3) قيصر امين پور
4) موسوي گرمارودي

نکته 324
” موج نو “ شعري است كه نه قافيه و نه وزن عروضي دارد ، موج نو به دشواري و پيچيدگي مشهور است .

1- تفاوت موج نو با نثر در چيست ؟
1) وزن
2) قافيه
3) تخيل شعري
4) درون مايه

2- اشعار احمد رضا احمدي بيش تر در كدام قالب شعري سروده شده است ؟
1) نيمائي
2) موج نو
3) سپيد
4) چهار پاره

نکته 325
علم بيان علمي است كـه درباره درست بودن شيوائي و فصاحت ، رسائـي و بلاغت ، استواري و ايجاز ( مختصر و مفيد بودن كلام ) بحث مي كند .

1- فني كه از تشبيه ، استعاره و كنايه و مجاز سخن مي گويد چه نام دارد ؟
1) بديع
2) عروض
3) معاني
4) بيان

2- ارزش ادبي كدام گزينه فروتر است ؟
1) هماي سعادت بر قله ي رفيع سعي و تكاپو آشيان گزيد
2) سعادت را بايد در قله ي رفيع سعي و تكاپو جستجو كرد
3) سعادتمند كسي است كه به دامن سعي و تكاپو چنگ زند
4) آدمي تنها با سعي و تكاپو سعادتمند مي شود

نکته 326
براي فهم تشبيه بايد به سراغ ” مشبه به “ رفت زيرا مهم ترين ركن تشبيه است و ” وجه شبه “ از آن استنباط مي شود .

1- در مصراع :” كه احسان كمندي است در گردنش “ مشبه به كدام است ؟
1) احسان
2) كمند
3) گردن
4) ش در گردنش

2- در كدام عبارت آرايه ي تشبيه دو بار رعايت شده است ؟
1) ديو نفس را در وجود خويش نابود كرد
2) دلش شبيه آيينه است
3) از نرگس چشمش مرواريد اشك مي باريد
4) قطره اشك مثل مرواريد است

نکته 327
تمام اضافه هاي تشبيهي داراي آرايه ي تشبيه هستند و اضافه ي تشبيهي تركيبي است كه بين مضاف و مضاف اليه رابطه ي همانندي برقرار است .

1- در مصراع ” تو را آتش عشق اگر پر بسوخت “ كدام ركن تشبيه محذوف است ؟
1) مشبّه
2) مشبّه به
3) وجه شبه
4) ادات تشبيه

2- در كدام يك از تركيبات زير ، تشبيه به منظور اغراق به كار نرفته است ؟
1) سيل اشك
2) كوه غم
3) درياي محبت
4) درخت دوستي

نکته 328
” مشبّه و مشبّه به “ طرفين تشبيه نام دارند و در تمام تشبيهات حضور دارند اما وجه شبه و ادات تشبيه مي توانند حذف شوند .

1- در مصراع دوم بيت زير مشبه ، مشبه به ، وجه شبه و ادات تشبيه به ترتيب كدامند ؟ لبت تادر لطافت لاله ي سيراب را ماند دلم در بيقراري چشمه ي سيماب را ماند
1) دل – بيقراري – چشمه – سيماب
2) دل – چشمه سيماب – بيقراري – ماند
3) دل – سيماب – بيقراري چشمه – ماند
4) دل – بيقراري – سيماب – ماند

2- در بيت زير كدام ركن تشبيه محذوف است ؟ مرا ستاره ي صبحي كه هر چه كوشيدم شد آخر از نظرم ناپديد مادر بود
1) ادات تشبيه
2) مشبه
3) مشبه به
4) وجه شبه

نکته 329
استعاره تشبيهي است كه يكي از دو طرف تشبيه ( مشبه و مشبه به ) ذكر و طرف ديگر اراده شود .

1- در عبارت زير به ترتيب از راست به چپ چند تشبيه و چند استعاره آمده است ؟ فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردين بگسترد و دايه ي ابر بهاري را فرموده تا بنات نبات در مهد زمين بپرورد .
1) 1،4
2) 4،1
3) 3،2
4) 2،3

2- در كدام گزينه استعاره آمده است ؟ "
1) سرو او از غم جانكاه خميد
2) نرگس چشمش مرواريد اشك مي ريزد
3) چراغ دانش را درخانه ي دل بر افروخت
4) ظلمت جهل را از انديشه ي خود دور كرد

نکته 330
” استعاره مصرّحه “ تشبيهي است كه در آن ” مشبه به “ ذكر و ” مشبه “ اراده گردد .

1- سرو سهي در مصراع ” خم آورد بالاي سرو سهي “ داراي چه آرايه اي است ؟
1) استعاره
2) ايهام
3) كنايه
4) جناس

2- در كدام گزينه مفعول داراي آرايه ي استعاره است ؟
1) باران اشك از ابر ديدگان جاري ساخت
2) ظلمت جهل را از انديشه خود دور كرد
3) ديو نفس را در وجود خود نابود كرد
4) ديو را در وجود خويش نابود كرد  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
انواع تشبيه ، انواع استعاره ، مجاز ، كنايه ، سجع و...

 

  نکته 331
استعاره از تشبيه رساتر و خيال انگيز تر است و در برانگيختن عواطف ، موثر تر ، زيرا خود از درون تشبيه بليغ كه رساترين نوع تشبيه است خلق مي شود .

1- آرايه ي ادبي به كار رفته در مصراع ” عيش اين گلشن خماري بيش نيست “ چيست ؟

1) استعاره
2) تشبيه
3) كنايه
4) ايهام  

 

  2- ” خرده ي مينا “ در عبارت : توگفتي خرده ي مينا برخاكش ريخته و عقد ثريا از تاكش آويخته ، داراي چه صنعتي است ؟

1) جناس
2) تمثيل
3) استعاره
4) تشبيه  

 

  نکته 332
استعاره مكنيه ، تشبيهي است كه در آن ” مشبه “ ذكر و مشبه به حذف مي گردد و يكي از اجزا يا ويژگي هاي مشبه به بيايد .

1- ” شب “ در بيت زير داراي كدام آرايه ي ادبي است ؟
شبي گيسو فروهشته به دامن
پلاسين معجر و قيرينه گرزن

1) استعاره ي مكنيه
2) استعاره مصرحه
3) اشتقاق
4) ايهام  

 

  2- در بيت زير كدام كلمه استعاره مكنيه است ؟
ما آبروي فقر و قناعت نمي بريم
با پادشه بگوي كه روزي مقدر است

1) آبرو
2) پادشه
3) روزي
4) قناعت  

 

  نکته 333
استعاره مكنيه اي كه مشبه به آن ” انسان “ باشد ” تشخيص ، آدم نمائي ، انسان نگاري يا Personification “ ناميده مي شود .

1- در كدام گزينه تشخيص مشهود نيست ؟

1) اين سر به مهر نامه بدان مهربان رسان
2) اي صبح دم ببين كه كجا مي فرستمت
3) باد صبا دروغ زن است و تو راست گوي
4) دست هوا به رشته ي جان بر ، گره زده است  

 

  2- در كدام بيت تشخيص به كار رفته است ؟

1)گوشم به راه تا كه خبر مي دهد ز دوست / صاحب خبر بيامد و من بي خبر شدم
2) درشمارارچه نياوردكسي حافظ را / شكر كان محنت بي حد و شمار آخر شد
3) از در درآمدي ومن از خود به در شدم / گويي كزين جهان به جهان دگر شدم
4) آن همه ناز و تنعم كه خزان مي فرمود / عاقبت درقدم باد بهار آخر شد  

 

  نکته 334
گاه شاعر يا نويسنده ” تشبيه و استعاره “ را با هم به كار مي برد كه بر ارزش ادبي كلام مي افزايد .

1- در كدام مصراع دو آرايه ي تشبيه و استعاره وجود دارد ؟

1) اكسير عشق بر مسم افتاد و زر شدم
2) از در درآمدي و من از خود به در شدم
3) چندي به پا ي رفتم و چندي به سر شدم
4) مهرم به جان رسيد و به عيوق بر شدم  

 

  2- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ......استعاره و تشبيه به كار رفته است .

1) به جز وفاوعنايت نماند در همه عالم / ندامتي كه نبردم ملامتي كه نديدم
2) به روي بخت زديده ز چهر عمر به گردون / گهي چو اشك نشستم گهي چو رنگ پريدم
3) كي ام شكوفه اشكي كه در هواي تو هر شب / زچشم ناله شكفتم به روي شكوه دويدم
4) نبود از تو گزيري چنين كه بار غم دل / زدست شكوه گرفتم به دوش ناله كشيدم  

 

  نکته 335
چنانچه واژه اي در غير معني واقعي به كار رود به آن ” مجاز “ مي گويند .

1- كلمه ي جهان در همه ي گزينه ها داراي آرايه مجاز است به جز گزينه ي .....

1) جهان متفق بر الهيتش
2) جهان زدردو داغ توآه و ناله كند
3) جهان اي پسر ملك جاويد نيست
4) جهان دل نهاده بر اين داستان  

 

  2- در بيت زير مجموعا چند مجاز وجود دارد ؟
خروشي برآمد زدشت و ز شهر
غم آمد جهان را از آن كاربهر

1) چهار
2) سه
3) دو
4) يك  

 

  نکته 336
چنانچه واژه اي داراي چند معني باشد مجاز نيست .

1- كدام واژه در ابيات زير متناسب با آرايه مجاز است ؟
فراموش كردي توسگزي مگر/ كمان و بر مرد پرخاشخر
بكوبمت زآن گونه امروز يال / كزين پس نبيند تو را زنده زال

1) پرخاشخر
2) زال
3) سگزي
4) يال  

 

  2- كدام واژه نمي تواند داراي آرايه ي مجاز باشد؟

1) ايران
2) مرد و زن
3) شير
4) لب و دندان  

 

  نکته 337
پيوندي كه ميان حقيقت و مجاز وجود دارد ” علاقه “ ناميده مي شود .

1- كلمه ” سر “ در بيت :
سر آن ندارد امشب كه برآيد آفتابي
چه خيالها گذر كرد و گذر نكرد خوابي
داراي چه نوع علاقه اي است ؟

1) جزئيه
2) محليّه
3) آليه
4) لازميه  

 

  2- مجاز در بيت زير داراي چه نوع علاقه اي است؟
برآشفت عابد كه خاموش باش
تو مرد زبان نيستي گوش باش

1) آليه
2) جزئيه
3) سببيه
4) كليه

نکته 338
آفرينش مجاز با وجود علاقه صورت مي گيرد
كه رايج ترين علاقه ها عبارتند از :
1- جزئيه
2- كليه
3- محليه 4- سببيه
5- لازميه 6- آليه

1- در كدام گزينه مجاز با علاقه جزئيه نيامده است ؟
1) در نفيرم مرد و زن ناليده اند
2) لب و دندان سنائي همه توحيد تو گويد
3) بيامد كه جويد زايران نبرد
4) شبي بياد دارم كه چشمم نخفت

2- كلمه ي ” دشت “ در مصراع ” سراسر همه دشت بريان شدند “ داراي چه نوع علاقه اي است ؟
1) محليه
2) جزئيه
3) آليه
4) لازميه

نکته 339
كنايه در لغت به معني پوشيده سخن گفتن است و در اصطلاح آن است كه عبارتي داراي دو معني باشد يكي نزديك و ديگر دور ، اما معني دور مورد نظر باشد.

1- اگر جمله ي ” خاكستر خانه او زياد است “ در مفهوم او ميهمان نواز است به كار رود از كدام آرايه ي ادبي استفاده شده است ؟
1) تشبيه
2) استعاره
3) كنايه
4) مجاز

2- مفهوم كنائي كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) شكر در زير اب پنهان كردن
2) البرز به كلند برگرفتن
3) دريا به پيمانه پيمودن
4) آب از سر چشمه بستن

نکته 340 كنايه سبب درنگ خواننده است ذهن او را به تلاش وا مي دارد و حالات را براي او محسوس مي سازد .

1- ” تهي پاي رفتن “ در بيت زير كنايه از چيست ؟ تهي پاي رفتن به از كفش تنگ بلاي سفر به كه در خانه جنگ
1) كفش نداشتن
2) همسر داشتن
3) بي همسر بودن
4) سازگاري يافتن

2- جمله ي دوم عبارت زير داراي كدام آرايه ادبي است ؟ لاجرم چون سلطان پادشاه شد اين مرد بر مركب چوبين نشست .
1) تمثيل
2) ترصيع
3) تضمين
4) كنايه

نکته 341
واج آرائي : تكرار يك واج ( صامت يا مصوت ) در كلمه هاي يك مصراع يا بيت به گونه اي كه آفريننده ي موسيقي دروني باشد و بر تاثير شعر بيفزايد . موسيقي برخاسته از واج آرائي صامت ها محسوس تر است .س

1- واج آرائي در لغت به معني ..... است .
1) نغمه ي حروف
2) تنافر حروف
3) ستيز آوائي
4) ستيز معنائي

2- در كدام مصراع واج آرايي مي يابيد ؟
1) تو با من به بيداد كوشي همي
2) اي مرغ سحر عشق ز پروانه بياموز
3) واندر طلب طعمه پر و بال بياراست
4) مرا مادرم نام مرگ تو كرد



نکته 308
اگر واژه اي به مصوت بلند ” ي “ يا هاي بيان حركت ختم شود هر چند جزو حروف اصلي قافيه باشد الحاقي به حساب مي آيد .

1- قافيه كردن كدام واژه درست است ؟
1) علي – نبي
2) ولي – علي
3) خفي – وصي
4) وصي – نبي

2- او خدو انداخت بر روي علي افتخار هر نبي و هر ولي حروف قافيه كدام است ؟
1) ي
2) َ ل
3) َ ل ي
4) ل

نکته 309
قصيده شعري است كه مصراع اول و مصراع هاي زوج آن هم قافيه و تعداد ابياتش معمولا بيش از پانزده بيت است .

1- تفاوت قصيده و غزل در چيست ؟
1) تعداد ابيات
2) وزن
3) درون مايه
4) تعداد ابيات و درون مايه

2- مقدمه ي قصيده با مضاميني چون عشق يا توصيف طبيعت چه ناميده مي شود ؟
1) تغزّل و تشبيب
2) تشبيب
3) تغزّل
4) تخلّص

نکته 310
چنانچه شاعر در ميان قصيده به منظور طولاني ساختن شعر و يا عوض كردن موضوع بيت ” مصرّعي “ بياورد به آن ” تجديد مطلع “ مي گويند

1- آيا در تجديد مطلع هر دو مصراع داراي قافيه است ؟
1) قطعا هر دو مصراع بايد داراي قافيه باشد
2) ضرورتي ندارد كه هر دو مصراع داراي قافيه باشد
3) شاعر اختيار دارد كه بيت مصرّعي بياورد
4) به شاعر چنين اجازه اي داده نمي شود

2- ” تجديد مطلع “ در كدام يك از قالب هاي شعر اتفاق مي افتد ؟
1) در همه ي قالب هاي شعري
2) در قصيده
3) در شعرهائي كه بيت اول آنها مصرّع است
4) در قصيده و غزل

نکته 311
غزل شعري است كه مصراع اول با تمام مصراع هاي دوم هم قافيه باشد تعداد ابيات غزل بين 5 تا 15 بيت است و درون مايه ي غزل مضامين ” عاشقانه – عارفانه – آميزه اي از هر دو و مضامين اجتماعي است .

1- اگر بيت : روز هجران و شب فرقت يار آخر شد زدم اين فال و گذشت اختر و كار آخر شد اولين بيت از يك قالبٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍٍ ده بيتي باشد نام آن قالب شعري چيست ؟
1) قصيده
2) غزل
3) قطعه
4) مثنوي

2- غزل تا قرن ششم عاشقانه بوده و در اوايل قرن ششم با ظهور ........غزل عاشقانه جاي خود را به غزل عارفانه داد.
1) سنائي غزنوي
2) مولانا
3) سعدي
4) حافظ

نکته 312
قطعه ، شعري است كه تمام مصراع هاي دوم ( مصراع ها زوج ) با هم قافيه است .

1- اگر بيت : داد معشوقه به عاشق پيغام كه كند مادر تو با من جنگ اولين بيت از يك قالب شعري باشد نام آن قالب شعري چيست ؟
1) مثنوي
2) قصيده
3) غزل
4) قطعه

2- كدام شاعر از سرايندگان مشهور قطعه نيست ؟
1) پروين اعتصامي
2) انوري
3) ابن يمين
4) شهريار

نکته 313
مثنوي ( دوتائي ،دوگاني ) شعري است كه هر بيت قافيه اي جداگانه دارد ولي تمام شعر بر يك وزن است .

1- اگر بيت : چوشد روز رستم بپوشيد گبر نگهبان تن كرد بر گبر ببر اولين بيت از يك قالب شعري باشد اين قالب چه ناميده ميشود ؟
1) مثنوي
2) ترجيع بند
3) قطعه
4) قصيده

2- موضوع كدام مثنوي با بقيه متفاوت است ؟
1) منطق الطير عطار
2) حديقه الحديقه سنائي
3) بوستان سعدي
4) مثنوي معنوي

نکته 314
درون مايه ي مثنوي ممكن است ” حماسي و تاريخي ، اخلاقي و تعليمي ، عاشقانه و بزمي و يا عارفانه “ باشد .

1- كدام يك از مثنوي هاي زير ” عاشقانه “ نيست ؟
1) ليلي و مجنون
2) ويس و رامين
3) مخزن الاسرار
4) هفت پيكر نظامي

2- اولين مثنوي هاي زبان فارسي كدامند ؟
1) كليله و دمنه منظوم رودكي و ليلي و مجنون نظامي
2) آفرين نامه بوشكور بلخي و خسرو وشيرين نظامي
3) شاهنامه فردوسي و كليله ودمنه ي منظوم رودكي
4) كليله و دمنه ي منظوم رودكي و آفرين نامه بوشكوربلخي

نکته 315
”ترجيع بند “ غزل هائي است هم وزن با قافيه ي متفاوت كه بيت مصرّع يكساني آن ها را به هم مي پيوندد به هر يك از غزل ها ” خانه “ و به بيت تكراري ” ترجيع “ مي گويند

1- قديم ترين ترجيع بند از چه كسي است ؟
1) فرخي سيستاني
2) قطران تبريزي
3) هاتف اصفهاني
4) عبدالرزاق اصفهاني

2- بزرگ ترين ترجيع بند از چه كسي است و در چه زماني مي زيسته است ؟
1) سعدي – قرن 7
2) هاتف اصفهاني –12
3) عبدالرزاق اصفهاني –6
4) انوري – 6  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
برخي ديگر از انواع شعر ، تشبيه ، استعاره و...

 

  نکته 316
” مسمّط “ شعري است كه از چند رشته پديد آمده و در هر رشته تمام مصراع ها به جز مصراع آخر با هم ، هم قافيه است و به مصراع آخر هر رشته ” بند “ مي گويند كه اين مصراع در تمام رشته ها هم قافيه است .

1- ابداع كننده ي قالب شعري ” مسمّط “ چه كسي است ؟

1) شيخ بهائي
2) خيالي بخارائي
3) منوچهري دامغاني
4) ملك الشعرا بهار  

 

  2- درون مايه ي مسمّط تقريبا مانند كدام قالب شعري است ؟

1) ترجيع بند
2) تركيب بند
3) قطعه
4) قصيده  

 

  نکته 317
” مسمّط تضميني “ مسمطي است كه بند آن در هر رشته به ترتيب مصراع دوم بيت هاي يك غزل است يعني شاعر بيت هاي يك غزل را به ترتيب در پايان رشته ها ي مسمّط مي آورد

1- در مسمّط تضميني تعداد رشته ها تابع چه چيزي است ؟

1) تعداد بيت هاي غزل
2) تعداد بند ها
3) به تشخيص خود شاعر است
4) قاعده مشخصي وجود ندارد  

 

  2- اگر بخواهيم با تضمين يك قطعه ي چهار بيتي يك مسمّط مخمّس بسازيم به گونه اي كه در آخر هر رشته ي مسمّط يك بيت از آن قطعه تضمين شود جمعا چند مصراع تازه بايد بسازيم ؟

1) يازده
2) پانزده
3) دوازده
4) بيست  

 

  نکته 318
” رباعي“ شعري است كه از چهار مصراع تشكيل مي شود و مصراع هاي اول ، دوم و چهارم هم قافيه هستند كه شاعر در قافيه كردن مصراع سوم مختار است

1- كدام مصراع به لحاظ وزن عروضي نمي تواند يكي از مصاريع رباعي باشد ؟

1) اندر دل بي وفا غم و ماتم باد
2) بس فتنه و شور در جهان حاصل شد
3) يكي دردو يكي درمان پسندد
4) كس چون تو طريق پاكبازي نگرفت  

 

  2- كدام يك از شاعران از مشهورترين سرايندگان رباعي نيستند ؟

1) عمر خيام
2) عطار نيشابوري
3) بيدل
4) عبدالرحمان جامي  

 

  نکته 319
” دو بيتي “ از هر نظر شبيه رباعي است تنها تفاوت آن ها در وزن است كه دوبيتي بر وزن : مفاعيلن مفاعيلن مفاعيل ( فعولن ) مي باشد.

1- اشعار باباطاهر عريان در چه قالب شعري سروده شده است ؟

1) دوبيتي
2) رباعي
3) غزل
4) مثنوي  

 

  2- تفاوت دوبيتي و رباعي در چيست ؟

1) درون مايه
2) قافيه
3) مطلع
4) وزن  

 

  نکته 320
” مستزاد “ شعري است كه به آخر هر مصراع آن كلمه يا كلماتي اضافه شود ، افزوده ها معني مصراع قبل يا بعد خود را تكميل مي كنند .

1- قديمي ترين مستزادها از چه قرني پديد آمده است ؟

1) قرن سوم
2) قرن چهارم
3) قرن پنجم
4) قرن ششم  

 

  2- اهميت مستزاد در پيدايش كدام قالب شعري است ؟

1) شعر نيمائي
2) شعر سپيد
3) چهار پاره
4) قطعه  

 

  نکته 321
” چهار پاره يا دوبيتي نو“ دوبيتي هائي است هم وزن با قافيه متفاوت كه از نظر موضوع به هم وابسته اند و در هر دوبيتي مصراع هاي دوم و چهارم هم قافيه است .

1- ابداع كننده قالب شعري چهارپاره چه كسي است ؟

1) فريدون مشيري
2) دكترحميدي شيرازي
3) ملك الشعراي بهار
4) فريدون توللي  

 

  2- كدام يك از شاعران زير از سرايندگان مشهور چهارپاره نيستند ؟

1) فريدون توللي
2) پرويز خانلري
3) فريدون مشيري
4) علي اسفندياري  

 

  نکته 322
شعر نو (نيمائي ) شعري است كه طول مصراع ها در آن يكسان نيست و در آن قافيه جاي مشخصي ندارد ،ابداع كننده اين قالب شعري علي اسفندياري متخلص به نيما ست .س

1- ........از نخستين كساني است كه شعر نيمائي را تجزيه و تحليل كرده است ؟

1) اخوان ثالث
2) سهراب سپهري
3) فروغ فرخزاد
4) فريدون مشيري  

 

  2- چه كسي را بايد از نخستين كساني دانست كه راه نيما را شناخت و به پيروي از او پرداخت ؟

1) سهراب سپهري
2) اخوان ثالث
3) فروغ فرخزاد
4) حميد مصدق

نکته 323
” شعر سپيد “ شعري است كه آهنگ دارد اما وزن عروضي ندارد و جاي قافيه ها در آن مشخص نيست .

1- اشعار علي موسوي گرمارودي بيش تر در كدام قالب شعري سروده شده است ؟
1) موج نو
2) نيمائي
3) سپيد
4) غزل

2- ابداع كننده ي شعر سپيد در ادب فارسي چه كسي است ؟
1) احمد شاملو
2) سلمان هراتي
3) قيصر امين پور
4) موسوي گرمارودي

نکته 324
” موج نو “ شعري است كه نه قافيه و نه وزن عروضي دارد ، موج نو به دشواري و پيچيدگي مشهور است .

1- تفاوت موج نو با نثر در چيست ؟
1) وزن
2) قافيه
3) تخيل شعري
4) درون مايه

2- اشعار احمد رضا احمدي بيش تر در كدام قالب شعري سروده شده است ؟
1) نيمائي
2) موج نو
3) سپيد
4) چهار پاره

نکته 325
علم بيان علمي است كـه درباره درست بودن شيوائي و فصاحت ، رسائـي و بلاغت ، استواري و ايجاز ( مختصر و مفيد بودن كلام ) بحث مي كند .

1- فني كه از تشبيه ، استعاره و كنايه و مجاز سخن مي گويد چه نام دارد ؟
1) بديع
2) عروض
3) معاني
4) بيان

2- ارزش ادبي كدام گزينه فروتر است ؟
1) هماي سعادت بر قله ي رفيع سعي و تكاپو آشيان گزيد
2) سعادت را بايد در قله ي رفيع سعي و تكاپو جستجو كرد
3) سعادتمند كسي است كه به دامن سعي و تكاپو چنگ زند
4) آدمي تنها با سعي و تكاپو سعادتمند مي شود

نکته 326
براي فهم تشبيه بايد به سراغ ” مشبه به “ رفت زيرا مهم ترين ركن تشبيه است و ” وجه شبه “ از آن استنباط مي شود .

1- در مصراع :” كه احسان كمندي است در گردنش “ مشبه به كدام است ؟
1) احسان
2) كمند
3) گردن
4) ش در گردنش

2- در كدام عبارت آرايه ي تشبيه دو بار رعايت شده است ؟
1) ديو نفس را در وجود خويش نابود كرد
2) دلش شبيه آيينه است
3) از نرگس چشمش مرواريد اشك مي باريد
4) قطره اشك مثل مرواريد است

نکته 327
تمام اضافه هاي تشبيهي داراي آرايه ي تشبيه هستند و اضافه ي تشبيهي تركيبي است كه بين مضاف و مضاف اليه رابطه ي همانندي برقرار است .

1- در مصراع ” تو را آتش عشق اگر پر بسوخت “ كدام ركن تشبيه محذوف است ؟
1) مشبّه
2) مشبّه به
3) وجه شبه
4) ادات تشبيه

2- در كدام يك از تركيبات زير ، تشبيه به منظور اغراق به كار نرفته است ؟
1) سيل اشك
2) كوه غم
3) درياي محبت
4) درخت دوستي

نکته 328
” مشبّه و مشبّه به “ طرفين تشبيه نام دارند و در تمام تشبيهات حضور دارند اما وجه شبه و ادات تشبيه مي توانند حذف شوند .

1- در مصراع دوم بيت زير مشبه ، مشبه به ، وجه شبه و ادات تشبيه به ترتيب كدامند ؟ لبت تادر لطافت لاله ي سيراب را ماند دلم در بيقراري چشمه ي سيماب را ماند
1) دل – بيقراري – چشمه – سيماب
2) دل – چشمه سيماب – بيقراري – ماند
3) دل – سيماب – بيقراري چشمه – ماند
4) دل – بيقراري – سيماب – ماند

2- در بيت زير كدام ركن تشبيه محذوف است ؟ مرا ستاره ي صبحي كه هر چه كوشيدم شد آخر از نظرم ناپديد مادر بود
1) ادات تشبيه
2) مشبه
3) مشبه به
4) وجه شبه

نکته 329
استعاره تشبيهي است كه يكي از دو طرف تشبيه ( مشبه و مشبه به ) ذكر و طرف ديگر اراده شود .

1- در عبارت زير به ترتيب از راست به چپ چند تشبيه و چند استعاره آمده است ؟ فراش باد صبا را گفته تا فرش زمردين بگسترد و دايه ي ابر بهاري را فرموده تا بنات نبات در مهد زمين بپرورد .
1) 1،4
2) 4،1
3) 3،2
4) 2،3

2- در كدام گزينه استعاره آمده است ؟ "
1) سرو او از غم جانكاه خميد
2) نرگس چشمش مرواريد اشك مي ريزد
3) چراغ دانش را درخانه ي دل بر افروخت
4) ظلمت جهل را از انديشه ي خود دور كرد

نکته 330
” استعاره مصرّحه “ تشبيهي است كه در آن ” مشبه به “ ذكر و ” مشبه “ اراده گردد .

1- سرو سهي در مصراع ” خم آورد بالاي سرو سهي “ داراي چه آرايه اي است ؟
1) استعاره
2) ايهام
3) كنايه
4) جناس

2- در كدام گزينه مفعول داراي آرايه ي استعاره است ؟
1) باران اشك از ابر ديدگان جاري ساخت
2) ظلمت جهل را از انديشه خود دور كرد
3) ديو نفس را در وجود خود نابود كرد
4) ديو را در وجود خويش نابود كرد  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
انواع تشبيه ، انواع استعاره ، مجاز ، كنايه ، سجع و...

 

  نکته 331
استعاره از تشبيه رساتر و خيال انگيز تر است و در برانگيختن عواطف ، موثر تر ، زيرا خود از درون تشبيه بليغ كه رساترين نوع تشبيه است خلق مي شود .

1- آرايه ي ادبي به كار رفته در مصراع ” عيش اين گلشن خماري بيش نيست “ چيست ؟

1) استعاره
2) تشبيه
3) كنايه
4) ايهام  

 

  2- ” خرده ي مينا “ در عبارت : توگفتي خرده ي مينا برخاكش ريخته و عقد ثريا از تاكش آويخته ، داراي چه صنعتي است ؟

1) جناس
2) تمثيل
3) استعاره
4) تشبيه  

 

  نکته 332
استعاره مكنيه ، تشبيهي است كه در آن ” مشبه “ ذكر و مشبه به حذف مي گردد و يكي از اجزا يا ويژگي هاي مشبه به بيايد .

1- ” شب “ در بيت زير داراي كدام آرايه ي ادبي است ؟
شبي گيسو فروهشته به دامن
پلاسين معجر و قيرينه گرزن

1) استعاره ي مكنيه
2) استعاره مصرحه
3) اشتقاق
4) ايهام  

 

  2- در بيت زير كدام كلمه استعاره مكنيه است ؟
ما آبروي فقر و قناعت نمي بريم
با پادشه بگوي كه روزي مقدر است

1) آبرو
2) پادشه
3) روزي
4) قناعت  

 

  نکته 333
استعاره مكنيه اي كه مشبه به آن ” انسان “ باشد ” تشخيص ، آدم نمائي ، انسان نگاري يا Personification “ ناميده مي شود .

1- در كدام گزينه تشخيص مشهود نيست ؟

1) اين سر به مهر نامه بدان مهربان رسان
2) اي صبح دم ببين كه كجا مي فرستمت
3) باد صبا دروغ زن است و تو راست گوي
4) دست هوا به رشته ي جان بر ، گره زده است  

 

  2- در كدام بيت تشخيص به كار رفته است ؟

1)گوشم به راه تا كه خبر مي دهد ز دوست / صاحب خبر بيامد و من بي خبر شدم
2) درشمارارچه نياوردكسي حافظ را / شكر كان محنت بي حد و شمار آخر شد
3) از در درآمدي ومن از خود به در شدم / گويي كزين جهان به جهان دگر شدم
4) آن همه ناز و تنعم كه خزان مي فرمود / عاقبت درقدم باد بهار آخر شد  

 

  نکته 334
گاه شاعر يا نويسنده ” تشبيه و استعاره “ را با هم به كار مي برد كه بر ارزش ادبي كلام مي افزايد .

1- در كدام مصراع دو آرايه ي تشبيه و استعاره وجود دارد ؟

1) اكسير عشق بر مسم افتاد و زر شدم
2) از در درآمدي و من از خود به در شدم
3) چندي به پا ي رفتم و چندي به سر شدم
4) مهرم به جان رسيد و به عيوق بر شدم  

 

  2- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ......استعاره و تشبيه به كار رفته است .

1) به جز وفاوعنايت نماند در همه عالم / ندامتي كه نبردم ملامتي كه نديدم
2) به روي بخت زديده ز چهر عمر به گردون / گهي چو اشك نشستم گهي چو رنگ پريدم
3) كي ام شكوفه اشكي كه در هواي تو هر شب / زچشم ناله شكفتم به روي شكوه دويدم
4) نبود از تو گزيري چنين كه بار غم دل / زدست شكوه گرفتم به دوش ناله كشيدم  

 

  نکته 335
چنانچه واژه اي در غير معني واقعي به كار رود به آن ” مجاز “ مي گويند .

1- كلمه ي جهان در همه ي گزينه ها داراي آرايه مجاز است به جز گزينه ي .....

1) جهان متفق بر الهيتش
2) جهان زدردو داغ توآه و ناله كند
3) جهان اي پسر ملك جاويد نيست
4) جهان دل نهاده بر اين داستان  

 

  2- در بيت زير مجموعا چند مجاز وجود دارد ؟
خروشي برآمد زدشت و ز شهر
غم آمد جهان را از آن كاربهر

1) چهار
2) سه
3) دو
4) يك  

 

  نکته 336
چنانچه واژه اي داراي چند معني باشد مجاز نيست .

1- كدام واژه در ابيات زير متناسب با آرايه مجاز است ؟
فراموش كردي توسگزي مگر/ كمان و بر مرد پرخاشخر
بكوبمت زآن گونه امروز يال / كزين پس نبيند تو را زنده زال

1) پرخاشخر
2) زال
3) سگزي
4) يال  

 

  2- كدام واژه نمي تواند داراي آرايه ي مجاز باشد؟

1) ايران
2) مرد و زن
3) شير
4) لب و دندان  

 

  نکته 337
پيوندي كه ميان حقيقت و مجاز وجود دارد ” علاقه “ ناميده مي شود .

1- كلمه ” سر “ در بيت :
سر آن ندارد امشب كه برآيد آفتابي
چه خيالها گذر كرد و گذر نكرد خوابي
داراي چه نوع علاقه اي است ؟

1) جزئيه
2) محليّه
3) آليه
4) لازميه  

 

  2- مجاز در بيت زير داراي چه نوع علاقه اي است؟
برآشفت عابد كه خاموش باش
تو مرد زبان نيستي گوش باش

1) آليه
2) جزئيه
3) سببيه
4) كليه

نکته 338
آفرينش مجاز با وجود علاقه صورت مي گيرد
كه رايج ترين علاقه ها عبارتند از :
1- جزئيه
2- كليه
3- محليه 4- سببيه
5- لازميه 6- آليه

1- در كدام گزينه مجاز با علاقه جزئيه نيامده است ؟
1) در نفيرم مرد و زن ناليده اند
2) لب و دندان سنائي همه توحيد تو گويد
3) بيامد كه جويد زايران نبرد
4) شبي بياد دارم كه چشمم نخفت

2- كلمه ي ” دشت “ در مصراع ” سراسر همه دشت بريان شدند “ داراي چه نوع علاقه اي است ؟
1) محليه
2) جزئيه
3) آليه
4) لازميه

نکته 339
كنايه در لغت به معني پوشيده سخن گفتن است و در اصطلاح آن است كه عبارتي داراي دو معني باشد يكي نزديك و ديگر دور ، اما معني دور مورد نظر باشد.

1- اگر جمله ي ” خاكستر خانه او زياد است “ در مفهوم او ميهمان نواز است به كار رود از كدام آرايه ي ادبي استفاده شده است ؟
1) تشبيه
2) استعاره
3) كنايه
4) مجاز

2- مفهوم كنائي كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) شكر در زير اب پنهان كردن
2) البرز به كلند برگرفتن
3) دريا به پيمانه پيمودن
4) آب از سر چشمه بستن

نکته 340 كنايه سبب درنگ خواننده است ذهن او را به تلاش وا مي دارد و حالات را براي او محسوس مي سازد .

1- ” تهي پاي رفتن “ در بيت زير كنايه از چيست ؟ تهي پاي رفتن به از كفش تنگ بلاي سفر به كه در خانه جنگ
1) كفش نداشتن
2) همسر داشتن
3) بي همسر بودن
4) سازگاري يافتن

2- جمله ي دوم عبارت زير داراي كدام آرايه ادبي است ؟ لاجرم چون سلطان پادشاه شد اين مرد بر مركب چوبين نشست .
1) تمثيل
2) ترصيع
3) تضمين
4) كنايه

نکته 341
واج آرائي : تكرار يك واج ( صامت يا مصوت ) در كلمه هاي يك مصراع يا بيت به گونه اي كه آفريننده ي موسيقي دروني باشد و بر تاثير شعر بيفزايد . موسيقي برخاسته از واج آرائي صامت ها محسوس تر است .س

1- واج آرائي در لغت به معني ..... است .
1) نغمه ي حروف
2) تنافر حروف
3) ستيز آوائي
4) ستيز معنائي

2- در كدام مصراع واج آرايي مي يابيد ؟
1) تو با من به بيداد كوشي همي
2) اي مرغ سحر عشق ز پروانه بياموز
3) واندر طلب طعمه پر و بال بياراست
4) مرا مادرم نام مرگ تو كرد



نکته 287
همه ي زبان هاي بشري از واج براي ساخته مي شوند و در نهايت به واج ختم مي شوند .

1- واژه ي ”اردك “ داراي چند واج است ؟

1) چهار واج
2) پنج واج
3) شش واج
4) هفت واج  

 

  2- واژه ي ” نظريه “ از چند واج تشكيل شده است؟

1) هشت
2) ده
3) هفت
4) نه  

 

  نکته 288
واحد هاي زبان به ترتيب از كوچه به بزرگ عبارتند از :
1- واج
2- تكواژ
3- واژه
4- گروه
5- جمله
6- جمله ي مستقل

1- از بين گروه هايي كه جمله را مي سازند كدام گروه قابل حذف است ؟

1) گروه اسمي
2) گروه قيدي
3) گروه فعلي
4) گروه مفعولي  

 

  2- بزرگ ترين واحد زباني كه از واحد هاي كوچك تر تشكيل شده و جزئي از واحد بزرگ تر نيست كدام است ؟

1) جمله ي مستقل
2) گروه
3) جمله ي چند فعلي
4) جمله ي مركب  

 

  نکته 289
كوچك ترين واحد زبان واج است كه معنايي ندارد اما تفاوت معنايي ايجاد مي كند مثل ” ت“ در واژه ي ”تَر “

1- كوچك ترين واحد صوتي زبان است كه قابل تجزيه به واحد هاي معنادار ديگر نباشد .

1) واج
2) تكواژ
3) واژه
4) گروه  

 

  2- در كدام گزينه تكواژ وابسته به كار نرفته است ؟

1) آسيابان
2) آبرومند
3) مهمان دار
4) پرهيزگار  

 

  نکته 290
تكواژ يكي از واحد هاي زبان است كه از يك يا چند واج ساخته مي شود .

1- كدام گزينه از نظر تعداد تكواژ با بقيه متفاوت است ؟

1) جنوبي
2) خردمند
3) دانشمند
4) كمانك  

 

  2- تمام گزينه ها ي زير به جز گزينه ي .... درست است

1) ”بان“ در واژه ي ”دربان “ يك تكواژ وابسته است
2) ”دانش آموز “ يك واژه و سه تكواژ است
3) ”بچه“ يك تكواژ آزاد يا مستقل است
4) بعد از جمله ”واژه “ بزرگ ترين واحد زبان است  

 

  نکته 291
جمله بزرگ ترين واحد زبان است كه از نهاد و گزاره تشكيل شده است .

1- كدام گزينه نادرست است ؟

1) جمله از يك يا چند گروه ساخته مي شود
2) جمله ي مستقل دو نوع است:
الف)ساده
ب)مستقل
3) در اركان جمله گروه اسمي را مي توان حذف كرد
4) بعد از جمله بزرگ ترين واحد زبان گروه است  

 

  2- جمله ي ” بعضي از اختر شناسان متخصصاني هستند كه كار آن ها مشاهده ي اجرام آسماني با دوربي نجومي است “ چه نوع جمله اي است؟

1) مستقل ساده
2) مستقل مركب
3) جمله ي وابسته
4) جمله ي هسته  

 

  نکته 292
واج هاي زبان فارسي بر دو گونه اند :
1- مصوت ( مصوت كوتاه وبلند )
2- صامت


1- ” مي پردازند “ از چند واج تشكيل شده است ؟

1) يازده
2) ده
3) دوازده
4) نه  

 

  2- ” آسمان خراش “ از چند واج تشكيل مي شود ؟

1) نه
2) دوازده
3) سيزده
4) ده

نکته 293
براي شمارش تعداد واج ها صورت ملفوظ كلمات مورد نظر است نه صورت مكتوب آن ها .

1- تعداد واج ها در كدام گزينه نادرست بيان شده است ؟
1) متفاوت = 9 واج
2) اخترشناسان =13 واج
3) آينده = 8 واج
4) قوانين =7واج

2- واژه ي ”خواهر “ و ”نامه“ از چندواج تشكيل شده اند ؟
1) 5 ، 4
2) 4 ، 5
3) 5 ، 5
4) 4 ، 4

نکته294
تكواژ ها بر دو گونه اند :
1- تكواژ آزاد يا مستقل
2- تكواژ وابسته ( = وند )

1- جمله ي زير از چند تكواژ درست شده است ؟ ” در ميان منابع تحقيقي، كتابهاي مرجع جايگاه ويژه دارند “
1) 16 تكواژ
2) 17 تكواژ
3) 18 تكواژ
4) 19 تكواژ

2- كدام گزينه از تكواژ بيش تري ساخته شده است؟
1) مجموعه ي عظيم
2) نهاد هاي فرهنگي
3) كتاب خانه ي مجلس
4) دانش پژوهان

نکته 295
جمله ي مركب جمله اي است كه در ساختمان آن بيش تر از يك فعل به كار رفته باشد ضمنا تعداد تكواژ ها در كلمات هميشه يكسان نيست .

1- كدام يك از جمله هاي زير ، جمله ي مركب نيست؟
1) ترسيدم كه دير به مدرسه برسم
2) اخترشناسي علمي است كه به مطالعه ي اجرام آسماني مي پردازد
3) علي از صورت يك فرد بيرون است و به صورت يك مكتب موجود است
4) بسياري از اختر شناسان كوشيده اند تا با بهره گرفتن از دانش هاي مختلف به سوالات بشري پاسخ دهند

2- كدام گزينه نادرست است ؟
1) ارزشمند = 2 تكواژ
2) ارجمند = 2 تكواژ
3) آزمند = 2 تكواژ
4) علاقه مند = 2 تكواژ

نکته 296
پس از جمله گروه بزرگ ترين واحد زبان است كه از يك يا چند واژه ساخته مي شود .

1- عبارت :” اختر شناسي علمي است كه به مطالعه اجرام آسماني مي پردازد “ از چند گروه تشكيل شده است ؟
1) چهار
2) پنج
3) دو
4) سه

2- عبارت زير از چند تكواژ تشكيل شده است ؟ ” با گسترش شعر فارسي و توجه نويسندگان و شاعران به علوم و ادبيات در ضعر و نثر تحولي پيدا شد “
1) 34 تكواژ
2) 35 تكواژ
3) 33 تكواژ
4) 32 تكواژ

نکته 297
هرگز با كلمات بر وزن ” افعل “ عربي وابسته پسين ” تر “ به كار نبريم كه از نظر دستوري ” حشو“ نادرست دستوري محسوب مي شود مثل ”اصلح تر“ كه نادرست است .

1- به كاربردن كدام كلمه در نگارش فارسي مجاز است ؟
1) افضل تر
2) اعلم تر
3) اعلي تر
4) اولي تر

2- كدام گزينه از نظر نگارشي درست است ؟
1) اعلي ترين ميوه ها رابراي خريداران گرام فراهم مي كنيم
2) او سال هاست به بيماري فشار خون مبتلا شده است
3) خوبيت و مرغوبيت ميوه ها را تضمين مي كنيم
4) ما زبانا و عملا براي خدمت به خريداران گرامي آماده ايم

نکته 298
حرف نشانه ي مفعول يعني ” را “ بايد دقيقا بعد از مفعول بيايد نه پس از جمله ي معرفي كننده ي مفعول .

1- در عبارت كدام گزينه حرف ”را“ كاربردي نادرست دارد ؟
1) حتي آن را مرادف بي نيازي شمرد
2) نام را باز ستانيم از ابر
3) كفشي كه خريده بودي را پسنديدم
4) آسمانش را گرفته تنگ در آغوش

2- صورت ويرايش شده :” بيداري مسلمانان را فراگرفته است “ در كدام گزينه آمده است ؟
1) بيداري فراگرفته ي همه كشورها از مسلمانان است
2) بيداري مسلمانان به ديگران آگاهي داده است
3) مسلمانان در همه كشور ها بيدار شده اند
4) در همه ي كشورها مسلمانان بيدار و آگاه وجود دارند

نکته 299
هرگز به كلمات فارسي پسوند ” يّت “ اضافه نكنيم اما اين پسوند اگر به كلمات عربي افزوده شود ايرادي ندارد .

1- كدام گزينه درست است ؟
1) خوبيّت
2) منيّت
3) انسانيّت
4) رهبريّت

2- كدام گزينه از نظر نگارش درست است ؟
1) ضعيف كشي و مردم آزاري خوبيّت ندارد
2) در ك هويّت موجودات دشوار است
3) خودخواهي و منيّت موجب ضعف و گمراهي ست
4) بايد از تفرقه و دوئيّت بپرهيزيم

نکته 300
قافيه واژه اي است عربي كه از قفا گرفته شده و واژه هاي قافيه ، واژه هائي است كه حرف يـا حروف قافيه در آخر آنها مشترك باشد و از پس اجزاي شعر درآيد

1- با توجه به بيت :
علي اي هماي رحمت تو چه آيتي خدارا / كه به ماسوي فكندي همه سايه هما را
كدام گزينه درست است ؟
1) قافيه = خدارا – هما را
2) قافيه = را - را
3) قافيه = خدا – هما
4) رديف = خدا – هما

2- آوردن قافيه در شعر ........است ولي آوردن رديف ............است .
1) اختياري – اختياري
2)اجباري – اختياري
3) اجباري – اجباري
4) اختياري – اجباري  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
رديف ، قافيه ، تخلص ، برخي از انواع شعري و...

 

  نکته 301
رديف : كلمه يا كلماتي است كه پس از قافيه عينا مثل هم ( هم از نظر تلفظ و هم از نظر معني ) تكرار شود .

1- با توجه به بيت :
بيا تا مونس هم يار هم غمخوار هم باشيم / انيس جان غم فرسوده ي بيمار هم باشيم
كدام گزينه درست است ؟

1) هم باشيم = رديف
2) ارهم باشيم = رديف
3) غمخوار هم ، بيمار هم = قافيه
4) هم باشيم = قافيه  

 

  2- به شعر داراي رديف .......و به شعر داراي قافيه ........مي گويند .

1) مقفّا – مقفّا
2) مرّدف – مرّدف
3) مرّدف – مقفّا
4) مقفّا – مرّدف  

 

  نکته 302
چنانچه دو كلمه از مصراع اول با دو كلمه از مصراع دوم با هم قافيه شوند به آن ” ذوقافتين “ مي گويند .

1- در بيت :
آتش است اين بانگ ناي و نيست باد / هر كه اين آتش ندارد نيست باد
قافيه كدام است ؟

1) باد ، باد
2) نيست ، نيست
3) قافيه ندارد
4) نيست باد، نيست باد  

 

  2- در ” ذوقافيتين “ قافيه ي اصلي كدام است؟

1) قافيه ي اول
2) قافيه ي دوم
3) هر دو واژه قافيه اصلي هستند
4) قافيه ي اول و دوم  

 

  نکته 303
چنانچه كلمه يا كلماتي قبل از قافيه عينا مثل هم ( هم از نظر تلفظ و هم معني ) تكرار شود ” حاجب “ ناميده مي شود .

1- در بيت :
آتش عشق است كاندر ني فتاد / جوشش عشق است كاندر مي فتاد
حاجب كدام است ؟

1) كاندر – كاندر
2) است كاندر – است كاندر
3) كاندر ني – كاندر ني
4) عشق است كاندر – عشق است كاندر  

 

  2- اگر كلمه يا كلماتي بين ذوقافيتين قرار گيرد و از نظر تلفظ و معني مثل هم باشد چه ناميده مي شود ؟

1) رديف
2) حاجب
3) قافيه
4) جزو قافيه است  

 

  نکته 304
چنانچه شاعر قصد و غرض خود را فقط در يك بيت بيان كند به آن ” تك بيت ، بيت مفرد يا مفرد “ مي گويند .

1- كم ترين مقدار شعر يا به عبارت ديگر واحد شعر يك ........ است .

1) مصراع
2) بيت
3) غزل
4) قطعه  

 

  2- به كم ترين مقدار سخن موزون چه مي گويند ؟

1) مصراع
2) بيت
3) شعر
4) تك بيت  

 

  نکته 305
بيتي كه هر دو مصراع آن قافيه داشته باشد ” مُصرّع “ نام دارد .

1- در كدام يك از قالب هاي شعري زير بيت اول مصرّع نيست ؟

1) قطعه
2) غزل
3) قصيده
4) مثنوي  

 

  2- در قالب شعري ” قطعه “ كدام بيت مصرّع است ؟

1) بيت اول
2) بيت آخر
3) همه ي ابيات
4) هيچ يك از ابيات  

 

  نکته 306
چنانچه شاعر نام خود و يا نام شعري خود را در پايان شعر بياورد به آن ” تخلّص “ مي گويند .

1- تخلّص مولانا در ديوان شمس چيست ؟

1) خمش
2) م .اميد
3) سايه
4) شمس  

 

  2- كدام واژه در شعر به دو معني به كار مي رود ؟

1) قافيه
2) تخلّص
3) مصرّع
4) رديف  

 

  نکته 307
به بيت اول قصيده و غزل ”مطلع “ و به بيت آخر آن ” مقطع “ مي گويند.

1- در غزل و قصيده كدام بيت ” مصرّع “ است ؟

1) بيت مطلع
2) بيت مقطع
3) همه ي ابيات
4) هيچ يك از ابيات  

 

  2- ” حسن مطلع “ آن است كه :

1) شعر زيبا شروع شود
2) شعر زيبا پايان يابد
3) آغاز و پايان شعر زيبا باشد
4) بيت اول شعر داراي قافيه باشد



نكته ها:
ضماير اشاره ، مشتق مركب ، قواعد تركيب ، قواعد نحوي و...

 

  نکته 271
چنانچه دو كلمه لفظا يكسان باشند ولي از نظر نوشتن ومعني كردن با هم فرق داشته باشند اسم متشابه هستند .

1- دو كلمه ي ” خواستن “ و ” خاستن “ در مقايسه ي اسمي چه نسبتي دارند ؟

1) متشابه
2) متضاد
3) مترادف
4) هم خانواده  

 

  2- نسبت دو كلمه ي ” خوار “ و ”خار “ مانند كدام گزينه است ؟

1) سمين – ثمين
2) عزب – عذب
3) عمر و زيد
4) خوف و رجا  

 

  نکته 272
ممكن است در يك بيت چند صفت و يا چند ضمير بيايد .

1- در بيت زير چند صفت آمده است ؟
” يكي بي زيان مرد آهنگرم
ز شاه آتش آيد همي بر سرم“

1) چهار
2) سه
3) دو
4) يك  

 

  2- در بيت زير چند ضمير آمده است ؟
” بدو گفت مهتر به روي دژم
كه برگوي تا از كه ديدي ستم “

1) دو
2) سه
3) يك
4) چهار  

 

  نکته 273
در شمارش تعداد ضميرها ، به انواع ضماير دقت داشته باشيم .

1- بيت زير چند ضمير دارد ؟
” داني كدام خاك بر او رشك مي برم
آن خاك نيكبخت كه در رهگذار اوست “

1) سه
2) چهار
3) پنج
4) شش  

 

  2- در بيت زير چند ضمير وجود دارد ؟
” كه رستم منم كم مماناد نام
نشيناد ب ماتمم پور سام “

1) سه
2) شش
3) پنج
4) چهار  

 

  نکته 274
ضماير متصل ، منفصل ، ضماير مشترك و ضمير مبهم مي توانند با هم در يك عبارت قرار گيرند.

1- در بيت زير چند ضمير هست ؟
” همه زير دستيم وفرمان پذير
تويي ياوري ده تويي دستگير “

1) سه
2) چهار
3) پنج
4) شش  

 

  2- در عبارت :” هر كه با دانا تر از خود بحث كند كه بدانند كه داناست بدانند كه نادان است “ چند ضمير هست ؟

1) چهار
2) پنج
3) شش
4) هفت  

 

  نکته 275
كلمات ” اين و آن “ گاهي صفت يا ضمير اشاره هستند و گاهي ممكن است ضمير مبهم باشند .

1- در كدام بيت (اين و آن ) ضميرند ؟

1) آن دگر پخت همچنان هوسي / وين عمارت به سر نبرد كسي
2) بكوبمت زآن گونه امروز يال / كزين پس نبيند تو را زنده زال
3) چوبشنيد اسفنديار اين سخن / از آن شير پرخاشجوي كهن
4) همي زوركرد اين برآن ، آن براين / نجنبيد يك شير از پشت زين  

 

  2- با توجه به بيت زير ” اين و آن “ از چه نوع به حساب مي آيند ؟
” دلا تاكي در اين زندان فريب اين و آن بيني
يكي چاه ظلماني برون شو تا جهان بيني “

1) ضمير مبهم
2) ضمير اشاره
3) صفت اشاره
4) اين صفت اشاره و ”آن“ ضمير اشاره  

 

  نکته 276
هسته ي گروه اسمي هميشه اسم است .
1- هسته ي گروه اسمي عبارت :” اين هر دو جلد كتاب شاهنامه ي فردوسي “ كدام است ؟

1) شاهنامه
2) فردوسي
3) جلد
4) كتاب  

 

  2- كدام كلمه در عبارت زير هسته ي گروه اسمي است ؟
” نگرش حاكم بر آموزش ادبيات فارسي ، در دانشگاه هاي ما ، نگرش لغوي و دستوري بوده است نه هنري“

1) نگرش
2) آموزش
3) فارسي
4) دانشگاه  

 

  نکته 277
در ساختمان واژه ي ” مشتق مركب “ حداقل دو تكواژ آزاد و يك ”وند“ وجود دارد ضمنا مضاف ممكن است داراي چند مضاف اليه باشد .

1- كدام گزينه اسم ” مشتق مركب “ نيست ؟

1) دانشجو
2) نامه رسان
3) ناخوشايند
4) حقوق بگير  

 

  2- در تركيب زير چند مضاف اليه وجود دارد ؟
” ديوارِ باغ ِ كدخداي ِ شهر بزرگ تهرانِ قديم “

1) پنج
2) شش
3) سه
4) چهار

نکته 278
در هنگام ساختن تكواژها يا واژه هايي كه از اجتماع چند واج ساخته مي شوند بايد به الگوهاي سه گانه ي هجايي پايبند باشيم .

1- با توجه به قواعد واجي كدام يك از الگوهاي زير در تشكيل واژه ها يا تكواژ ها دخيل نمي باشد ؟
1) صامت + مصوت + صامت + صامت
2) صامت + مصوت
3) مصوت +صامت
4) صامت + مصوت + صامت

2- تعداد مصوت ها در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) قلم كاري
2) چسبيدن
3) ترسيدن
4)گريستن

نکته 279
قواعد تركيب عبارتند از :
1- قواعد واجي
2- قواعد هم نشيني
3- قواعد نحوي
4- قواعد معنايي
5- قواعد كاربردي

1- چرا استفاده از تكواژ هايي مانند ”پِچش “ طبق الگوي ”صامت +مصوت+ صامت + صامت “ درست نيست ؟
1) زيرا در زبان فارسي واج هايي كه واجگاه مشترك يا نزديك به هم دارند معمولا نمي توانند بدون فاصله در كنار هم قرار گيرند
2) زيرا اين تكواژ از صافي قاعده نحوي عبور نكرده است
3) زيرا معيارهاي قاعده هم نشيني رعايت نشده است
4) زيرا دو ساكن در كنار هم قرار گرفته كه اجتماع آنها درست نيست

2- توليد واحد زباني ” اميركبير دولتي دبيرستان “ با كدام قاعده ي زباني سازگاري ندارد ؟
1) هم نشيني
2) واجي
3) معنايي
4) كاربردي

نکته 280
در زبان فارسي واج هايي كه واج گاه مشترك يا نزديك به هم دارند معمـــولا نمي توانند بي فاصله در كناريكديگر قرار گيرند .

1- واج هايي كه واج گاه مشترك دارند طبق كدام يك از قواعد تركيب نمي توانند بي فاصله كنار هم قرار گيرند ؟
1) كاربردي
2) معنايي
3) هم نشيني
4) واجي

2- كدام گزينه نادرست است ؟
1) ” وَتْدْ “ خلاف قاعده ي واجي است
2) ”پَرْ“ امكان وجود هجا بدون مصوت ممكن نيست
3) ”خانه ي علي خوب“ قواعد هم نشيني رعايت نشده
4) ”شْچْدْ “ زيرا قواعد واجي و كاربردي رعايت نشده

نکته 281
زبان شناسان اعتقاد دارند كه هيچ زباني از كليه ي امكانات هم نشيني تكواژها و واژه هايش استفاده نمي كند .
1- صورت هاي ممكن غير رايج گروه هاي اسمي را ........ گويند .
1) ذخير ه هاي زباني
2) ذخيره هاي اسمي
3) جمله سازي
4) قواعد هم نشيني

2- منظور زبان شناسان از اصطلاح ” ذخيره هاي زباني “ با توجه به قواعد هم نشيني تكواژ ها و واژه ها چيست ؟
1) صورت هاي عير ممكن رايج گروه هاي اسمي
2) صورت هاي ممكن غير رايج گره هاي اسمي
3) صورت هاي رايج گره هاي فعلي
4) صورت هاي ممكن رايج گره هاي قيدي

نکته 282
قواعدي كه به ما كمك مي كنند كه از تركيب تكواژ ها و واژه هاي مناسب ، گره هاي اسمي ، قيدي و فعلي مناسب توليد كنيم به قواعد هم نشيني معروف اند .

1- توليد واحد زباني ” امير كبير دولتي دبيرستان “ و ” برمي گشته اند داشته اند “ به ترتيب با كدام قواعد سازگاري ندارد ؟
1) معنايي / نحوي
2) نحوي / هم نشيني
3) هم نشيني / هم نشيني
4) معنايي / هم نشيني

2- همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .........از نظر قواعد معنايي نادرست است .
1) كتاب پرنده را شكار كرد
2) دانش آموز در درس خواندن كوشا هستند
3) كيفم با دلخوري مدادش را تراشيد
4) پرنده آسممان آبي را نشانده است

نکته 283
قواعد دقيقي بر زبان حاكم است كه به هر گروهي – گرچه از صافي قواعد هم نشيني گذشته باشد اجازه نمي دهد در كنار گروه ديگر بنشيند اين قواعد به ” قواعد نحوي “ معروف اند .

1- چرا استفاده از جمله ي ” من ، من را درآيينه ديدم “ در ست نيست ؟
1) زيرا مطابق معيارهاي زباني قواعد نحوي نيست
2) زيرا مطابق معيارهاي زباني قواعد هم نشيني نيست
3) زيرا مطابق معيارهاي زباني قواعد كاربردي نيست
4) زيرا مطابق معيار هاي زباني قواعد واجي نيست

2- با توجه به عبارت زير منظور از ”صافي بسيار دقيق “ كدام گزينه است ؟
” يك صافي بسيار دقيق جمله ها را قبل از توليد بررسي مي كند و در صورتي كه مطابق معيار هاي زبان باشد اجازه ي توليد آن را مي دهد “
1) قواعد هم نشيني
2) قواعد كاربردي
3) قواعد واجي
4) قواعد نحوي

نکته 284
قواعدي در زبان وجود دارد كه به ما كمك مي كند تا جمله هايي با معنا بسازيم و آنها را در موقعيت هاي مناسب به كار بريم اين قواعد به ”قواعد معنايي “ معروف اند

1- دليل عدم جواز جمله ي ” چوپانان ، آسمان آبي را رسيدند “ به فارسي نوشتاري معيار كدام قاعده از قواعد تركيب است ؟
1) نحوي
2) هم نشيني
3) واجي
4) معنايي

2- در عبارت ” پرنده آسمان آبي را نشانده است “ كدام قاعده ي زباني رعايت نشده است ؟
1) قاعده ي نحوي
2) قاعده ي هم نشيني
3) قاعده ي واجي
4) قاعده ي معنايي

نکته 285
قواعدي خاص به ما كمك مي كنند تا هر جمله را در جايگاه خودش به كار بريم كه به آن ها قواعد كاربردي مي گويند .

1- اگر كسي از ما بپرسد ” امروز به كجا مي رويد؟“ و ما در پاسخ بگوييم :” شيشه شكستني است “ آيا اين جمله براي استفاده و برقراري ارتباط درست و مناسب است ؟ چرا ؟
1) خير ، زيرا معيارهاي قواعد كاربردي رعايت نشده است
2) خير – زيرا معيارهاي قواعد معنايي در آن رعايت نشده است
3) بله – زيرا از نظر قواعد نحوي درست است
4) بله – زيرا از نظر معيارهاي حاكم بر قواعد واجي درست نيست

2- قواعدي خاص كه به ما كمك مي كنند تا هر جمله اي در جايگاه خودش به كار رود چه نام دارد ؟
1) هم نشيني
2) كاربردي
3) نحوي
4) واجي  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
مصوت ها ، صامت ها، برخي از واژگان عربي و...

 

  نکته 286
تعداد مصوت ها وصامت ها هميشه يكسان نيستند.

1- تعداد مصوت ها در كدام گزينه كم تر است ؟

1) آب
2) آباد
3) آبادان
4) آبادگران  

 

  2- تعداد صامت ها در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) بار
2) تيز
3) آب
4) كارد  



نکته 186
اسم ساده اسمي است كه فقط از يك جزء يعني يك تكواژ آزاد يا مستقل تشكيل شده است مثل : سياوش ، شمشاد و .....

1- كدام گزينه اسم ساده است ؟

1) پندار
2) كوشش
3) مويه
4) حنابندان  

 

  2- اسم ساده كدام است ؟

1) چَرا
2) شنا
3) يارا
4) گنجا  

 

  نکته 187
اسم مركب اسمي است كه از دو يا چند تكواژ آزاد يا مستقل ساخته مي شود در ساختمان اسم مركب هيچ وندي وجود ندارد مثل : لاك پشت ، خط كش

1- كدام گزينه اسم مركب است ؟

1) گلزار
2) گلگون
3) گلفام
4) گلريز  

 

  2- ساخت كدام اسم مركب با بقيه متفاوت است ؟

1) سياه سرفه
2) نوروز
3) دست برد
4) پنج شنبه

نکته 188
اسم مشتق اسمي است كه از يك تكواژ آزاد يا مستقل و حداقل يك وند كه معناي مستقلي ندارد ساخته مي شود مثل : پوشه ، خوبي

1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ......اسم مشتق ديده مي شود .
1) ديوار
2) كشتار
3) رفتار
4) گفتار

2- نسبت كدام گزينه مانند ” خند و خنده “ است ؟
1) دست ،دسته
2) مال ، ماله
3) موي ، مويه
4) كوب ، كوبه

نکته 189
اسم ” مشتق – مركب “ اسمي است كه ويژگي هاي ” مشتق – مركب “ را با هم داشته باشد مثل: سه گوشه – كشت و كشتار و...

1- كدام اسم ” مشتق – مركب “ از نظر ساخت با بقيه تفاوت دارد ؟
1) پرس وجو
2) خريد وفروش
3) زدوبند
4) گفت و گو

2- كدام گزينه با بقيه تفاوت دارد ؟
1) رفت و آمد
2) گفت وگو
3) جست و جو
4) شست و شو

نکته 190
وابسته هاي اسم به دو دسته تقسيم مي شوند :
1- وابسته هاي پيشين
2- وابسته هاي پسين

1- كدام گزينه وابسته ي پيشين نيست ؟
1) صفت مبهم
2) صفت اشاره
3) صفت شمارشي اصلي
4) صفت بياني

2- كدام گزينه از وابسته هاي پسين اسم نيست ؟
1) صفت تعجبي
2) مضاف اليه
3) ي نكره
4) صفت شمارشي ترتيبي با پسوند ُم

نکته 191
چنانچه پس از كلمات ” اين ، آن ، همين ، همان ، چنين ، چنان “ اسم بيايد صفت اشاره هستند .
1- در بيت زير چند صفت اشاره آمده است ؟
” به پاس هر وجب خاكي از اين ملك
چه بسيار است آن سرها كه رفته “
1) دو
2) يك
3) سه
4) صفت اشاره نيامده

2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
” همين جا صلح كن با ما چه لازم
كه در محشر ز ما شرمنده باشي “
1) همين = صفت اشاره
2) بيت سه جمله است
3) شرمنده = مسند
4) همين = ضمير اشاره

نکته 192
چنانچه پس از كلمات اشاره مكثي داشته باشيم ضمير اشاره به حساب مي آيند نه صفت اشاره
1- با توجه به بيت : ” محتسب مستي به ره ديد و گريبانش گرفت مست گفت اي دوست اين پيراهن است افسار نيست “ كدام گزينه نادرست است ؟
1) بيت شش جمله است
2) ” اين “ صفت اشاره است
3) ” اين “ ضمير اشاره است
4) ” دوست “ مناداست

2- در بيت :
بس دراز است اين حديث خواجه گو
تا چه شد احوال آن مرد نكو
” اين و آن “ چه نوع كلمه اي است ؟
1) ” اين “ ضمير اشاره – ”آن “ صفت اشاره
2) ”اين“ صفت اشاره – ”آن“ ضمير اشاره
3) هر دو ضميرند
4) هر دو صفت اند

نکته 193
چنانچه ” اين و آن “ با هم بكار روند و مرجع مشخصي نداشته باشند ضمير مبهم هستند و صفت يا ضمير اشاره به حساب نمي آيند .
1- با توجه به بيت زير كلمات ” اين و آن “ چه نوع كلماتي هستند ؟
“اندرون توست آن طوطي نهان
عكس او را ديده تو براين و آن“
1) ضمير اشاره
2) صفت اشاره
3) ضمير مبهم
4) ”آن“ صفت اشاره و ”اين “ ضمير اشاره

2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
دلا تا كي در اين زندان فريب اين وآن بيني
يكي زين چاه ظلماني برون شو تا جهان بيني
1) ” دل “ مناداست
2) ”اين “ صفت اشاره است
3) ” اين و آن “ ضمير اشاره هستند
4) ” زندان “ استعاره از دنيا ست

نکته 194
چنانچه پس از كلمات ” چه ، چگونه ، كدام ، كدامين ، چند ، چندم ، چندمين “ اسم بيايد صفت پرسشي هستند .
1- كدام يك از صفات پرسشي زير به صورت” پسين “ به كار مي رود ؟
1) چند
2) چندم
3) چگونه
4) كدام

2- در كدام گزينه صفت پرسشي نيامده است ؟
1) كدام سرو به بالاي دوست مانند است؟
2) متحيّرم چه نامم شه ملك لافتي را؟
3) قضيه از چه راهي بايد تعقيب شود ؟
4) كدام دانه فرو رفت در زمين كه نرست ؟

نکته 195
دو كلمه ي ” چه و عجب “ با مفهوم تعجب اگر پس از آن ها اسم بيايد ، صفت تعجبي هستند
1- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
زمستي بر سر هر قطعه زين خاك
خداداند چه افسرها كه رفته

1) هر=صفت مبهم
2) اين = صفت اشاره
3) چه = صفت تعجبي
4) چه = ضمير تعجبي

2- در كدام گزينه ”چه“ صفت تعجبي نيست ؟
1) چه فرهاد ها مرده در كوهها
2) چه حلاج ها رفته بر دارها
3) چه خيال ها گذر كرد وگذر نكرد خوابي
4)ديدي دلا كه آخر پيري و زهدو علم / با من چه كرد ديده ي معشوقه باز من  

    

 

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
كلمات پرسشي ، صفت مبهم ، صفت شمارشي ، صفت عالي و تفضيلي و...

 

  نکته 196
” چند – چندم – چندمين “ گاهي جزء كلمات پرسشي هستند و زماني از كلمات مبهم به حساب مي آيند .

1- با توجه به عبارت :” چند شرح گلستان در كتابخانه موجود است ؟“ كدام گزينه نادرست است ؟

1) چند= صفت پرسشي
2) شرح = هسته
3) كتابخانه = اسم مركب
4) چند= صفت مبهم  

 

  2- با توجه به عبارت زير ” چند“ چه نوع كلمه اي است ؟
” چند روز در اردو شركت داشتم و سپس براي ادامه ي تحصيل به تهران برگشتم “

1) صفت مبهم
2) ضمير مبهم
3) صفت پرسشي
4) ضمير پرسشي  

 

  نکته 197
چنانچه پس از كلمات ” هر – همه – هيچ – فلان – بهمان – ديگر – دگر – چند – چندم و چندمين “ اسم بيايد صفت مبهم به حساب مي آيند .

1- در بيت زير چند صفت مبهم آمده است ؟
هر شب انديشه ي ديگر كنم و راي دگر
كه من از دست تو فردا بروم جاي دگر

1) چهار
2) سه
3) دو
4) يك  

 

  2- با توجه به مصراع :” بروي بنواز ضربتي چند “ ، ”چند “ از نظر دستوري چه نوع كلمه اي است ؟

1) ضمير مبهم
2) صفت مبهم
3) صفت پرسشي
4) ضمير پرسشي  

 

  نکته 198
هرگاه ” هر“ با جزئي تركيب شود ضمير مبهم است مثل : هر كه – هرچه – هركس – هريك و.....
1- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
هركسي كاو دور ماند از اصل خويش
باز جويد روزگار وصل خويش

1) خويش = ضمير مشترك
2) هركسي = صفت مبهم
3) هركسي = ضمير مبهم
4) او = بدل  

 

  2- در كدام گزينه ضمير مبهم نيامده است ؟

1) هر كه آمد عمارتي نوساخت
2) هركسي را نتوان گفت كه صاحب نظر است
3) هر يكي از وي مرادي خواست كرد
4) چه زنم چوناي هردم زنواي شوق او دم  

 

  نکته 199
دو كلمه ي ” يك و يكي “ گاهي ارزش صفت مبهم دارند و به عنوان نشانه ي اسم نكره به كار مي روند و زماني صفت شمارشي اصلي به حساب مي آيند ضمنا اگر ” يكي “ به تنهايي به كار رود ضمير مبهم است .
1- با توجه به مصراع ” يكي را كه در بند بيني مخند ” يكي “ چه نوع كلمه اي است ؟

1) صفت مبهم
2) ضمير مبهم
3) صفت شمارشي اصلي
4) اسم نكره  

 

  2- ” يكي “ در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) يكي تازي اي بر نشسته سياه
2) يكي دشت با ديدگان پرزخون
3) يكي شادماني بُد اندر جهان
4) همي داد مژده يكي را دگر  

 

  نکته 200
كلمات ” اول – آخر – نخست – اولين – آخرين – نخستين “ اگر پس از آن ها اسم بيايد صفت شمارشي ترتيبي هستند در غير اينصورت قيد ترتيب هستند .

1- با توجه به بيت :
” بشد سوي آب و سر و تن بشست
به پيش جهان آفرين شد نخست “
كدام گزينه نادرست است ؟

1) بيت سه جمله است
2) شد = فعل اسنادي است
3) شد = درمعني ” رفت “ به كار رفته است
4) نخست = قيد ترتيب است  

 

  2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
نخستين دميدن سيه شد ز دود
زبانه برآمد پس از دود زود

1) نخستين = صفت شمارشي ترتيبي
2) سيه =مسند
3) برآمد = ماضي ساده و فعل پيشوندي
4) نخستين = قيد ترتيب  

 

  نکته 201
صفت عالي برتري يك صفت را بر همه ي صفات مشابه نشان مي دهد و با افزودن پسوند ” ترين “ ساخته مي شود .

1- با توجه به عبارت زير كدام گزينه نادرست است؟
” بزرگترين بخش ادبيات عصر مشروطه به مسائل سياسي روز اختصاص يافت “

1) دو گروه اسمي وجود دارد
2) عبارت داراي سه گروه اسمي است
3) بزرگ ترين صفت عالي است
4) ”بخش“ و ”مسايل “ هسته ي گروه اسمي هستند  

 

  2- با توجه به عبارت زير كدام گزينه نادرست است؟
” فرهنگ ، ميوه ي بهترين استعدادها و انديشه ها و كردارهاي يك قوم است “

1) بهترين = صفت عالي
2) انديشه و كردار = اسم مشتق
3) جمله سه جزئي با مسند است
4) جمله چهارجزئي با متمم و مسند است  

 

  نکته 202
چنانچه كلمه ي پس از صفت تفصيلي جمع باشد معني صفت عالي را مي رساند .

1- در كدام گزينه صفت عالي نيامده است ؟

1) فاضل تر اطبّا
2) شريف تر خلايق
3) والاتر مرد
4) كمتر حرمت پدرومادر  

 

  2- با توجه به عبارت زير كدام گزينه نادرست است؟
” اين زري است كه پدر ما از غزو هندوستان آورده است و حلال تر مال هاست “

1) حلال تر = صفت عالي
2) حلال تر = صفت تفصيلي
3) آورده است = 4 تكواژ
4) اين = ضمير اشاره و نهاد

نکته 203
كلمات ” به – مه – كه “ اگر با پسوند ” ين “ به كار روند صفت عالي هستند .

1- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
” مهين مهرورزان كه آزاده اند
بريزند از دام جان تارها “
1)مهين = صفت عالي
2) آزاده = مسند
3) بريزند = مضارع التزامي
4) بريزند = مضارع اخباري

2- با توجه به عبارت زير كدام گزينه نادرست است؟
” مهين توانگران آن است كه غم درويش خورد و بهين درويشان آن است كه كم توانگر گيرد “
1) مهين = صفت عالي
2) بهين = صفت عالي
3) توانگر = بن مضارع + گر
4) توانگر = بن ماضي + گر

نکته 204
شاخص :
عناوين يا القابي هستند كه بدون هيچ نشانه يا نقش نمايي پيش از اسم مي آيند و نزديك ترين وابسته به هسته ي گروه اسمي هستند .

1- در كدام گزينه شاخص نيست ؟
1) كدخدا احمدبه مسايل و مشكلات مردم روستا رسيدگي مي كند
2) عموي احمد مهندس شركت نفت است
3) دكتر محمد معين اولين دكتراي ادبيات فارسي در ايران بود
4) غلامحسين يوسفي در كنار مرادش امام رضا به خاك سپرده شد

2- در كدام گزينه شاخص نيست ؟
1) استاد بديع الزمان فروزانفر مثنوي معنوي را شرح كرده است
2) امام رضا (عليه السلام) مي فرمايد : “ دوست هر كس عقل او وناداني اش دشمن اوست
3) دكتر محمد معين محقق و لغوي بزرگ معاصر در رشت بدنيا آمد
4) استاد برجسته ي دانشگاه غلامحسين يوسفي در سال 1306 در مشهد ولادت يافت

نکته 205
كلماتي كه آن ها را به عنوان شاخص مي شناسيم گاهي مي توانند هسته ي گروه اسمي قرار گيرند .
1- در كدام گزينه كلمه ي ” استاد “ هسته ي گروه اسمي است ؟
1)استاد جلال همايي مصباح الهدايه را تصحيح كرد
2)استاد علي اكبر دهخدا لغت نامه را تنظيم كرد
3) استاد ملك الشعرائ بهار دماوندي اول خود را در سال 1300 سرود
4) مرحوم بديع الزمان استاد من بود

2- در كدام گزينه شاخص نيست ؟
1) دكتر فيض
2) مهندس كامران
3) استاد احمديان
4) سرهنگِ نيروي هوايي

نکته 206
كلماتي كه در عربي صفت تفضيلي هستند در فارسي با پسوند ” تر – ترين “ نمي آيند .
1- كدام گزينه درست است ؟
1) اعلم تر
2) اصلح تر
3) افضل ترين
4) فاضل ترين

2- كاربرد كدام گزينه در فارسي جايز است ؟
1) اولي تر
2) اعلم تر
3) اعظم ترين
4) اصلح ترين

نکته 207
در گروه اسمي هر گاه پس از اسم ، كسره بيايد و سپس اسمي ديگر يا ضمير قرارگيرد به اولي مضاف و به دومي مضاف اليه مي گوييم .

1- از تركيبات زير كدام وصفي و كدام اضافي است ؟
” چشم دل – اقليم عشق – حيات جاودان – كره ي خاكي “
1) وصفي – اضافي – وصفي – وصفي
2) اضافي – اضافي – وصفي – وصفي
3) اضافي – وصفي – اضافي – اضافي
4) وصفي – وصفي – اضافي – اضافي

2- نوع تركيب هاي ” چشم نرگس – دهان خندان – رونق گل “ كدام است ؟
1) وصفي – اضافي – وصفي
2) اضافي – وصفي –وصفي
3) وصفي – اضافي – اضافي
4) اضافي – وصفي – اضافي

نکته 208
به مضاف و مضاف اليه ” تركيب اضافي “ مي گويند كه بر دو گونه است :
1- اضافه ي تعلّقي
2- اضافه ي غير تعلّقي

1- كدام تركيب اضافه تعلّقي است ؟
1) راه شيراز
2) كوزه ي سفال
3) كارگر زن
4) روز سه شنبه

2- كدام تركيب اضافه غير تعلّقي است ؟
1) داس ِ مرگ
2) جام ِ جم
3) مسافر قطار
4) شاهنامه ي فردوسي

نکته 209
چنانچه بتوان مضاف اليه را جمع بست و يا با جا به جايي مضاف و مضاف اليه يك جمله ي سه جزئي با مفعول ساخت به آن اضافه تعلقي مي گويند

1- كدام تركيب اضافه ي تعلقي است ؟
1) پرِ پرنده
2) دست طمع
3) دست ِ ارادت
4) كشور ايران

2- همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .....اضافه ي تعلقي هستند .
1) پسر همسايه
2) دسته ي صندلي
3) كاغذ روزنامه
4) آتش عشق

نکته 210
چنانچه بين مضاف و مضاف اليه رابطه ي همانندي برقرار باشد به آن اضافه ي تشبيهي مي گويند .

1- ” باران رحمت “ چه نوع اضافه اي است ؟
1) تشبيهي
2) استعاري
3) تعلّقي
4) استعاري و غير تعلّقي

2- همه ي گزينه ها اضافه تشبيهي هستند به جز گزينه ي .......
1) چراغ حيات
2) تيه گمراهي
3) ظلمات جهل
4) گردن استكبار  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
مضاف و مضاف اليه ، صفت و موصوف ، صفت فاعلي ، صفت مفعولي و...

 

  نکته 211
چنانچه مضاف در غير معني واقعي خود به كار رود به بيان ساده تر مضاف اليه براي كامل كردن معني خود مضاف را عاريه بگيرد به آن اضافه ي استعاري مي گويند .

1- ” رخسار زمان “ چه نوع اضافه اي است ؟

1) تشبيهي
2) استعاري
3) تعلقي و استعاري
4) تشبيهي و غير تعلقي  

 

  2- همه گزينه ها به جز گزينه ي .....اضافه ي استعاري هستند .

1) روح باران
2) پيشاني عفو
3) كمان ابرو
4) دست طبيعت  

 

  نکته 212
در گروه اسمي هرگاه پس از هسته ، كسره بيايد واژه پس از كسره اگر اسم ، ضمير يا صفت شمارشي نباشد ، صفت بياني است كه به كلمه ي اول موصوف مي گويند و هسته ي گروه اسمي است .

1- كدام گزينه ” موصوف و صفت “ است ؟

1) كتاب عشق
2) ضمير متصل
3) قالي تبريز
4) برگستوان هاي ديبا  

 

  2- نوع كدام تركيب با بقيه متفاوت است ؟

1) افسار ابريشمين
2) جواهر بدخشي
3) مهد هاي بزر
4) طوطي جان  

 

  نکته 213
چنانچه جاي موصوف و صفت را با هم عوض كنيم صداي كسره از بين مي رود كه در اين صورت است كه به آن ” تركيب وصفي مقلوب “ مي گوييم

1- كدام تركيب ،تركيب وصفي مقلوب است ؟

1) البرز كوه
2) كيهان خديو
3) تند باد
4) دو عالم دستگاه  

 

  2- كدام گزينه ، تركيب وصفي مقلوب نيست ؟

1) گران مايه فرزند
2) گيسوي نگار
3) قيرگون ابر
4) نيلگون دريا  

 

  نکته 214
گاهي بدون اينكه جاي صفت وموصوف را با هم عوض كنيم صداي كسره از بين مي رود كه در اين صورت تركيب وصفي تبديل مي شود به اسم مركب يا صفت مركب

1- كدام گزينه اسم مركب نيست ؟

1) مادر بزرگ
2) تهران نو
3) پدر بزرگ
4) بت پرست  

 

  2- كدام گزينه صفت مركب نيست ؟

1) گيسو بلند
2) مادر شوهر
3) دندان گرد
4) كلاه سبز  

 

  نکته 215
در زبان فارسي بر خلاف زبان عربي مطابقت موصوف و صفت از جهت جنس و عدد جايز نيست .

1- كاربرد كدام تركيب وصفي امروز معمول نيست؟

1) منكر بي قياس
2) كارهاي عجايب
3) مردم بدكار
4) مردم بسياردان  

 

  2- كاربرد كدام گزينه امروز درست نيست ؟

1) مدينه ي فاضله
2) عتبات عاليات
3) پرونده ي مختومه
4) قوّه ي مقننه  

 

  نکته 216
چنانچه صفت بياني جانشين اسم شود در حكم اسم است مي تواند به صورت مفرد و جمع به كار رود و همه ي نقش هاي اسم را بپذيرد .

1- در بيت :” عاشق بي خرد ناهنجار
نه به آن فاسق بي عصمت وننگ“
چند صفت وجود دارد ؟

1) چهار
2) پنج
3) دو
4) سه  

 

  2- در بيت زير چند صفت به كار رفته است ؟
” كم آواز هرگز نبيني خجل
جوي مشك بهتر كه يك توده گل

1) سه
2) چهار
3) دو
4) يك  

 

  نکته 217
انواع صفت بياني :
1- صفت بياني ساده
2- صفت فاعلي
3- صفت مفعولي
4- صفت لياقت
5- صفت نسبي

1- دو كلمه ي ” خندان “ و ” دربست “ به ترتيب عبارتند از

1) صفت فاعلي – صفت ساده
2) صفت فاعلي – صفت مفعولي
3) صفت مفعولي – صفت فاعلي
4) صفت نسبي – صفت فاعلي  

 

  2- ” بازنشست – ديدني – كناره “ به ترتيب چه نوع صفاتي هستند ؟

1) مفعولي – نسبي –نسبي
2) مفعولي –لياقت-نسبي
3) فاعلي –لياقت-مفعولي
4)فاعلي-نسبي-مفعولي

نکته 218
صفت فاعلي
بن مضارع + الف
بن مضارع + ان
بن مضارع + َ نده

1- ”خويشتن آراي “ در مصراع ” خويشتن آراي مشو چون بهار “ چه نوع صفتي است ؟
1) مفعولي مركب مرخم
2) نسبي
3) صفت فاعلي مركب مرخم
4) لياقت

2- كدام پسوند در ساختمان كلمات به مفهوم ” فاعلي “ ، ”زمان “ و ” مكان “ به كار رفته است ؟
1) ان
2) دان
3) ستان
4) ار

نکته 219
چنانچه صفت فاعلي از تركيب ” بن مضارع + پسوند الف “ ساخته شود به آن صفت مشبّهه ، پايدار يا دائمي گويند .

1- كدام گزينه صفت مشبهه نيست ؟
1) دانا
2) رويا
3) شنوا
4) جويا

2- با اضافه كردن (الف) به كدام گزينه مي توان صفت فاعلي ( مشبهه ) ساخت ؟
1) ناراست
2) ناسپاس
3) ناشكيب
4) ناخوشايند

نکته 220
چنانچه صفت فاعلي از ” بن مضارع + پسوند ان “ ساخته شود به آن صفت حــاليه يا بيـان حال مي گويند .

1- كدام گزينه مي تواند گاهي صفت حاليه و گاهي اسم باشد ؟
1) خندان
2) سوزان
3) روان
4) شتابان

2- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) لرزان
2) جانان
3) گريان
4) سوزان

نکته 221
صفت مفعولي = بن ماضي + ـه /ه

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) نشسته
2) گرفته
3) نوشته
4) زده

2- نوع صفات ” نازپرورده “ و ” بلاكش“ در بيت زير چيست ؟
” نازپرورده تنعّم نبرد راه به دوست
عاشقي شيوه رندان بلاكش باشد“
1) مفعولي – فاعلي
2) فاعلي – مفعولي
3) هر دو مفعولي
4) هر دو فاعلي

نکته 222
صفت لياقت = مصدر + ي
1- صفت لياقت از مصدر ”پوشيدن “ كدام است ؟
1) پوشش
2) پوشيدني
3) پوشيدگي
4) پوشيده

2- دو واژه ي ” كشتني – شنيدني “ از نظر دستوري چه صفاتي هستند ؟
1) لياقت – نسبي
2) نسبي – لياقت
3) هر دو نسبي
4) هر دو لياقت

نکته 223
صفت نسبي = اسم + ي
1- ” ي“ نسبت در كدام گزينه مفهومي متفاوت دارد ؟
1) جنگي
2) گوهري
3) چنگي
4) نهاني

2- در كدام گزينه ”ي “ نسبت در مفهومي مفعولي به كار نرفته است ؟
1) توقيعي
2) پرتابي
3) گوهري
4) نهاني

نکته 224
ساختمان صفت بياني
1- صفت بياني ساده
2- صفت مركب
3- صفت مشتق
4- صفت مشتق-مركب

1- صفت مشتق كدام است ؟
1) گران
2) ارزان
3) نهان
4) پنهان

2- در ساختمان كدام يك از صفات بياني زير بيش از يك ”وند“ وجود دارد ؟
1) خردمندانه
2) ده ساله
3) ايراني نژاد
4) هيچ كاره

نکته 225
صفت مركب صفتي است كه از دو يا چند تكواژ مستقل تشكيل مي شود .

1- كدام گزينه صفت مركب نيست ؟
1) افكنده
2) بذر افشان
3) دست چين
4) نوساز

2- كدام صفت مركب مفهومي متفاوت دارد ؟
1) نيم سوز
2) دست چين
3) نوساز
4) جهان گير  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
صفات مشتق ، وابسته هاي وابسته ، متمم متمم و ضماير و...

 

  نکته 226
صفات مشتق – مركب صفاتي هستند كه ويژگيهاي صفات مشتق و مركب را با هم دارند .

1- نوع دستوري واژه هاي ” هم نشيني – واج گاه – زبان شناسي – چهارم “ به ترتيب در كدام گزينه آمده است ؟

1) مشتق ، مشتق ، مشتق مركب ، ساده
2) مشتق مركب ، مشتق ، مشتق مركب ، ساده
3) مشتق مركب ، مشتق ، مركب ، مشتق
4) مشتق ، مشتق ، مشتق مركب ، مشتق  

 

  2- نوع صفات زير از نظر ساخت در كدام گزينه آمده است ؟
” حمايت كننده – روشنگر – خودخواه – ناجوان مرد “

1) مشتق مركب ، مشتق ، مركب ، مشتق مركب
2) مشتق مركب ، مركب ، مركب ، مشتق مركب
3) مشتق ، مشتق ، مركب ، مشتق مركب
4) مركب ، مشتق ، مركب ، مشتق مركب  

 

  نکته 227
وابسته هاي وابسته عبارتند از :
1- مميّز
2- صفت ِ صفت
3- مضاف اليه مضاف اليه
4-قيد صفت

1- كدام گزينه داراي وابسته ي وابسته نيست ؟

1) دو جلد كتاب
2) رنگ سبز يشمي
3) كتاب تاريخ پرويز
4) زشتي هاو نابساماني هاي جامعه  

 

  2- كدام يك از وابسته هاي وابسته بين موصوف و صفت قرار مي گيرد و مقدار صفت را مشخص مي كند ؟

1) صفت صفت
2) مضاف اليه مضاف اليه
3) قيد صفت
4) مميّز  

 

  نکته 228
مميّز : براي شمارش تعداد ، اندازه و وزن موصوف ميان عدد و معدود ( صفت شمارشي و موصوف ) اسمي مي آيد كه وابسته ي عدد است و مميّز نام دارد .

1- در كدام گزينه ” مميز “ به كار نرفته است ؟

1) يك چوبه تير خدنگ
2) دو دست قاشق
3) دو راس هندوانه
4) دو صد گفته  

 

  2- در كدام گزينه مميز به كار نرفته است ؟

1) بيامد دوصد مرد آتش فروز
2) جوي مشك بهتر كه يك توده گل
3) به صد كاروان اشتر سرخ موي
4) نهادند بر دشت هيزم دو كوه  

 

  نکته 229
مميزها را مي توان به دو دسته تقسيم كرد :
1- مميزهايي كه چيزي به معنا نمي افزايند
2- مميزهايي كه به معنا مي افزايند

1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ......مميز چيزي به معني نيفزوده است

1) دو دستگاه راديو
2) دو جلد كتاب
3) چهار تخته فرش
4) پنج كيلومتر راه  

 

  2- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .....مميز مفهومي به معنا افزوده است .

1) دو توپ پارچه
2) دومتر پارچه
3) دو عدد صندلي
4) صد گرم عدس  

 

  نکته 230
برخي از صفت ها ، صفت پيش از خود را بيش تر معرفي مي كنند كه به آن ها ” صفت ِصفت“ مي گويند .

1- در كدام گزينه صفت ِصفت به كار نرفته است ؟

1) لباس آبي سير
2) رنگ سبز يشمي
3) كاغذ آبي آسماني
4) كتاب سفيد تميز  

 

  2- كدام گزينه درباره ي ” صفت ِصفت “ نادرست است ؟

1) صفت همراه خود را بيش تر معرفي مي كند
2) در باره ي اندازه و درجه ي صفـت قبل از خود توضيح ميدهد
3) با صفت همراه خود يك جا وابسته هسته مي شود
4) موصوف گروه اسمي را بيش تر معرفي مي كند  

 

  نکته 231
برخي از مضاف اليه ها درباره ي مضاف اليه پيش از خود بيش تر توضيح مي دهند كه به آن ها ” مضاف اليه مضاف اليه “ مي گويند .

1- با توجه به عبارت :” كيف پسرهمسايه “ كدام گزينه درست نيست ؟

1)كيف = مضاف
2) پسر = مضاف اليه
3) همسايه = مضاف اليه
4) همسايه=مضاف اليه مضاف اليه  

 

  2- در عبارت :” ديوار باغ كدخدا صفر “ كدام واژه مضاف اليه مضاف اليه است ؟

1) ديوار
2) با غ
3) كدخدا
4) كدخداصفر  

 

  نکته 232
اگر بين موصوف و صفت واژه اي قرار گيرد و مقدار صفت را نشان دهد ” قيد صفت “ است.

1- در كدام تركيب ” قيد صفت “ به كار رفته است ؟

1) لباس آبي روشن
2) رنگ سفيد شيري
3) درخت بزرگ گشن
4) هواي نسبتا گرم  

 

  2- در عبارت زير كدام واژه ” قيد صفت “ است ؟
” نيّت شرك در امّت من از حركت آرام مورچه ي سياه بر صخره ي سخت در شبي نيك تاريك مخفي تر است “

1) آرام
2) سياه
3) سخت
4) نيك

نکته 233
متمّم ممكن است يكي از اجزاي اصلي جمله باشد مثل جمله هاي سه جزئي با متمم و ممكن است متمم اسم ، صفت ، قيد و غير آن باشد .

1- در كدام گزينه متمم متمم آمده است ؟
1) هيچ آزادانديشي با حقيقت در جامعه نمي جنگد
2) ايران به دانشمندان خود مي نازد
3) ما بايد از قانون شكني بپرهيزيم
4) دسته دسته ايرانيان به سپاه اسلام مي گرويدند

2- كدام گزينه نادرست است ؟
1) در هرجمله اي كه حرف اضافه وجود داشته باشد آن جمله سه جزئي با متمم است
2) متمم اسم درباره ي اسم پيش از خود توضيح مي دهد
3) كلمه قبل از متمم اسم مي تواند هر نقشي داشته باشد
4) متمم متمم درباره ي متمم پيش از خود توضيح مي دهد

نکته 234
متمم اسم ، خود گروه اسمي است كه با كمك حرف اضافه ، همراه اسم مي آيد و توضيحي به آن مي افزايد .

1- در جمله ي ” افتخار به دوستي با دانايان افتخار واقعي است “ متمم اسم كدام است ؟
1) افتخار
2) واقعي
3) دوستي
4) دانايان

2- در كدام گزينه متمم اسم نيامده است ؟
1) بحث درباره ي مسايل سياسي اين روزها رواج دارد
2) انتقاد از زشتي ها باعث اصلاح رفتار اجتماعي است
3) عيب جويي از ديگران فراموش كردن عيب هاي خويش است
4) از آشنايي با شما خوشحال شدم

نکته 235
هر متمم در صورت لزوم مي تواند متمم بگيرد كه به آن ” متمم متمم “ مي گويند .

1- در جمله ي ” از مصاحبت با دوستان خوب لذت مي برم “ متمم متمم كدام واژه است ؟
1) لذت
2) مصاحبت
3) دوستان
4) خوب

2- كلمه ي قبل از متمم متمم حتما .......است ولي كلمه ي قبل از متمم اسم ....است .
1) متمم – اسم
2) متمم – متمم
3) اسم – اسم
4) متمم - نهاد

نکته 236
هر گروه اسمي در جمله بيش از يك نقش نمي گيرد اما مي تواند در جمله ي مركب بيش از يك نقش بگيرد كه به آن ” تنازع “ مي گويند .
مثل:دوست من كتابي را كه روي ميز بود خواند

1- در جمله ي مركب ” رفيق كسي باش كه خير خواه تو باشد “ كدام گروه اسمي داراي تنازع است ؟
1) تو
2) رفيق
3) خيرخواه
4) كسي

2- در كدام گزينه تنازع مشترك ” مفعول و نهاد “ هست ؟
1) عنكبوتي را ديدم كه تار مي تنيد
2) از گرگي مي ترسم كه انسان نماست
3) طرفدار دوستي باش كه عيبت را رو در رو بگويد
4) از كتابهايي استفاده كنيد كه مفيد باشد.

نکته 237
ضمير = كلمه اي است كه به جاي اسم مي نشيند و از تكرار آن جلوگيري مي كند هرضميري به اصل خود ( مرجع خود ) بر مي گردد مگر ضمير مبهم كه مرجع مشخصي ندارد .مثل ناصر راديدم و موضوع را به

1- مرجع ضمير ”م“ در مصراع :” عاشقم برقهر و بر لطفش به جد “ چيست ؟
1) عاشق
2) معشوق
3) شاعر
4) گوينده

2- ضمير ”م“ در بيت زير متعلق به چه كلمه اي است ؟
” گفتم ببينمش مگرم درد اشتياق
ساكن شود بديدم ومشتاق تر شدم “
1) درد اشتياق
2) اشتياق
3) مگر
4) شود

نکته 238
ضماير شخصي ضمايري هستند كه جانشين اسم انسان مي شوند و بر دو گونه هستند :
1- ضماير شخصي منفصل ( جدا ،گسسته )
2- ضماير شخصي متصل ( پيوسته )

1- در بيت زير جمعا چند ضمير وجود دارد ؟
به مارماهي ماني نه اين تمام نه آن
منافقي چه كني مار باش يا ماهي
1) سه
2) چهار
3) پنح
4) شش

2- در جمله ي ” احمد از برادرش خواهش كرد كه در تكليف هايش او را راهنمايي كند “ مرجع ضمير ”ش“ چيست ؟
1) برادرش
2) تكليف هايش
3) احمد
4) برادر

نکته 239
ضماير شخصي منفصل چون جانشين اسم مـي شوند همه ي نقش هاي اسم را به جز نقش قيدي مي پذيرند .
1- نقش ضمير منفصل ” من“ و ”ما“ كدام است ؟
” من اگر ما نشويم تنهايم “
1) نهاد – نهاد
2) نهاد – مسند
3) مسند – نهاد
4) مسند – مسند

2- نقش ضماير منفصل به ترتيب در كدام گزينه آمده است ؟
” همه را تو مي پندارم و تو را من “
1) مسند – مسند – مفعول
2) مسند – مفعول – مفعول
3) مسند – مفعول – مسند
4) مسند – مسند – مسند

نکته 240
ضماير متصل چنانچه به فعل بپيوندند معمولا نقش مفعولي و گاهي نقش متممي دارند .

1- نقش ضمير متصل ”ش“ در كدام گزينه متفاوت است ؟
1) هر چه خواهي در سوادش رنج برد
2) تيغ صرصر خواهدش حالي سترد
3) كي به لوح ريگ باقي ماندش ؟
4) تا كس ديگر پس از تو خواندش

2- نقش ضمير ” ت“ در عبارت :” اي شيخ چه رسيدت كه گريان شدي“ چيست ؟
1) مفعول
2) متمم
3) مضاف اليه
4) مسند  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
ضماير متصل و منفصل و مشترك ، قيود و...

 

  نکته 241
چنانچه ضماير متصل به اسم يا حرف بپيوندند داراي نقش اضافي يا مضاف اليه هستند .

1- نقش ضمير متصل ”ش“ كدام است ؟
” اين راه را نهايت صورت كجا توان بست
كش صد هزار منزل بيش در بدايت “

1) متمم
2) مضاف اليه
3) مفعول
4) نهاد  

 

  2- در مصراع :” هرگز نميردآنكه دلش زنده شد به عشق “ كلمات ” هرگز – ش - عشق “ چه نقشي دارند ؟

1) قيد – مضاف اليه – مسند
2) صفت – مفعول – متمم
3) قيد – نهاد – متمم
4) قيد – مضاف اليه – متمم  

 

  نکته 242
چنانچه ضماير متصل به اسم يا حرف بپيوندند داراي نقش اضافي يا مضاف اليه هستند .

1- نقش ضمير متصل ”ش“ كدام است ؟
” اين راه را نهايت صورت كجا توان بست
كش صد هزار منزل بيش در بدايت “

1) متمم
2) مضاف اليه
3) مفعول
4) نهاد  

 

  2- در مصراع :” هرگز نميردآنكه دلش زنده شد به عشق “ كلمات ” هرگز – ش - عشق “ چه نقشي دارند ؟

1) قيد – مضاف اليه – مسند
2) صفت – مفعول – متمم
3) قيد – نهاد – متمم
4) قيد – مضاف اليه – متمم  

 

  نکته 243
گاهي ضماير متصل در جايي غير از جاي اصلي خود به كار مي روند در اين صورت بهتر آن است كه ضمير متصل را به صورت ضمير منفصل در آوريم تا شناخت نقش آن آسان تر باشد .

1- ضمير ”ت “ در بيت زير چه نقشي دارد ؟
” اي تهيدست رفته در بازار
ترسمت پر نياوري دستار “

1) مفعولي
2) اضافي
3) متممي
4) فاعلي  

 

  2- ”ت“ در بيت زير چه نقشي دارد ؟
” بكوبمت زآن گونه امروز يال
كزين پس نبيند تو رازنده زال “

1) متمم
2) مضاف اليه
3) مفعول
4) نهاد  

 

  نکته 244
چنانچه نهاد اختياري كلمه ي مشخصي نباشد شناسه ها ( نهاد اجباري ) ضمير پيوسته به حساب مي آيند .

1- در بيت زير چند ضمير هست ؟
” خواجه با خود گفت كاين پند من است
راه او گيرم كه اين ره روشن است “

1) سه
2) چهار
3) پنج
4) شش  

 

  2- در بيت :” مسلمانان مرا وقتي دلي بود
كه با وي گفتمي هر مشكلي بود “
چند ضمير هست ؟

1) يك
2) دو
3) سه
4) چهار  

 

  نکته 245
ضماير مشترك ضمايري هستند كه شخص معيني ندارند و براي اول شخص ، دوم شخص و سوم شخص در مفرد و جمع يكسان به كار مي روند اين ضماير عبارتند از :
خود– خويش - خويشتن

1- ”خويشتن “ در مصراع :” بود حرمت هر كس از خويشتن “ از نظر دستوري چيست ؟

1) ضمير مشترك
2) صفت بياني
3) ضمير شخصي منفصل
4) صفت نسبي  

 

  2- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .....ضمير مشترك وجود دارد ؟

1) مشو غرّه بر حسن گفتار خويش
2) كوه يحيي را نه سوي خويش خواند
3) خود گليم خويش را بافيده اند
4) اين مگر خويش است با آن طوطيك ؟  

 

  نکته 246
چنانچه كلمه ي ” خويش “ در معني خويشاوند يا منسوب خانوادگي به كار رود اسم است نه ضمير مشترك .

1- با توجه به عبارت زير كدام گزينه درست است ؟
” برادر كه در بند خويش است نه برادر نه خويش است “

1) هر دو ” خويش “ ضمير مشترك هستند
2) خويش اول ضمير مشترك و خويش دوم اسم است
3) خويش اول اسم و خويش دوم ضمير مشترك است
4) هر دو خويش اسم است  

 

  2- در كدام گزينه ضمير مشترك نيست ؟

1) خويش بيگانه مشو تا نخورم خون جگر
2) خويش را در خويش پيدا كن كمال اين است و بس
3) خويشتن خويش را رونده گمان بر
4) خويش را بي سبب عزيز مدان  

 

  نکته 247
كلمات كه ( چه كسي ) ، كجا ، كي ( چه وقت ) ، كي ( چه كسي ) همواره ضمير پرسشي هستند.

1- با توجه به عبارت :
” به كجا چنين شتابان / گون از نسيم پرسيد “ كدام عبارت نادرست است ؟

1) جمله اول وابسته و جمله دوم هسته
2) كجا=صفت پرسشي
3) كجا=ضمير پرسشي و به كجا قيد
4) پرسيد = مضارع ساده  

 

  2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
” از دست و زبان كه برآيد
كز عهده شكرش به درآيد “

1) كه = ضمير پرسشي
2) ش ضمير متصل و مضاف اليه
3) برآيد =مضارع التزامي
4) برآيد=مضارع اخباري

نکته 248
قيد : كلمه اي است كه درباره ي انجام فعل توضيحي ارائه مي دهد به بيان ساده تر انجام فعل را در مفهومي مقيّد مي سازد .

1- با توجه به بيت :
” چه زنم چو ناي هر دم زنواي شوق او دم
كه لسان غيب خوش تر بنوازد اين نوارا“
همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ....قيد است .
1) هردم
2) دم
3) خوش تر
4) چه

2- در بيت :
” تا به تحقيق مرا منزل و ره ننمايي
يك دم آرام نگيرم نفسي دم نزنم “
چند قيد هست ؟
1) يك
2) دو
3) سه
4) چهار

نکته 249
اگر كلمه اي بين يك تركيب وصفي قرارگيرد و مقدار صفت را مشخص كند نقش قيد دارد . اخلاق خوب = اخلاق بسيار خوب

1- در عبارت زير كدام كلمه نقش قيد دارد ؟
” نيت شرك در امت من از حركت آرام مورچه ي سياه برصخره ي سخت در شبي نيك تاريك مخفي تر است “
1) آرام
2) سياه
3) سخت
4) نيك

2- با توجه به عبارت :
” درّاعه و ردايي سخت پاكيزه “ كدام واژه نقش قيد دارد ؟
1) سخت
2) پاكيزه
3) سخت پاكيزه
4) درّاعه

نکته 250
اگر كلمه اي قبل از مسند بيايد و مقدار مسند را مشخص كند نقش قيد دارد .

1- نام دستوري ” عظيم “ در عبارت ” مامون الرشيد عظيم حاضر جواب بوده است “ كدام است ؟
1) مضاف اليه
2) متمم
3) صفت
4) قيد

2- در بيت زير كدام كلمه قبل از مسند قرار گرفته و داراي نقش قيد است ؟
” اي زبان تو بس زياني مرمرا / چون تويي گويا چه گويم من تورا “
1) زبان
2) زيان
3) بس
4) مر

نکته 251
اگر كلمه اي حالت ظاهري نهاد يا مفعول را مشخص كند و پس از صداي كسره نباشد نقش قيد دارد .

1- در بيت :
” ديدمش خرم وخندان قدح باده به دست
وندر آن آينه صدگونه تماشا مي كرد “
كدام كلمات نقش قيد دارند ؟
1)خرم
2) خندان
3) قدح باده به دست
4) خرم وخندان وقدح باده به دست

2- در بيت زير چند قيد آمده است ؟
” خروشان همي رفت نيزه به دست
كه اي نامداران يزدان پرست“
1) چهار قيد
2) سه قيد
3) دو قيد
4) يك قيد

نکته 252
گروه قيدي بر خلاف گروه اسمي و گروه فعلي قابل حذف است .

1- در بيت :” اگر گرد كسي بسيار گردي
اگرچه بس عزيزي خوار گردي “
چند قيد و چند مسند هست ؟
1) 1 ،2
2) 2، 2
3) 2، 3
4) 3، 3

2- در بيت زير به ترتيب از راست به چپ چند ضمير و چند قيد وجود دارد ؟
“ عمر گرانمايه در اين صرف شد
تا چه خورم صيف و چه پوشم شتا“
1) 3، 4
2) 4، 3
3) 2، 5
4) 5، 2

نکته 253
اگر كلمه اي مقدار يك قيد را مشخص كند و يا تعجب گوينده را از قيد برساند خودش هم نقش قيدي دارد .
1- در عبارت زير كدام كلمه ” قيدِقيد “ است ؟
” برادرم آقا ميرزا ، نزد ميرزاي كلهر مشق كرده و خيلي خوب مي نوشت “
1) نزد
2) خيلي
3) خوب
4) خيلي خوب

2- با توجه به مفهوم بيت :
” مي نويسم نامش اول وز قفا / مي نگارم نامه ي عشق و وفا “
چه نوع قيدي را مي توان معادل ” از قفا “ ذكر كرد ؟
1) ترتيب
2) تكرار
3) تدريج
4) كيفيت

نکته 254
قيد از نظر مفهوم داراي معاني مختلفي است .

1- در بيت زير كلمات ” پرشرم “ و ”نرم “ داراي چه مفهومي هستند ؟
” رخ شاه كاووس پرشرم ديد
سخن گفتنش با بسر نرم ديد“
1) قيد حالت – قيد كيفيت
2) قيد كيفيت – قيد حالت
3) هر دو قيد حالت
4) هر دو قيد كيفيت

2- نوع قيدهاي ” امروز – پايين – آهسته “ كدام است ؟
1) حالت–كيفيت–تدريج
2) زمان –مكان –كيفيت
3) زمان-مقدار-كيفيت
4) كيفيت-مكان-مقدار

نکته 255
كلمه ي ”مگر“ مي تواند گاهي قيد شك و ترديد و گاهي قيد تمنا و آرزو باشد .

1- با توجه به بيت :
” اي كه پنجاه رفت و در خوابي
مگر اين پنج روز دريابي “
” مگر“ چه نوع قيدي است ؟
1) قيد پرسش
2) قيد شك وترديد
3) قيد استثناء
4) قيد تمنا وآرزو

2- با توجه به بيت :
” مگر كز شمار تو آيد پديد
كه نوبت به فرزند من چون رسيد “
،”مگر“ در چه مفهومي به كار رفته است ؟
1) شك وترديد
2) اتفاق
3) استثنا
4) پرسش  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
برخي از انواع قيود ، فك اضافه ، مفاهيم پسوندها و...

 

  نکته 256
واژه ي ”مگر“ مي تواند گاهي قيد پرسش ، گاهي قيد استثنا و گاهي قيد اتفاق باشد.

1- ” مگر “ در كدام گزينه مفهومي متفاوت دارد؟

1) مگر از آتش دوزخ بودش روي رهايي
2) مگر آدمي نبودي كه اسير ديو ماندي
3) مگر آتش تيز پيدا كند
4) مگر اين پنج روز دريابي  

 

  2- با توجه به عبارت :” به اتفاق دو كودك نزديك شبلي نشسته بودند يكي پسر منعمي و ديگر پسر درويشي ، در زنبيل اين پسر منعم مگر پاره اي حلوا بود و در زنبيل اين پسر درويش نان خشكيده بود “
” مگر “ چه نوع قيدي است ؟

1) اتّفاق
2) پرسش
3) شك وترديد
4) استثنا  

 

  نکته 257
واژه هايي كه هميشه قيدند ، قيد مختص و كلماتي كه اسم يا صفت اند اما گاهي در جمله قيد واقع مي شوند ” قيد مشترك “ ناميده مي شوند.

1- كدام واژه قيد مختص نيست ؟

1) فقط
2) هرگز
3) آهسته
4) البته  

 

  2- در كدام گزينه ”سبك“ قيد مختص نيست ؟

1) سبك سوي پيران آن كشورش
2) سر در ديگ كرد سبك برآورد
3) سبك طوق و زنجير از او باز كرد
4) اين چنين بايد سفر كرد سبك زاد و كم خطر  

 

  نکته 258
حرف ” را “ در زبان فارسي مفاهيم مختلفي را مي رساند .

1- در مصراع ” اندكي رنجه شد او را آنگ “ نوع را :

1) فك اضافه است
2) حرف اضافه است
3) نشانه ي مفعول است
4) زايد است  

 

  2- معني ” را “ در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) فلك را سقف بشكافيم
2) خداي را شكر گزاريم
3) نامه را عنوان كنيم
4) جامه را پول بپردازيم  

 

  نکته 259
چنانچه حرف “ را “ بين مضاف و مضاف اليه فاصله بيندازد ” فك اضافه “ است .

1- حرف ” را “ در مصراع :” نيستم اين شهر فاني را زبون “ علامت چيست ؟

1) مفعول
2) اضافه
3) ربط
4) فك اضافه  

 

  2- نوع ” را “ در كدام گزينه با گزينه هاي ديگر متفاوت است ؟

1) امير را دل به حال آن بنده بسوخت
2) دل مي رود ز دستم صاحب دلان خدارا
3) فلك را سقف بشكافيم و طرحي نو در اندازيم
4) نيت را معني قصد است .  

 

  نکته 260
گاهي حرف ” را“ پس از مفعول مي آيد كه نشانه ي مفعول است و زماني معني حرف اضافه را مي رساند.

1- معني ” را “ در كدام جمله با جمله هاي ديگر متفاوت است ؟

1) دشمنان را امان دهيم
2) آسمان را تسخير كنيم
3) زمان را دريابيم
4) جهان را آبادكنيم  

 

  2- در كدام گزينه ” را “ به معني ” به “ به كار رفته است و حرف اضافه است ؟

1) گفت نزديك والي را سرا آنجا شويم
2) گفت تا داروغه را گوييم در مسجد بخواب
3) گفت مي بايد تو را تا خانه قاضي برم
4) بگفتا گر كند چشم تو را ريش ؟  

 

  نکته 261
گاهي لفظ ” مر“ همراه با ” را “ به كار مي رود كه در اين صورت تاكيدي است براي حرف ” را“ و تابع حرف ” را“ است .

1- با توجه به بيت : “ محرم اين هوش جز بيهوش نيست مر زبان را مشتري جز گوش نيست“ ” مر“ چه نوع حرفي است ؟

1) حرف اضافه
2) فك اضافه
3)حرف اختصاصي
4) نشانه مفعول  

 

  2- با توجه به عبارت :” شيخ گفت مرمريد را : اگر خاموش باشي من تو را چيزي آموزم كه از اين مِحَن باز رهي “ ، ”مر “ در چمله ي اول و ” را“ در جمله ي سوم به ترتيب چه نوع حروفي هستند ؟

1) حرف اضافه – نشانه ي مفعول
2) نشانه ي مفعول – حرف اضافه
3) هردو حرف اضافه هستند
4) هر دو نشانه ي مفعول هستند  

 

  نکته 262
حرف ” كه “ مي تواند مفاهيم مختلفي را داشته باشد .

1- با توجه به بيت :
” كه گفتت برو دست رستم ببند؟
نبندد مرا دست چرخ بلند “
، ”كه “ چه نوع كلمه اي است ؟

1) حرف ربط
2) حرف اضافه
3) ضمير پرسشي
4) ضمير مبهم  

 

  2- ”كه “ در مصراع :” گفتا كه : كه را كشتي تا كشته شدي زار “ به ترتيب چيست ؟

1) حرف ، حرف
2) حرف ، ضمير
3) ضمير ، حرف
4) ضمير ، ضمير

نکته 263
چنانچه ” كه “ در معني ” كسي “ هر كه يا هر كسي به كار رود ضمير مبهم است .

1- با توجه به بيت :
” گرمن از دوست بنالم نفسم صادق نيست
خبر از دوست ندارد كه ز خود باخبر است “
”كه“ چه نوع كلمه اي است ؟
1)حرف اضافه
2) ضمير پرسشي
3) ضمير مبهم
4) حرف ربط

2- با توجه به بيت زير ”كه “ چه نوع كلمه اي است
” گوشم به راه تا كه خبر مي دهد ز دوست
صاحب خبر بيامد و من بي خبر شدم “
1) ضمير مبهم
2) حرف اضافه
3) پيوند وابسته ساز
4)پيوند هم پايه ساز

نکته 264
جنانچه ”كه “ پس از صفت تفضيلي بيايد حرف اضافه است .

1- با توجه به بيت زير ” كه “ چه نوع كلمه اي است ؟
” كم آواز هرگز نبيني خجل
جوي مشك بهتر كه يك توده گل “
1) حرف اضافه
2) ضمير مبهم
3) پيوند وابسته ساز
4) ضمير پرسشي

2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
” سرم از خداي خواهد كه به پايش اندر افتد
كه در آب مرده بهتر كه در آرزوي آبي “
1) مصراع دوم يك تمثيل است
2) كه اول حرف ربط و كه دوم حرف اضافه است
3) كه اول حرف اضافه و كه دوم حرف ربط است
4) ش در مصراع اول مضاف اليه است

نکته 265
” گر “ هميشه پيوند وابسته ساز نيست و اين حرف در شاهنامه ي فردوسي در معني ”يا“ به كار رفته است .

1- با توجه به بيت :
”تو شاهي وگر اژدها پيكري
بيايد بدين داستان داوري “
كدام گزينه نادرست است ؟
1) ” گر“ در معني اگر به كار رفته است
2) ”گر“ در معني ”يا“ است
3) اژدها پيكر مسند است
4) ” شاه “ نقش مسند دارد

2- در بيت :”چه بايد مرا جنگ زابلستان
وگر يا جنگ ايران وكابلستان“
واژه ي ”گر“ در چه معني بكاررفته است؟
1) اگر
2) اگرچه
3) چه
4) يا

نکته 266
”چو“ و ”چون “ اگر در معني ” مثل و مانند “ باشند حرف اضافه هستند .

1- ”چون“ در كدام گزينه حرف اضافه است ؟
1) چون ببيني كن زحال ما بيان
2) چون شنيد آن مرغ كان طوطي چه كرد
3) خويشتن آراي مشو چون بهار
4) بشنو از ني چون حكايت مي كند

2- با توجه به بيت زير كدام گزينه نادرست است ؟
”روزها گر رفت ، گو رو باك نيست
تو بمان اي آنكه چون تو پاك نيست “
1) بيت هفت جمله است
2) ” چون “ حرف اضافه است
3) باك و پاك جناس هستند
4) ”چون “ پيوند وابسته ساز است

نکته 267
پسوند ”ك“ دارنده مفاهيم مختلفي است ضماير پسوند ” چه “ هميشه تصغير نيست .

1- همه ي گزينه ها از جهتي همگوني دارند به جز گزينه ي ........
1) پشمك
2) طوطيك
3) عروسك
4) چنگك

2- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ......” چه “ پسوند تصغير است ؟
1) تپانچه
2) كمانچه
3) تربچه
4) پيازچه

نکته 268
اسمي كه به ظاهر مفرد باشد ولي مفهوم جمع را برساند در زبان فارسي اسم جمع ناميده مي شود ضمنا گاهي شكل ظاهري اسم همچون بن فعل است .

1- در مصراع :” بفرمود تا لشكر آراستند “ ،” لشكر “ چه كلمه اي است ؟
1) اسم خاص
2) اسم جمع
3) ضمير مبهم
4) اسم مفرد

2- نوع كلمه ي ” داد“ در مصراع : ” مي پذير ي ظلم را چون داد از او “ چيست ؟
1) فعل متعدّي
2) فعل لازم
3) ماضي ساده
4) اسم ساده

نکته 269
پسوند ها مي توانند مفاهيم گوناگوني را برسانند

1- ساخت دستوري كدام كلمه با كلمات ديگر متفاوت است ؟
1) سحرگاه
2) چراگاه
3) دانشگاه
4) نمايشگاه

2- نام دستوري كدام با كلمات ديگر فرق دارد ؟
1) تيردان
2) نمكدان
3) كاردان
4) گلدان

نکته 270
در ساخت واژه به اجزاي تشكيل دهنده ي آن ها دقت داشته باشيم .

1- نوع و ساختار دستوري كدام كلمه با كلمات ديگر متفاوت است ؟
1) دادستان
2) كوهستان
3) گورستان
4) قبرستان

2- كدام كلمه از تركيب اسم و بن فعل است ؟
1) جهانبان
2) زيركسار
3) دست آويز
4) چمنزار  



نكته ها:
تاريخ ادبيات ( شعرا ونويسندگان و سبكهاي مختلف ادبي )

 

  نکته 107
محمد علي معلم دامغاني ( متولد 1330) از شاعران صاحب سبك انقلاب اسلامي و خالق چندين مثنوي مشهور است از او مجموعه شعري به نام “ رجعت شرخ ستاره “ در سال 1360 به چاپ رسيده است

1- با توجه به مثنوي هجرت علي معلم منظور از “ شبروي بيدار “ در بيت زير چيست ؟
ديدم شبان خفته را تبدار ديدم
بر خفته ي شب شبروي بيدار ديدم

1) امام خميني
2) حضرت عيسي
3) ستمگران
4) ستمديدگان  

 

  2- منظور علي معلم از ” قابيليان “ و ” هابيليان “ در بيت زير چيست ؟
قابيليان بر قامت شب مي تنيدند
هابيليان بوي قيامت مي شنيدند

1) ستمگران – ستمديدگان
2) ستمديدگان – ستمگران
3) پسران حضرت نوح
4) افراد مظلوم – افراد نا اميد  

 

  نکته 108
آثار دكتر قيصرا مين پور :
تنفس صبح - آينه هاي ناگهان - ظهر دهم
مثل چشمه ، مثل رود - به قول پرستو

1- در كدام بيت قيصر امين پور به باور عاميانه اشاره مي كند ؟

1) تويي بهانه آن ابرها كه مي گريند / بيا كه صاف شود اين هواي باراني
2) دوباره پلك دلم مي پرد نشانه چيست ؟ / شنيده ام كه مي آيد كسي به مهماني
3) كنار نام تو لنگر گرفت كشتي عشق/ بيا كه ياد تو آرامشي است طوفاني
4) طلوع مي كند آن آفتاب پنهاني / ز سمت مشرق جغرافياي عرفاني  

 

  2- ” آينه هاي ناگهان “ سروده ي كدام شاعر است

1) سلمان هراتي
2) ساعد باقري
3) قيصر امين پور
4) محمد علي معلم  

 

  نکته 109
سيد احمد هاتف اصفهاني شاعر دو ره ي افشاريان و زنديان است . ديوان او شامل قصايد ، غزليات ، مقطعات و رباعيات است ، او اشعاري هم به زبان عربي سروده و در غزل پيرو سعدي و حافظ بوده

1- عمده ي شهرت هاتف اصفهاني به واسطه ي .....اوست؟

1) تركيب بند عرفاني
2) ترجيع بند عرفاني
3) غزل عارفانه
4) اشعار عربي  

 

  2- هاتف اصفهاني در كدام بيت به معراج پيامبر اشاره دارد ؟

1) شود آسان ز عشق كاري چند كه بود نزد عقل بس دشوار
2) باريابي به محفلي كانجا جبرئيل امين ندارد بار
3) شمع جويي و آفتاب بلند روز بس روشن و تو در شب تار
4) تا به جايي رساندت كه يكي از جهان و جهانيان بيني  

 

  نکته 110
مثنوي معنوي مولوي :
1- 26 هزار بيت
2- شش دفتر
3- مشوق مولوي ” حسام الدين چلپي “

1- كداميك از آثار مولانا با بقيه متفاوت است ؟

1) فيه مافيه
2) مكاتيب
3) مثنوي معنوي
4) مجالس سبعه  

 

  2- مولانا در بيت زير از كدام آرايه استفاده نكرده است ؟ گر نبندي زين سخن تو حلق را
آتشي آيد بسوزد خلق را

1) كنايه
2) جناس
3) مجاز
4) ايهام  

 

  نکته 111
دكتر محمد ابراهيم باستاني پاريزي (1304) ، آثار = حماسه ي كوير – خاتون هفت قلعه – اژدهاي هفت سر – وادي هفتواد – هشت الهفت – پيغمبر دزدان – اقتصاد عصر صفوي – آسياي هفت سنگ

1- كتاب از ” پاريز تا پاريس “ نوشته ي دكتر باستاني پاريزي چه نوع نوشته اي است ؟

1) سفر نامه
2) حسب حال
3) زندگي نامه
4) اتوبيوگرافي  

 

  2- همه ي آثار از دكتر باستاني پاريزي است به جز .....

1) هشت الهفت
2) اژدهاي هفت سر
3) هفت پيكر
4) پيغمبر دزدان  

 

  نکته 112
الكساندر دوما : رمان نويس و نمايش نامه نويس مشهور فرانسوي قرن 19 – حجم آثار وي بيش از 300 كتاب است – آثار : سه تفنگدار – كنت مونت كريستو – لانه ي سياه رمان سه تفنگدار شرح قهرماني ها و جوان مردي هاي سه تن از تفنگداران لويي سيزدهم است

1- كنت مونت كريستو از آثار كدام رمان نويس و نمايش نامه نويس است ؟

1) الكساندر دوما
2) توماس كارلايل
3) فانون
4) هومر  

 

  2- ”سه تفنگدار“ از آثار چه كسي است ؟

1) آلن رنه لوساژ
2) الكساندردوما
3) جمال زاده
4) سيمين دانشور  

 

  نکته 113
فرخي يزدي : محمد ابراهيم فرخي يزدي (فوت 1318ه .ش ) از شعرا و آزادي خواهان مشهور دوره ي مشروطه ، وي مردي منتقد و بي باك بود

1- روزنامه طوفان را چه كسي منتشر كرد ؟

1) فرخي يزدي
2) ميرزاده ي عشقي
3) عارف قزويني
4) علي اسفندياري  

 

  2- ملك الشعراي بهار در شعر دماونديه ي دوم خود به زنداني شدن چه كسي اشاره دارد ؟

1) مسعود سعد
2) فرخي يزدي
3) آزادي خواهان
4) خاقاني

نکته 114
عبيد زاكاني : شاعر و نويسنده ي طنز پرداز قرن هشتم هجري وي اصلا از مردم قزوين بود آثار معروف او عبارتند از :
رساله ي دلگشا – اخلاق الاشراف و موش وگربه

1- عبيد زاكاني در كدام زمينه ي شعر غنايي هنرنمايي نكرده است ؟
1) هزل
2) هجو
3) طنز
4) مضامين عاشقانه

2- داستان ” موش و گربه “ از چه كسي است ؟
1) عبيد زاكاني
2) فخرالدين عراقي
3) سوزني سمرقندي
4) نصرالله منشي

نکته 115
جان اشتاين بك : نويسنده ي آمريكايي قرن بيستم كه در نوشته هاي خود حالات زندگي محرومان و رنج ديدگان را شرح داده است ، بي آنكه گفتارش ملال آور باشد آثارش
الف ) موش و آدم ها كه موضوع آن پايداري و مقاومت است
ب ) خوشه هاي خشم كه موضوع آن پايداري و مقاومت است و از رمان هاي مشهور قرن بيستم است
ج ) مراتع بهشتي

1- ” خوشه هاي خشم “ نوشته ي چه كسي است ؟
1) خوزوئه دوكاسترو
3) جان اشتاين بك
2) فرانتس فانون
4) الكساندردوما

2- موضوع كدام يك از اثار زير پايداري و مقاومت نيست ؟
1) خوشه هاي خشم
2) موش ها و آدم ها
3) سال پنجم الجزاير

نکته 116
ويليام سيدني پورتر معروف به ” اُ . هنري “ در سال 1862 در آمريكا به دنيا آمد و در سال 1910 درگذشت ، شهرت او بيش تر بخاطر داستان هاي كوتاه و احساساتي و نيمه واقع گرايانه ي اوست كه در آن ها به زندگي مردم طبقه پايين مي پردازد
آثار او عبارتند از :
قلب مغرب - آواز شهر – راه هاي سرنوشت – چرخ وفلك – اختيارات

1- نويسنده ي ” قلب مغرب “ كيست ؟
1) اُ . هنري
2) ويكتور هوگو
3) دكتر محمود صناعي
4) جلال رفيع

2- كدام گزينه از آثار ” اُ. هنري “ است ؟
1) راه هاي سرنوشت
2) ژيل بلاس
3) كنت مونت كريستو
4) كارگران دريا

نکته 117
ويكتور هوگو: مشهورترين شاعر رمانتيك قرن نوزدهم فرانسه است ، مردي آزاد منش و آزادي خواه و طرفدار جدي اصلاحات اجتماعي به نفع طبقات محروم بود
از ده سالگي به شعر گفتن پرداخت و در 25 سالگي شاعري سرشناس بود – مدتي نماينده مجلس قانون گذاري بود – آثار مهم او عبارتند از : بينوايان – گوژپشت نتردام – كارگران دريا – مردي كه مي خندد
كتاب بينوايان ماجراي مردم تيره روزي است كه با دشواري هاي زندگي روبرو بوده اند ، بزرگ ترين قهرمان كتاب بينوايان ” ژان والژان “ نام دارد كه 19 سال در زندان به سر برد

1- كدام كتاب از ويكتور هوگو نيست ؟
1) ژان والژان
2) كارگران دريا
3) گوژپشت نتردام
4) مردي كه مي خندد

2- ” بينوايان “ اثر كيست ؟
1) آندره ژيد
2) اُ. هنري
3) ويكتور هوگو
4) گوته

نکته 118
محمد حسين رهي معيري از غزل سرايان نامي معاصر ( 1347-1288) در سرودن غزل بيش تر از سعدي پيروي كرده است ، شيوايي و رواني سخن سعدي در سرو ده هاي رهي محسوس است
مجموعه اشعار رهي معيري به نام ” سايه ي عمر “ در زمان حياتش به چاپ رسيده است .

1- سراينده ي مجموعه ي اشعار به نام ” سايه عمر “ كيست ؟
1)هوشنگ ابتهاج
2) مهرداد اوستا
3) رهي معيري
4) بهجت تبريزي

2- در بيت زير از شعر” حديث جواني “ رهي معيري كدام آرايه بكار نرفته است ؟
اي سرو پاي بسته به آزادگي مناز
آزاده من كه از همه عالم بريده ام
1) تناقض
2) استعاره
3) كنايه
4) ايهام  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
ادامه تاريخ ادبيات ، اجزاي فعل ، شناسه ، فعل از نظر زمان و...

 

  نکته 119
بزرگ علوي : از داستان نويسان معاصر از نخستين تحصيلكرده هاي ايراني در آلمان بود – از سال 1321 تا 1357 نوشته هاي او در ايران اجازه انتشار نيافت
آثار وي عبارتند از : چشم هايش – چمدان – ميرزا – سالاري ها و وورق پاره هاي زندان - داستان گيله مرد بزرگ علوي مدتها راهنماي عمل نويسندگان مبارز بود – تاثير داستان گيله مرد را بر كتاب رنجي كه مي بريم نوشته ي جلال آل احمد به طور آشكار مي بينيم

1- از داستان نويسان معاصر است ؟

1) دكتر شريعتي
2) بزرگ علوي
3) زرين كوب
4) محمدجعفر محجوب  

 

  2- تاثير كتاب ” گيله مرد “ از بزرگ علوي در كدام كتاب جلال آل احمد ديده مي شود ؟

1) روشنفكران
2) غرب زدگي
3) مدير مدرسه
4) از رنجي كه مي بريم  

 

  نکته 120
كليم ابوالفتوح عمر خيام :
فيلسوف ، رياضي دان ، منجم و شاعر ايراني قرن پنجم و ششم است و اشعاري به فارسي و عربي و كتاب هايي در رياضي دارد

1- بزرگترين سراينده ي رباعي چه كسي است؟

1) بيدل
2) عطار
3) خواجه عبداله انصاري
4) خيام  

 

  2- تقويم جلالي را چه كسي بوجود آورد ؟

1) ابوعلي سينا
2) خيام
3) جلال الدين ملك شاه
4) شش نفر از دربار ملك شاه  

 

  نکته 121
رابعه ي قزداري بلخي :
قرن چهارم معاصر سامانيان – پدر او اصلا عرب بود و در نواحي بلخ حكومت مي كرد

1- در كدام مصراع ” كه “ معادل اگر آمده است ؟

1) مكن كاري كه بر پا سنگت آيو
2) بس كه بپسنديد بايد ناپسند
3) عشق را خواهي كه تا پايان بري
4) كز كشيدن تنگ تر گردد كمند  

 

  2- مصراع :” زهر بايد خورد و انگاريد قند “ با كدام گزينه ارتباط معنايي دارد ؟

1) به اندوه آينده خود را مباز
2) بس كه بپسنديد بايد ناپسند
3) هم چو ني زهري و ترياقي كه ديد ؟
4) كوشش بسيار نامد سودمند  

 

  نکته 122
كشف المحجوب :
نثر عارفانه تاليف عالم عارف ابوالحسن علي بن عثمان هجويري غزنوي

1- كشف المحجوب اثر كيست ؟

1) رشيدالدين ميبدي
2) علي بن عثمان هجويري
3) قائم مقام فراهاني
4) عين القضاه همداني  

 

  2- كشف المحجوب به كدام قرن منسوب است ؟

1) پنجم
2) نهم
3) هفتم
4) ششم  

 

  نکته 123
غزل دولت يار حافظ :
ناظر به سر آمدن حكومت ستمگر و نارواي امير پير حسين در شيراز و به حكومت رسيدن شاه شيخ ابواسحاق اينجو است

1- با توجه به غزل دولت يارحافظ منظور از : ” ساقي كدام گزينه نيست ؟

1) معشوق
2) خود شاعر
3) واسطه ي فيض الهي
4) شاه ابواسحاق  

 

  2- منظور از اختر گذشتن در غزل دولت يار حافظ چيست ؟

1) به پايان آمدن نيكبختي ها
2) مساعد شدن كار
3) گذشت زمان
4) از دست رفتن آرزوها  

 

  نکته 124
محمدرضا حكيمي : عمده ي نوشته هاي او در زمينه ي مسايل ديني و اعتقادي است و از مشهورترين آثار او مي توان از : ادبيات و تعهد در اسلام – در فجر ساحل – بيدارگران اقاليم قبله – تفسير آفتاب – حماسه ي غدير – الحياه نام برد

1- منظور از ” ديشب و امشب “ در نوشته ي سپيده آشنا چيست ؟

1) عاشورا – شام غريبان
2) تاسوعا – عاشورا
3) عاشورا – تاسوعا
4) شام غريبان – عاشورا  

 

  2- ” تهجد “ يعني :

1) جهاد كردن
2) تلاش كردن
3) شب زنده داري
4) هجوم آوردن  

 

  نکته 125
ايرج ميرزا :
(متوفا به سال 1304ه . ش ) شاعري است با زباني چالاك و بياني گرم و زنده و پوينده كه از گفتارر ساده ي روزانه ي مردم و تعبيرات آن ها به شيوه اي هنرمندانه بهره جسته است ، قطعه قلب مادر از اوست

1- قطعه ي ” قلب مادر “ ايرج ترجمه ي قطعه ي .....

1) آلماني است
2) روسي است
3) فرانسوي است
4) آمريكايي است  

 

  2- قطعه ي ” قلب مادر “ ايرج ميرزا در چه قالبي سروده شده است ؟

1) مثنوي
2) غزل
3) قطعه
4) مثنوي

نکته 126
اجزاي فعل :
1- بن ( بخش ثابت هر فعل )
2- شناسه ( نشانه شخص است ) َم ، ي ، َد ،يم ، يد ، َند

1- بن مضارع هاي سه مصدر ” مانستن ، شايستن ، توختن “ به ترتيب كدامند ؟
1) مان – شاي – توز
2)مانا-شايا-توخ
3) مانندباش-شاياباش-تاز
4) مانش – شايس – تازا

2- در كدام فعل حروف ين مضارع آن در بن ماضي وجود ندارد ؟
1) سوزاندم
2) ريختم
3) جهيدم
4) مي گويم

نکته 127
هر گاه از مصدر براي دوم شخص مفرد فعل امر بسازيم و آنگاه پيشوند ” ب “ را حذف كنيم بن مضارع به دست مي آيد .
رسيدن ------برس ---------------رس

1- بن مضارع مطرح شده در برابر كدام كلمه نادرست است ؟
1) بخشودن = بخش
2) سفتن = سنب
3) گسيختن = گسل
4) هشتن = هل

2- بن مضارع كدام مصدر نادرست است ؟
1) بودن = باش
2) آمدن = آ
3) هليدن = هليد
4) هشتن = هل

نکته 128
شناسه همان نهاد اجباري جمله است و گاهي ممكن است به قرينه حذف شود و زماني ممكن است تمام فعل حذف گردد .

1- در كدام گزينه شناسه ي فعل حذف نشده است؟
1) آب برداشتم و گرد تشنگان مي گشت
2) كبوتران اضطرابي كردند و هريك خود را مي كوشيد
3) كبوتران دام بركندند و سرخويش گرفت
4) او موشي است از دوستان من بگويم تا بندها ببرد

2- در بيت :
” بگفتا گر خرامي در سرايش
بگفت اندازم اين سر زير پايش“
بخش حذف شده چه ويژگي اي دارد ؟
1) يك جمله ي توضيحي
2) يك جمله ي عاطفي
3) يك جمله ي پرسشي
4) نهاد جمله هاي دوم و سوم بيت است

نکته 129
فعل از نظر زمان به سه دسته تقسيم مي شود :
1-ماضي
2- مضارع
3- آينده

1- فعل عبارت ” يك شب تامّل ايام گذشته مي كردم “ چيست ؟
1) مي كردم و ماضي
2) مي كردم و مضارع
3) گذشته مي كردم و ماضي
4) تامل مي كردم وماضي

2- فعلي است كه وقوع آن در زمان حال قطعي باشد :
1) مضارع التزامي
2) ماضي مستمر
3) فعل امر
4) مضارع اخباري

نکته 130
ماضي ساده : بر واقع شدن كاري يا روي دادن حالتي در گذشته ( دور يا نزديك ) دلالت مي كند به بيان ديگر عملي در گذشته انجام يافته و تمام شده است :
طرز ساختن = بن ماضي + شناسه

1- نوع فعل در جمله ي ” حاجتش برآوردم “ چيست ؟
1) ماضي ساده
2) مضارع اخباري
3) ماضي نقلي
4) مضارع التزامي

2- جاي خالي را با كدام گزينه مي توان كامل كرد ؟
........... شناسه ندارد و ظاهرا با بن ماضي يكسان است
1) سوم شخص مفرد ماضي ساده
2) سوم شخص مفرد مضارع اخباري
3) سوم شخص ممفرد مضارع التزامي
4) سوم شخص مفرد مضارع مستمر  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
ماضي استمراري ، نقلي ، بعيد ، التزامي ، مستمر و مضارع اخباري و التزامي

 

  نکته 131
ماضي استمراري : فعلي است كه در زمان گذشته انجام گرفته و مدتي دوام داشته يا تكرار شده است .
طرز ساخت = مي + بن ماضي + شناسه

1- زمان فعل در عبارت :” كبوتران در طاعت و مطاوعت او روزگار گذاشتندي “ چيست ؟

1) ماضي ساده
2) ماضي استمراري
3) مضارع اخباري
4) ماضي نقلي  

 

  2- در جمله ي ” منهيان سوي يحيي مي نبشتند “ مي نبشتند چه نوع فعل ماضي است ؟

1) استمراري
2) ساده
3) نقلي
4) بعيد  

 

  نکته 132
در متون قديم ماضي استمراري را به صورتهاي زير مي توان يافت :
الف ) جزء پيشين همي + بن ماضي + شناسه = همي گفتم
ب) جزء پيشين – ب- + بن ماضي+شناسه+ي
مثل: بديدندي
ج) بدون جزء پيشين ، بن ماضي+شناسه+ي
مثل: گفتندي (اين شكل دردوم شخص مفردودوم شخص جمع كاربرد ندارد)

1- نوع افعال عبارت زير چگونه است ؟
” هر سال كه موسم حاج بودي برفتي و بر ايشان خود را عرضه كردي “

1) ماضي استمراري
2) ماضي ساده
3) ماضي بعيد
4) مضارع اخباري  

 

  2- واژه ي ” شدي“ در بيت زير چه نوع فعلي است؟
شنيدي كه در روزگار قديم
شدي سنگ در دست ابدال سيم

1) مضارع اخباري
2) ماضي ساده
3) ماضي استمر
4) مضارع التزامي  

 

  نکته 133
در بعضي از فعلها صيغه سوم شخص مفرد ماضي استمراري با دوم شخص جمع مضارع اخباري يكسان است كه بايد آن ها را با توجه به شخص و زمان از هم تشخيص داد اين حالت معمولا در فعل هائي پيش مي آيد كه حروف بن مضارع آن ها در بن ماضي آن ها وجود دارد

1- شكل ظاهري فعل ماضي استمراري سوم شخص مفرد و فعل مضارع اخباري دوم شخص جمع هر يك از كلمه هاي زير به جز كلمه ي .....يكسان است .

1) رسيدن
2) سنجيدن
3) فروختن
4) لغزيدن  

 

  2- صيغه ي سوم شخص مفرد ماضي استمراري همه ي كلمه هاي زير به جز ....با صيغه ي دوم شخص جمع مضارع اخباري آن از نظر شكل ظاهري يكسان است

1) بردن
2) پريدن
3) جهيدن
4) طلبيدن  

 

  نکته 134
ماضي نقلي فعلي است كه در گذشته واقع شده اما اثر آن تا زمان حال باقي است . بن ماضي + ه + افعال معين (ام،اي،است،ايم،ايد،اند)

1- در بيت : ” زد بانگ كه كيست حاضر امروز
كز عشق نبوده خاطر افروز
فعل مصراع دوم از چه نوع است ؟

1) ماضي نقلي
2) ماضي بعيد
3) ماضي مستمر
4) ماضي ساده  

 

  2- فعل مصراع : ” چه فرهاد ها مرده در كوه ها “ چه زماني است ؟

1) ماضي ساده
2) ماضي نقلي
3) ماضي مستمر
4) ماضي بعيد  

 

  نکته 135
ساختمان ماضي نقلي در قديم به صورت زير بوده است :
بن ماضي + فعل معين ”است“ + شناسه

1- در مصراع ” بده داد من كآمدستم دوان “ چه نوع ماضي وجود دارد ؟

1) بعيد
2) نقلي
3) استمراري
4) ساده  

 

  2- ” شنيدستي “ در بيت زير چه نوع فعلي است ؟
”كنون رزم سهراب و رستم شنو
دگرها شنيدستي اين هم شنو

1) ماضي نقلي
2) ماضي بعيد
3) ماضي التزامي
4) ماضي ساده  

 

  نکته 136
ماضي بعيد فعلي است كه در گذشته انجام گرفته است و قبل از فعل ماضي ديگري به وقوع پيوسته است
بن ماضي +ه + فعل معين ” بود“+ شناسه

1- در گذشته به كدام يك از انواع فعل ماضي ” ماضي مقدّم “ مي گفته اند ؟

1) نقلي
2) بعيد
3) التزامي
4) استمراري  

 

  2- همه فعل هاي ماضي زير به جز ماضي .....فعل كمكي دارند .

1) استمراري
2) التزامي
3) مستمر
4) نقلي  

 

  نکته 137
ماضي التزامي بيانگر انجام يافتن كاري است در گذشته آن هم به صورت شك و ترديد يا اميد و آرزو
بن ماضي +ه + فعل معين ” باش “+شناسه

1- در عبارت زير كدام يك از افعال ماضي بكار نرفته است ؟
” گفت : گفته ام را پيش از اينكه به تو گفته باشم به او گفته بودم “

1) نقلي
2) ساده
3) التزامي
4) بعيد  

 

  2- فعل ” رفته باشد “ كه ماضي التزامي است داراي چند تكواژ است ؟

1) پنج
2) چهار
3) سه
4) دو

نکته 138
ماضي مستمر ( ملموس يا درجريان ) اين فعل بيانگر انجام كاري است آن هم در گذشته به صورت استمرار، تاكيد و تكرار
داشت + شناسه + مي + بن ماضي + شناسه

1- كدام نوع فعل ماضي از تركيب ماضي ساده از خانواده ي ” داشتن + مضارع استمراري از فعل مورد نظر “ ساخته مي شود ؟
1) التزامي
2) مستمر
3) استمراري
4) بعيد

2- جمله ي سوم در شعر :
” يادم آمد ، هان – داشتم مي گفتم آن شب نيز – سورت سرماي دي بيداد ها مي كرد “ داراي چه زماني است ؟
1) ماضي مستمر
2) ماضي استمراري
3) ماضي ساده
4) ماضي نقلي

نکته 139
مضارع اخباري فعلي است كه روي دادن آن در زمان حال يا آينده ي نزديك قطعي باشد و براي بيان حقايق كلي و مطالــب علــمي از آن استفاده مي شود .

1- كدام گزينه درباره ي كاربرد مضارع اخباري نادرست است ؟
1) براي بيان كاري كه در آينده انجام خواهد گرفت
2) براي بيان احتمال ، الزام و آرزو در آينده
3) براي بيان حقايق كلي و مطالب علمي
4) براي بيان كاري كه اكنون در حال انجام است

2- عبارت زير فاقد چه نوع فعلي است ؟
” شنيده بودم فلان عامل را كه فرستاده اي به فلان ولايت بر رعيّت دراز دستي مي كند و ظلم روا مي دارد “
1) مضارع اخباري
2) ماضي ساده
3) ماضي نقلي
4) ماضي بعيد

نکته 140
ساختمان مضارع اخباري به صورت زير است :
جزء پيشين ” مي يا همي + بن مضارع + شناسه “

1- در بيت: ” الا اي هوشمند خوب كردار
بگويم با تورمزي چند از اسرار
بگويم چه زماني است ؟
1) مضارع اخباري
2) مضارع التزامي
3) ماضي ساده
4) ماضي التزامي

2- زمان فعل در مصراع : ” نه هرگز بر انديشم از پادشا“ چيست ؟
1) مضارع التزامي
2) مضارع اخباري
3) ماضي ساده
4) ماضي استمراري

نکته 141
شكل مضارع اخباري از خانواده ي ” هستن “ بدليل از بيـن رفتن يا تغيير شـكل بسياري از صيغه هاي آن ” قياسي “ نيست و به دو صورت زير است :
الف ) استم-استي-است-استيم-استيد-استند
ب) هستم-هستي-هست –هستيم-هستيد-هستند

1- با توجه به هم زماني فعل هاي هر چهار مصراع فعل كدام مصراع از نظر نوع با بقيه فرق دارد ؟
1) ورايدون كه زين كار هستم گناه
2) سريرزشرم و بهايي مراست
3) اشتر به شعر عرب در حالت است وطرب
4) نفحات صبح داني زچه روي دوست دارم

2- با توجه معني در عبارت زير زمان افعال به ترتيب عبارتند از .......
الهي اگر تو مرا خواستي من آن خواستم كه توخواستي
1) التزامي – اخباري – التزامي
2) التزامي – اخباري – اخباري
3) التزامي – التزامي – التزامي
4) اخباري – اخباري – اخباري

نکته 142
مضارع التزامي بر انجام دادن كار يا روي دادن حالتي در زمان حال ، همراه با شك و ترديد يا اميد و آرزو دلالت مي كند .

1- زمان فعل در مصراع ” كاشكي قيمت انفاس بدانندي خلق ” كدام است ؟
1) ماضي استمراري
2) مضارع التزامي
3) مضارع اخباري
4) ماضي مستمر

2- در عبارت :” هر چه عاشق در راز پوشي بكوشد باز نگاه دو ديده اش از سرّ ضمير خبر مي دهد “ كدام افعال آمده است ؟
1) مضارع التزامي – مضارع التزامي
2) مضارع التزامي – مضارع اخباري
3) مضارع اخباري – مضارع اخباري
4) مضارع التزامي – ماضي استمراري  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
ساختمان افعال

 

  نکته 143
ساختمان مضارع التزامي به صورت زير است :
جزء پيشين ”ب“ + بن مضارع + شناسه

1- در عبارت زير به ترتيب چند مضارع اخباري و چند مضارع التزامي آمده است ؟ ” نداني و نداني كه نداني و نخواهي كه بداني كه نداني “

1) 2 ، 4
2) 4 ، 2
3) 5 ، 1
4) 1 ، 5  

 

  2- عبارت :” در اين تو را چند مزد باشد . به خشم گفت :
نبخشيدم ونبخشم كه وي را اميرالمومنين به من داده است “ جمله ي اول داراي چه نوع فعل است ؟

1) مضارع التزامي
2) مضارع اخباري
3) ماضي ساده
4) ماضي نقلي  

 

  نکته 144
در شعر و نثر گاهي حرف ” ب“ بر سر فعل مضارع التزامي و ” مي “ بر سر فعل مضارع اخباري نمي آيد اما در معني عملا مي توان ”ب“و”مي“ را بر سر فعل افزود.

1- زمان فعل ها در مصراع :
” اگر در باغ عشق آيي همه فرّاش دل يابي “ به ترتيب كدام است

1) مضارع اخباري – مضارع التزامي
2) مضارع التزامي – مضارع اخباري
3) مضارع اخباري – مضارع اخباري
4) مضارع التزامي – مضارع التزامي  

 

  2- زمان فعل ها در بيت زير به ترتيب چيست ؟
عشق چون آيد برد هوش دل فرزانه را
دزد دانا مي كشد اول چراغ خانه را

1) اخباري – اخباري – اخباري
2) التزامي – اخباري – اخباري
3) التزامي – اخباري – التزامي
4) اخباري – التزامي – اخباري  

 

  نکته 145
جز دو ساخت ” ماضي و مضارع التزامي “ ساخت ساير زمان هاي فعل از وجه اخباري است ولي ” مضارع التزامي و ماضي التزامي “ براي وجه التزامي به كار مي رود .

1- كدام گزينه مشخصه هاي فعل ” مي خنديد“ را نشان مي دهد ؟

1) مضارع اخباري دوم شخص جمع – وجه خبري
2) ماضي ساده دوم شخص مفرد – وجه التزامي
3) ماضي مستمر دوم شخص مفرد – وجه التزامي
4) ماضي مستمر دوم شخص جمع – وجه خبري  

 

  2- وجه كدام فعل با بقيه متفاوت است ؟

1) اميدوارم كه ما را فراموش نكرده باشد
2) شايد از خطاي شما چشم بپوشد
3) پرويز در امتحان ورودي موفق شد
4) كاش پرويز در امتحان ورودي موفق بشود  

 

  نکته 146
در فارسي امروز هر فعلي را مي توان با آوردن تكواژ ” ن“ منفي كرد فقط زمان هاي مستمر صورت منفي ندارند و براي منفي ساختن آن ها از معادل هاي غير مستمر استفاده مي شود.

1- براي منفي كردن ماضي مستمر از ماضي ...... و براي منفي كـردن مضارع مستـمر از مضارع ..... استـفاده مي كنيم .

1) استمراري – التزامي
2) استمراري – اخباري
3) ساده – اخباري
4) ساده – التزامي  

 

  2- كدام يك از فعل هاي زير صورت منفي ندارند؟

1) داشتم مي خواندم
2) مي خوانم
3) خوانده ام
4) خوانده باشد  

 

  نکته 147
فعل از نظر اجزاي تشكيل دهنده ( ساختمان ) بر سه نوع است :
1- ساده
2- پيشوندي
3- مركب

1- كدام فعل مركب نيست ؟

1) طعنه مي زند
2) تنه مي زند
3) نق مي زند
4) چانه مي زند  

 

  2- كدام گزينه فعل مركب است ؟

1) غذا خورد
2) سرما خورد
3) آب خورد
4) ميوه خورد  

 

  نکته 148
اگر پيش از فعل ساده يا پيشوندي يك يا چند تكواژ آزاد يا مستقل بيايد و با آن تركيب شود كلمه ي حاصل ، فعل مركب است .

1- در كدام گزينه فعل مركب وجود ندارد ؟

1) كاوبه تائيد نظر حل معما مي كرد
2) تا به تحقيق مرا منزل و ره ننمايي
3) سال ها دل طلب جام جم از ما مي كرد
4) طي اين مرحله بي همرهي خضر مكن  

 

  2- كدام يك از افعال زير فعل مركب نيست ؟

1) خشمگين شد
2) دوست داشت
3) دل بست
4) ايمان آورد  

 

  نکته 149
اگر به اول فعل هاي ساده ” وند “ افزوده شود اين فعل ها به فعل پيشوندي تبديل مي شوند مثل : آمد === برآمد ، درآمد ، باز آمد

1- كدام فعل پيشوندي است ؟

1) شركت دادند
2) آورد
3) روي داد
4) بر مي دارم  

 

  2- در كدام گزينه پيشوند ” بر “ هيچ معناي تازه اي به فعل ساده آن نمي افزايد ؟

1) برافتاد
2) برخاست
3) برانداخت
4) برنشست

نکته 150
آوردن حرف نشانه ي ” را“ بين دو جزء فعل مركب از نظر نگارشي نادرست است . ضمنا اين حرف بايد دقيقا بعد از مفعول بيايد نه بعد از جمله ي معرّفي كننده ي مفعول .

1- كاربرد ” را“ در ميان كدام دو جزء جايز نيست
1) پيچ خورد
2) نان خورد
3) آب خورد
4) ميوه خورد

2- در كدام گزينه حرف ” را“ كاربردي نادرست دارد ؟
1) حتي آن را مرادف بي نيازي مي شمرد
2) نام را باز ستانيم از ابر
3) كفشي كه خريده بودي را پسنديدم
4) آسمانش را گرفته تنگ در آغوش

نکته 151
حرف ”را“ هميشه نشانه ي مفعول نيست ،گاهي مي تواند حرف اضافه و گاهي فكّ اضافه باشد.

1- حرف ” را“ در كدام گزينه كاربردي متفاوت دارد ؟
1) او را مطوّقه گفتندي
2) سه خليفت را خدمت كرد
3) وحي آمد كه اين يگانه را بگوييد
4) چنان كاري كه خود را كشتن در پيش داريم

2- ” را “ در مصراع :” اين راه را نهايت صورت كجا توان بست “ چه كاربردي دارد ؟
1) فك ّ اضافه
2) صوت
3) حرف اضافه
4) حرف ربط

نکته 152
چنانچه حرف ” را“ بين مضاف و مضاف اليه تفكيك ايجاد كند فكّ اضافه است .

1- در مصراع :” جانا روا نباشد خونريز را حمايت “ كاربرد ”را“ چيست ؟
1) نشانه ي مفعول
2) حرف اضافه
3) فك ّاضافه
4) حرف ربط

2- ” را“ در بيت زير داراي چه كاربردي است ؟
”سرانجام گفت ايمن از هردوان
نگردد مرا دل نه روشن روان “
1) فكّ اضافه
2) حرف اضافه
3) نشانه ي مفعول
4) حرف ربط

نکته 153
فعل از جهت ويژگي گذر به سه دسته تقسيم مي شود :
1- ناگذرا
2-گذرا
3-دووجهي

1- كدام يك از افعال زير ناگذر است ؟
1) لرزيد
2)افكند
3) انداخت
4) بخشيد

2- فعل كدام گزينه دو وجهي نيست ؟
1) گسست
2) شكست
3) ريخت
4) دوخت

نکته 154
به فعل هايـي كه معنـي آن هـا با نهاد كـامل است ” ناگذر“ و به فعل ها يي كه علاوه بر نهاد به جزء يا اجــزاي ديگري نياز دارند ” گذرا “ مي گويند .

1- در كدام گزينه يك جمله ي دوجزئي با فعل ” ناگذر“ مشاهده مي شود ؟
1) مشركان بت ها را مي پرستيدند
2) رضا كتاب جغرافي خوانده است
3) آن ها مرا مي شناسند
4) دوستان ما خواهند آمد

2- كدام فعل به صورت نادرست به ”گذرا“ تبديل شده است ؟
1) ترسيد= ترساند
2) چسبيد=چسباند
3) رست = روياند
4) جوشيد=جوشاند  

    

 

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
افعال گذرا به متمم و گذرا به مفعول ، افعال معلوم ومجهول ، حذف فعل و...

 

  نکته 155
اگر به فعل هاي ” گذرا به متمم “ و ”گذرا به مفعول “ تكواژ ”ان“ بيفزاييم تبديل به فعل هاي گذرا به ”مفعول ومتمم “ مي شوند يعني جمله ي چهارجزئي با مفعول ومتمم را مي سازند

1- كدام يك از فعل هاي زير علاوه بر مفعول نياز به متمم دارد ؟

1) خراشيدن
2) جويدن
3) ستودن
4) چسباندن  

 

  2- با افزودن تكواژ ”ان“ از كدام مصدر نمي توان گذراي سببي ساخت ؟

1) دانستن
2) ترسيدن
3) گذشتن
4) رهيدن  

 

  نکته 156
فعل معلوم فعلي است كه فاعل آن معلوم و مشخص باشد و فعل مجهول فعلي است كه فاعل آن مشخص نيست و ما آن را به مفعول جمله نسبت مي دهيم .

1- كدام فعل مجهول است ؟

1) خواهم برد
2) رفته بوديد
3) برده خواهد شد
4) تشريف فرما شدند  

 

  2- در هر گزينه به جز گزينه ي .......يك فعل مجهول هست .

1) دوخته شده است
2) آسوده شد
3) داشت خوانده مي شد
4) نوشته مي شود  

 

  نکته 157
طرز مجهول كردن فعل معلوم :
بن ماضي + ه + صيغه اي از خانواده ي ” شدن“ كه عينا شبيه فعل مورد نظر باشد .

1- ” آموخته مي شود “ مجهول كدام گزينه است؟

1) آموخت
2) مي آموخت
3) مي آموزد
4) بياموزد  

 

  2- كدام گزينه ماضي مجهول است ؟

1) خوانده باشد
2) خوانده مي شود
3) خوانده آمده است
4) خوانده بشود  

 

  نکته 158
اگر بخواهيم جمله اي را كه داراي فعل معلوم است به صورت مجهول درآوريم ابتدا فعل را متناسب با مفعول ، مجهول مي كنيم و آنگاه نهاد يا فاعل را حذف مي نماييم .

1- مجهول جمله ي ” دبير ورزش آنها را به تماشاي مسابقه خواهد آورد “ كدام است ؟

1) آورده خواهند شد
2) آورده شدند
3) آورده مي شوند
4) آورده خواهد شد  

 

  2- مجهول جمله ي ” رضا آن كتاب را از روي ميز بر مي دارد “ كدام است ؟ آن كتاب ازروي ميز...........

1) برداشته شد
2) برداشته مي شود
3) برداشته مي شد
4) برداشته شده است  

 

  نکته 159
فعل مجهول فقط از فعل هاي گذرا به مفعول ساخته مي شود و فعل هاي ناگذر مجهول نمي شوند .

1- كدام يك از فعل هاي زير مجهول نمي شود ؟

1) دوخت
2) مي ديد
3) آموخت
4) مي آمد  

 

  2- صورت مجهول فعل ” افتاد“ در كدام گزينه آمده است ؟

1) افتاده شد
2) افتاده مي شد
3) انداخته شد  

 

  نکته 160
فعل معين (=كمكي ) فعلي است كه براي صرف فعل اصلي به كار مي رود .

1- در كدام گزينه فعل معين به كار رفته است ؟

1) آرزو دارم كه همه با اسلام راستين آشنا شوند
2) خلق و خوي ناپسند را رها كنيد
3) دارم از پيش دوست مي آيم
4) هر چه نپايد دلبستگي را نشايد  

 

  2- در كدام گزينه ” فعل معين “ هست ؟

1) تا باز كه او را بكشد آن كه تو را كشت
2) تا كس نكند رنجه به دركوفتنت مشت
3) چون تيغ به دست آري مردم نتوان كشت
4) حيران شدوبگرفت به دندان سر انگشت  

 

  نکته 161
چنانچه يكي از افعال خانواده ي ” شايستن ، بايستن ، توانستن و يارستن “ با مصدر مرخّم يا مصدر كامل بيايند وجه مصدري را مي سازند در متون گذشته به اين افعال ” شبه معين “ مي گفتند

1- در كدام گزينه فعل كمكي ” وجه مصدري “ را ساخته است ؟

1) پايداري و استقامت ميخ /شايد ار عبرت بشر گردد
2) سپهر آيينه ي عدل است شايد /كه هر چه از توبيند وانمايد
3) صد ملك دل به نيم نظر مي توان خريد /خوبان در اين معامله تقصير مي كنند
4) گربه اقليم عشق روي آري /همه آفاق گلستان بيني  

 

  2- همه ي فعل هاي ماضي به جز ماضي ..... فعل معين يا كمكي دارند ؟

1) استمراري
2) التزامي
3) مستمر
4) نقلي

نکته 162
چنانچه ماضي ساده قطعي بودن عملي را در زمان حال يا آينده نزديك نشان دهد به آن مضارع يا مستقبل محقّق الوقوع مي گويند .

1- با توجه به عبارت :” اگر شفاعت تو رد كند قضا كار خود بكرد و هيچ در مان نيست “ زمان فعل جمله ي ” قضا كار خود بكرد “ چيست ؟
1) ماضي بعيد
2) مضارع التزامي
3) ماضي ساده
4)مستقبل محقّق الوقوع

2- در كدام گزينه مستقبل محقّق الوقوع وجود دارد ؟
1) باران مي باريد اما افق داشت روشن مي شد
2) نه اين طور نميشه بلند ميشي و واميستي
3) تفنگ را بنداز رو زمين ،تكون بخوري مردي
4) اين اسكناس را مي گيري و زود مي روي

نکته 163
فعل هايي مثل :” كُناد ، دهاد ، مريزاد و ....“ كه در كتاب درسي شما آمده اند فعل دعايي به حساب مي آيند .

1- كدام فعل دعايي نيست ؟
1) زشت باديد
2) خدايتان بميراناد
3) پدرشان را مزد دهاد
4) آنان را ايستانيد

2- در كدام گزينه فعل دعايي وجود دارد ؟
1) مردي را ديد به انواع فسق و فجور موجود چنان كه انگشت نماي شده بود
2) آن كس شيخ را گفت : خدايت در بهشت كناد
3) در نيشابور به محله اي فرو مي شد جمع متصوفه بيش از صدوپنجاه كس بازو به هم
4) شيخ نعره اي بزد وگفت :راست باز وپاك باز و امير باش

نکته 164
اگر حـذف فعل بـه دليل تـكرار و بـراي پـرهيز از تكرار صورت گيرد آن را ” حذف به قرينه ي لفظي “
مي گويند اما اگر شنونده يا خواننده از سياق سخن به بخش حذف شده پي ببرد ” حذف به قرينه معنوي “ است .

1- در بيت زير چند فعل به قرينه ي معنوي حذف شده است ؟
” چرخ ار چه رفيع خاك پايت
عقل ار چه بزرگ طفل راهت “
1) سه فعل
2) دو فعل
3) چهار فعل
4) يك فعل

2- فعل كمكي در كدام گزينه به قرينه ي لفظي حذف شده است ؟
1) به نام او كه نام او راحت روح است و پيغام او مفتاح فتوح
2) فصلي خواهم نبشت و پس به سر قصه شد
3) تو مو بيني و مجنون پيچش مو
4) به خدا كه گر بميرم كه دل از تو برنگيرم

نکته 165
زماني مي توان فعل را حذف كرد كه مشابه قسمت حذف شده در فعل جمله مجاور ديده شود در غير اين صورت حذف نادرست است .

1- كدام گزينه به ويرايش نياز ندارد ؟
1) آل بويه بغداد را فتح كرده و خليفه را بركنار و پسرش را به جاي او گماردند
2) كليات لايحه بودجه در جلسه ي امروز مجلس مطرح و بررسي شد
3) گزارشات رسيده را بررسي و يادداشت كردم
4) همه ي نامه ها در جلسه ي شوراي دبيران مطرح و به تصويب رسيد

2- در كدام گزينه حذف به صورت نادرست انجام شده است ؟
1) آن ها حركت كردند و مانيز به دنبالشان
2) هواپيما فرود و مسافران را پياده كرد
3) صبح زود رسيديم و آنها زودتر
4) شهرميان دشت گسترده بود پر از دار و درخت

نکته 166
حذف نهاد جدا :
نهاد جمله هاي هم پايه و ناهم پايه ي اول شخص و دوم شخص را هميشه مي توان به قرينه ي نهاد پيوسته حذف كرد مگر آن كه وابسته يا بدل همراه باشد يا تاكيدي در كار باشد .

1- حذف نهاد جدا ، در عبارت :” ما دانش آموزان كلاس سوم دبيرستان ، تقاضا مي كنيم كتاب هاي تازه اي براي كتابخانه تهيه كنيد “ به چه دليل ممكن نيست ؟
1) همراه بودن با بدل
2) عدم مطابقت با نهاد اجباري
3) همراه بودن با مضاف اليه
4) عدم مطابقت با قاعده ي واجي

2- حذف نهاد جدا در عبارت :” استاد فيزيك ، دانشگاه تهران در همايش بين المللي سخن راني كرد “ به چه دليل ممكن نيست ؟
1) همراه بودن با صفت
2) همراه بودن با مضاف اليه
3) همراه بودن با بدل
4) مطابقت نداشتن نهاد با فعل  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
فعلهاي اسنادي و گروههاي اسمي

 

  نکته 167
درفعل هاي اسنادي بايد به معني و مفهوم افعال دقت داشته باشيم .

1- در مصراع: ” جانم ملول گشت ز فرعون و ظلم او “ چه نوع فعل ماضي است ؟

1) استمراري
2) التزامي
3) ساده
4) نقلي  

 

  2- ” نيست “ در كدام گزينه فعل اسنادي نيست ؟

1) كار تباه كردي و گفتي تباه نيست
2) ميدان همت جهان خوابگاه نيست
3) يغماگراست چون تو كسي پادشاه نيست
4) يك مرد رزمجوي تورا درسپاه نيست  

 

  نکته 168
درفعل هاي ساده بن مضارع يك تكواژ است

1- كدام فعل مركب نيست؟

1) دوست داشت
2) ايمان آورد
3) غذا خورد
4) حل كرد  

 

  2- كدام فعل ساده نيست؟

1) سخن گفت
2) نگاه كرد
3) ناراحت شد
4) خشمگين شد  

 

  نکته 169
در فعل هاي مستمر افعــال خانــواده ي ” داشتن “ و در فعل هاي ماضي نقلي افعال معين ( ام ،اي،است،ايم،ايد،اند) وجود دارد .

1- ” داشت نوشته مي شد “ چه نوع فعل ماضي است ؟

1) مستمر
2) استمراري
3) التزامي
4) بعيد  

 

  2- در كدام گزينه فعل ماضي نقلي وجود ندارد ؟

1) چه فرهاد ها مرده در كوهها/ چه حلاج ها رفته بر دارها
2) به خون خود آغشته ورفته اند/ چه گل هاي رنگين به جويبارها
3) مهين مهرورزان كه آزاده اند/ بريزند از دام جان تارها
4) همي گويم و گفته ام بارها / بود كيش من مهر دلدارها  

 

  نکته 170
بعضي از فعل ها برخلاف قاعده گذرا مي شوند .

1- همه ي گزينه هاي زير خلاف قاعده گذرا مي شوند به جز گزينه ي .....

1) افتادن
2) ترسيدن
3) آمدن
4) رفتن  

 

  2- شكل گذراي كدام گزينه با بقيه تفاوت دارد ؟

1) جهيدن
2) چكيدن
3) نشستن
4) پريدن  

 

  نکته 171
” تا“ هميشه حرف ربط و حرف اضافه نيست گاهي ممكن است ” صوت “ واقع شود .

1- در مصراع :” تا بر سر سبزه تا به خواري ننهي “ كدام كلمه را مي توان معادل ” زنهار و مواظب باش “ دانست ؟

1) تا
2) به
3) سر
4) بر  

 

  2- كلمه هاي كدام گزينه نام آوا هستند ؟

1) آه – واي
2) هان – زنهار
3) خرت خرت – شرشر
4) آفرين – احسنت  

 

  نکته 172
صوت كلمه اي است كه بدون نياز به فعل بيان كننده ي غرض گوينده يا نويسنده است .
1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ..... ” صوت “ به كاررفته است .

1) آه دست پسرم يافت خراش
2) بگفت ار من كنم در وي نگاهي
3) فريب جهان را مخور زينهار
4) هان اي عزيز فصل جواني بهوش باش  

 

  2- كدام كلمه اگر در عبارتي به كار رود در حكم فعل است و يك شبه جمله به حساب مي آيد؟

1) كاشكي
2) زينهار
3) قطعا
4) شايد  

 

  نکته 173
فعل مجهول از ” صفت مفعولي “+افعال خانواده ي ” شدن “ ساخته مي شود .
1- از مصدر ” كشيدن “ ماضي بعيد مجهول دوم شخص جمع كدام گزينه است ؟

1) كشيده شده ايد
2) كشيده مي شويد
3) كشيده شده بوديد
4) كشيده شده بودند  

 

  2- ” ديده شده باشند “ چه نوع فعل است ؟

1) ماضي التزامي
2) ماضي بعيد
3) ماضي التزامي مجهول
4) ماضي ساده

نکته 174
گاهي در ماضي استمراري بجاي جزء پيشين ” مي يا همي“ ي “ در آخر فعل مي آيد .

1- در عبارت :” آواز دادم غلامي را كه به من نزديك او بودي به هر وقت “ فعل جمله ي دوم چه زماني است ؟
1) ماضي استمراري
2) ماضي ساده
3) ماضي نقلي
4) ماضي بعيد

2- ” رزمندگان جبهه ي حق جان فشانده اند “ ، ”جان فشانده اند “ چه فعلي است ؟
1) ماضي ساده
2) ماضي نقلي
3) ماضي بعيد
4) ماضي مستمر

نکته 175
گاهي ممكن است در يك عبارت يا يك مصراع چند فعل ماضي يا مضارع قرار گيرد .
1- شعر : ” مي تراود مهتاب ،مي درخشد شب تاب / مانده پاي آبله از راه دراز / بردم دهكده مردي تنها “ كدام فعل ماضي را دارد ؟
1) نقلي
2) ساده
3) استمراري
4) التزامي

2- كدام گزينه جمله ي دو جزئي بدون فعل نيست ؟
1) سيگار كشيدن ممنوع
2) زندگي يعني تلاش
3) مرحمت شما زياد
4) عيدتان مبارك

نکته 176
فعل ممكن است داراي مفاهيم گوناگوني باشد.
1- از ”گشت “ در مصراع : ” گرتونباشي يار من ، گشت خراب كار من “ كدام مفهوم بر مي آيد؟
1) مي گرديد
2) مي گردد
3) مي گشت
4) بگردد

2- فعل كدام گزينه دو وجهي نيست ؟
1) گسست
2) شكست
3) ريخت
4) دوخت

نکته 177
هر گروه اسمي از يك اسم به عنوان هسته تشكيل شده و ممكن است يك يا چند وابسته داشته باشد كه وجود هسته الزامي و وجود وابسته يا وابسته ها اختياري است .

1- در بيت زير چند اسم آمده است ؟
به اميد آنكه شايد برسد به خاك پايت
چه پيام ها سپردم همه سوز دل صبا را
1) هفت
2)هشت
3) نه
4) ده

2- در عبارت : ”به هر چهاردانش آموز شركت كننده در اردو يك اتاق مي دادند “ كدام گزينه هسته ي گروه اسمي است ؟
1) چهار
2) اردو
3) دانش آموز 4
) شركت كننده

نکته 178
اسم از جهت ويژگي شمار به سه دسته تقسيم مي شود :
1- مفرد
2-جمع
3-اسم جمع
1- اگر اسمي نشانه ي جمع نداشته باشد اما مفهوم جمع را برساند و بر يك مجموعه دلالت كند در اصطلاح دستوري چه نام دارد ؟
1) جمع
2) جمع مكسر
3) اسم جنس
4) اسم جمع

2- كدام اسم مفرد است ؟
1) لشكر
2) طايفه
3) كاروان
4) ورزشگاه

نکته 179
براي نشان دادن تعداد بيش از يكي ، از وابسته‌هاي پسين (= نشانه هاي جمع ) استفاده مي‌ شود .

1- كدام نوع اسم است كه دو وابسته ي پسين ( نشانه هاي جمع و ” ي “ نكره ) را نمي پذيرد ؟
1) مفرد
2) مشتق
3) جمع
4) خاص

2- كدام گزينه جمع است ؟
1) ملّت
2) گله
3) ايل
4) سپاهيان

نکته 180
نشانه هاي جمع به ترتيب كثرت استعمال عبارتند از :
1- ها
2-ان
3- ات ( جات )
4- ين
5- ون

1- كدام نشانه ي جمع تقريبا براي تمام كلمات حتي واژه هاي دخيل به كار مي رود ؟
1) ان
2) ات
3) ون
4) ها

2- كلماتي كه به مصوت بلند ” ا “ و ” و “ ختم مي شوند كدام نشانه ي جمع را مي گيرند ؟
1) گان
2) ات
3) جات
4) يان  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
اسامي جمع ، اسم معرفه و نكره ، اسم عام وخاص ، اسم مركب ومشتق و...

 

  نکته 181
در كلماتي مثل ” روحانيون و انقلابيّون “ پسوند جمع مفهوم تشكّل و تجمّع را مي رساند و در كلماتي مثل ” بيچارگان ، درماندگان “ هنگام جمع بستن ” ه “ حذف مي شود و به جاي آن ”گ “ ميانجي مي آيد .

1- كدام يك از نشانه هاي جمع كاربرداندكي دارد و بيش تر مفهوم ” تشكل و تجمع “ را مي رساند ؟

1) ون
2) ين
3) ات
4) ان  

 

  2- كلماتي كه به ( ه / ـه) ختم مي شوند كدام نشانه ي جمع را مي گيرند ؟

1) يان
2) گان
3) ون
4) ين  

 

  نکته 182
پسوند ”ان “ هميشه نشانه ي جمع نيست .

1- كدام پسوند ساختمان كلمات به مفهوم فاعلي ، زمان و مكان به كار رفته است ؟

1) ان
2) دان
3) ستان
4) ار  

 

  2- پسوند ”ان “ در كدام گزينه با بقيه متفاوت است؟

1) گيلان – گرگان
2) خندان – گريان
3) لرزان – شتابان
4) سوزان – لرزان  

 

  نکته 183
اسم يا شناس ( = معرفه ) است يا ناشناس (=نكره ) و يا اسم جنس

1- اسمي كه نه نكره باشد و نه معرفه چه اسمي است؟

1) خاص
2) عام
3) اسم جمع
4) جنس  

 

  2- اسم جنسي كه مضاف اليه آن شناس باشد چه اسمي به حساب مي آيد ؟

1) معرفه
2) نكره
3) جنس
4) خاص  

 

  نکته 184
اسم مي تواند عام يا خاص باشد .

1- كدام اسم است كه تمام وابسته هاي پيشين و پسين اسم را مي پذيرد ؟

1) خاص
2) عام
3) شناس
4) ناشناس  

 

  2- كدام يك از اسم ها اگر جمع بسته شوند مفهوم ” تشبيه و تاكيد “ را مي رسانند ؟

1) خاص
2) عام
3) اسم جمع
4) اسم ناشناس  

 

  نکته 185
اسم از جهت ويژگي ساخت يعني اجزاي تشكيل دهنده به چهار نوع تقسيم مي شود :
1- ساده
2- مركب
3- مشتق
4-مشتق – مركب

1- اسمي است كه يك جزء آن معناي مستقل ندارد؟

1) مركب
2) ساده
3) مشتق
4) خاص  

 

  2- كدام گزينه از وند هاي حرفي است و اسم مشتق نمي سازد ؟

1) ار
2) بان
3) چه
4) ها  



نکته 53
چنانچه بين مضاف و مضاف اليه رابطه ي همانندي برقرار باشد به آن اضافه ي تشبيهي مي گويند و اگر مضاف يعني هسته گروه اسمي در غير معناي واقعي خود به كار رود يعني مضاف اليه ، مضاف را عاريه بگيرد به آن اضافه ي استعاري مي گويند .

1- نوع كدام تركيب با بقيه متفاوت است ؟

1) پاي طبيعت
2) طوطي جان
3) گنج سعادت
4) كيمياي عشق  

 

  2- كدام گزينه اضافه ي استعاري است ؟

1) فراش باد صبا
2)چشم دل
3) دايه ي ابر بهاري
4) مهد زمين  

 

  نکته 54
در گروه اسمي هر گاه پس از اسم ، كسره بيايد چنانچه كلمه ي پس از كسره ، اسم ، ضمير و يا صفت شمارشي نباشد صفت بياني است كه از وابسته هاي پسين گروه اسمي به شمار مي آيد.

1- از تركيبات زير كدام تركيب وصفي و كدام اضافي است ؟ ” سخن دلنشين – كلام سعدي – شعر موزون – رنج مادر “

1) اضافي – وصفي – اضافي – وصفي
2) وصفي – اضافي – وصفي – اضافي
3) اضافي – اضافي – وصفي – وصفي
4) وصفي – وصفي – اضافي – اضافي  

 

  2- دركدام مصراع صفت بياني جانشين اسم نيست ؟

1) نبيند مدعي جز خويشتن را
2) اي سليم ، آب ز سرچشمه ببند
3) درشتي نگيرد خردمند پيش
4) چيزي نخريد و زر بينداخت  

 

  نکته 55
مضاف و موصوف كه هسته گروه اسمي هستند مي توانند در جمله نقش هاي متفاوتي داشته باشند .

1- با توجه به مفهوم بيت زير نقش كدام كلمه نادرست است ؟ ” مشكل خويش بر پير مغان بردم دوش كاو به تاييد نظر حل ّ معما مي كرد “

1) خويش = مضاف اليه
2) مشكل = مفعول
3) معما = مضاف اليه
4) معما = مفعول  

 

  2- كلمات :” جان و جوانان و پند “ در بيت زير به ترتيب چه نقشي دارند ؟
” نصيحت گوش كن جانا كه از جان دوست تر دارند
جوانان سعادتمند پند پير دانا را “

1) ندايي – نهادي – مفعولي
2) نهادي – نهادي – متممي
3) ندايي – نهادي – نهادي
4) نهادي – وصفي – متممي

نکته 56
مولوي : شاعر قرن هفتم
آثار :
منظوم و منثور

1- كدام كتاب ظاهرا ً با نام خدا آغاز نشده است اما روح نيايش و توجه به حق در تار و پود آن نهفته است ؟
1) شاهنامه ي فردوسي
2) ليلي و مجنون نظامي
3) مخزن الاسرار
4) مثنوي معنوي

2- كدام گزينه غلط است ؟
1) ديوان شمس در قالب مثنوي سروده شده است
2) مثنوي معنوي بيست وشش هزار بيت است
3) مولوي انسان آگاه را به ني و چنگ تشبيه مي كند
4) ” ني نامه “ به هجده بيت آغازين دفتر اول مثنوي معنوي گويند

نکته 57
انواع حماسه
1- طبيعي و ملّي
2- مصنوع و ساختگي

1- همه ي آثار زير به جز ......جزو منظومه هاي حماسي طبيعي و ملّي است .
1) انه ايد
2) رامايانا
3) گيل گمش
4) مهابهارات

2- كدام گزينه نمي تواند مكمل جمله ي زير باشد؟
” حماسه به شعري گفته مي شود كه .....“
1) حوادث خارق العاده در ان جريان داشته باشد
2) زمينه ي قهرماني داشته باشد
3) عاطفي و احساسي باشد
4) روايي و داستاني باشد

نکته 58
حماسه هاي طبيعي : شاهنامه ي فردوسي – گرشاسب نامه ي اسدي توسي – ايلياد و اديسه ي هومر – زامايانه و مهابهارات – گيل گمش

1- همه ي منظومه هاي زير ، به جز منظومه ي .... از آثار حماسي طبيعي و ملّي است .
1) اديسه = هومر
2) انه ايد = ويرژيل
3) شاهنامه = فردوسي
4) گرشاسب نامه =توسي

2- سرايندگان مجموعه هاي زير به جز .....به ابداع و آفرينش توجهي نداشته اند بلكه داستانهاي مدون كتبي يا شفاهي را باقدرت شاعرانه ي خويش نقل كرده اند.
1) ايلياد و اديسه
2) انه ايد
3) رامايانا و مابهارات
4) شاهنامه ي فردوسي

نکته 59
حماسه هاي مصنوع :
انه ايد – حمله ي حيدري – خاوران نامه ي ابن حسام خوسفي – ظفر نامه – شهنشاهنامه

1- كدام گزينه حماسه ي مصنوع نيست ؟
1) انه ايد سروده ي ويرژيل
2) خاوران نامه ابن حسام خوسفي
3) شهنشاهنامه ي ملك الشعراي صبا
4) ايلياد و اديسه ي هومر

2- ” در اين منظومه ها ، شاعر با داستان هاي مدون و معيني سر و كار ندارد بلكه داستان را خود ابداع مي كند و تخيل خود را در آن دخالت مي دهد“
1) مهابهارات
2) ظفر نامه ي حمدالله مستوفي
3) شاهنامه ي فردوسي
4) رامايانا

نکته 60
ويژگيهاي حماسه :
1- داستاني
2- قهرماني
3- ملّي
4- خرق عادت

1- كدام گزينه از زمينه هاي اصلي شعر حماسي نيست ؟
1) بيان واقعيت
2) خرق عادت
3) قهرماني
4) ملّي

2- در شاهنامه ي فردوسي وجود سيمرغ يا ديو سپيد به كدام يك از زمينه هاي حماسه مربوط است ؟
1) خرق عادت
2) داستاني
3) قهرماني
4) ملّي  

    نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
شعر حماسي ، شعر عاشقانه ، اشعار غنايي ، اشعار تعليمي و...

 

  نکته 61
حماسه هاي منثور:
- ابو مسلم نامه
- شاهنامه ي ابومنصوري - شاهنامه ي ابوالمويد بلخي
- اخبار رستم
- حمزه نامه يارموزحمزه

1- كلمه هاي كدام گزينه براي كامل كردن عبارت زير مناسب اند ؟
” اخبار رستم از .......و ابو مسلم نامه از .......جزو آثار حماسي ........اند .

1) آزاد سرويستاني – ابو طاهر طرسوسي – منثور
2) ابوالمويد بلخي – ابوطاهر طرسوسي – منظوم
3) ابو طاهر طرسوسي – آزاد سرويستاني – منثور
4) ابوالمويد بلخي – ابو طاهر طرسوسي-منظوم  

 

  2- كدام گزينه در باره ي حمزه نامه يا رموز حمزه صادق نيست ؟

1) اثر آزاد سرويستاني است
2) از مولفي ناشناس است
3) حماسي است
4) منثور است  

 

  نکته 62
شروع شعر عاشقانه را بايد قرن چهارم دانست و رشد و باروري آن در تغزلات زيباي رودكي ، شهيد بلخي رابعه بنت كعب جستجو كرد در قرن پنجم تغزل در شعر فرخي كمال مي يابد از اويل قرن ششم عرفان واصطلاحات صوفيه با پيش گامي سنايي به حوزه غزل راه مي يابد

1- در شعر فارسي ، وسيع ترين افق معنوي ، افق شعر هاي ....است قالب شعري ......نمونه ي كاملي است كه مي توان همه ي انواع ........شعر را به خوبي در آن ملاحظه كرد

1) غنايي –قصيده – غنايي
2) غنايي – غزل – غنايي
3) تعليمي – غزل – تعليمي
4) تعليمي – قصيده – تعليمي  

 

  2- عرفان و اصطلاحات صوفيه با پيش گامي كدام شاعر و در چه قرني به حوزه ي غزل راه يافت؟

1) رودكي – چهارم
2) فرخي –پنجم
3) سنايي – ششم
4) مولوي - هفتم  

 

  نکته 63
اشعار غنايي در مضامين : تغزّل – عرفان – مناجات نامه – هجو – مرثيه – حبسيّه – شكوائيه – ساقي نامه – مديحه سرايي – عاشقانه سروده شده اند .

1- نمونه هاي موفق و معروف ” ساقي نامه “ كدام گروه است ؟

1) انوري – عبيد زاكاني
2) حافظ – رضي الدين
3) خاقاني – محتشم كاشاني
4) منوچهري – فرخي سيستاني  

 

  2- همه ي شاعران زير به جز ........در سرودن حبسيّه شهرت داشته اند ؟

1) مسعود سعد سلمان
2) فرخي يزدي
3) منوچهري دامغاني
4) خاقاني شرواني  

 

  نکته 64
نمونه هاي نثر غنايي : سمك عيّار – هزار و يك شب – سند باد نامه - راحه الارواح يا بختيارنامه – طوطي نامه - شرح زندگاني من - روزها

1- فرامرزبن خداداد ارجّاني مولف كدام اثر داستاني است ؟

1) بختيار نامه
2) سمك عيار
3) سند باد نامه
4) هزار و يك شب  

 

  2- براي پُر كردن جاهاي خالي جمله ي زير كدام گزينه مناسب است ؟
” بختيار نامه كتابي است .......از نوع .....تاليف ...... “

1) منثور – غنايي –دقايقي مروزي
2) منظوم – غنايي ظهيري سمرقندي
3) منثور – حماسي – ابوطاهر طرسوسي
4) منظوم – حماسي – اسدي توسي  

 

  نکته 65
مقلدان نظامي :
-امير خسرو دهلوي
-عرفي شيرازي
-وحشي بافقي
ابداع كننده مناظره
- وصال شيرازي
-اسدي توسي
-هاتفي

1- مبتكر مناظره در ادب فارسي چه كسي است ؟

1) پروين اعتصامي
2) نظامي گنجوي
3) وحشي بافقي
4) اسدي توسي  

 

  2- در هر گزينه به جز گزينه ي .....نام يكي از مشهورترين مقلدان خسروشيرين آمده است ؟

1) عرفي شيرازي
2) سنايي غزنوي
3) امير خسرو دهلوي
4) وصال شيرازي  

 

  نکته 66
بيدل دهلوي : قرن يازدهم و دوازدهم نماينده ي تمام عيار سبك هندي كه ديوان بيدل بيش از همه ي ديوان هاي شعر فارسي از خيال و انديشه هاي دور سرشار است .

1- كدام گزينه از مختصات شعر بيدل دهلوي نيست ؟

1) از خيال و انديشه هاي دور سرشار است
2) بسياري از ابيات شعرش پيچيده و معما گونه است
3) جهان بيني او در شعر فراتر از انديشه واحساس خواننده است
4) بسيااري از مسايل تاريخي روزگار خود را در شعر منعكس كرده است  

 

  2- در شعر بيدل دهلوي منظور از بيت زير چيست؟
” تا به كي نازي به حسن عاريت ما ومن آيينه داري بيش نيست “

1) ناپايداري وجودهاي عاريتي و عارضي
2) نازيدن به ما و من
3) مغرور نشدن به جواني و زيبايي
4) گذرا و ناپايدار بودن عمر  

 

  نکته 67
نمونه هاي شعر تعليمي :
دانش نامه ي مسيري – نصباب الصبيان - الفيه ي ابن مالك – منظومه حاج ملا هادي سبزواري

1- همه ي آثار منظوم به جز .....جزو شعر تعليمي است ؟

1) الفيه ي ابن مالك
2) گرشاسب نامه اسدي توسي
3) منظومه ي حاج ملا هادي سبزواري
4) نصاب الصبيان ابونصر فراهي  

 

  2- موضوع كدام كتاب درست معرفي نشده است ؟

1) الفيه ي ابن مالك در صرف و نحو عربي
2) دانش نامه ميسري در طب و داروشناسي
3) منظومه حاج ملا هادي سبزواري در فلسفه والهيات
4) نصاب الصبيان در آموزش مقدماتي نجوم

نکته 68
توصيفات واقعي : اين طرز توصيف عمدتا از آنِ نويسندگاني است كه به نوعي مكتب ادبي به نام طبيعت گرايي ( ناتوراليسم ) معتقدند و اميل زولا از برجسته ترين چهره هاي اين مكتب است .

1- كلمه هاي كدام گزينه به ترتيب براي كامل كردن عبارت زير مناسب اند ؟ ” اميل زولا كه از برجسته ترين چهره هاي مكتب ......است .....را به ......اصلي ترين شرط نويسندگي مي كند
1) سمبوليسم – واقع بيني – تخيّل
2) سمبوليسم – تخيّل – واقع بيني
3) ناتوراليسم – تخيّل – واقع بيني
4) ناتوراليسم – واقع بيني – تخيّل

2- وصف شور عاشقانه و وجد عارفانه و لحظه هاي هجران و وصل در اشعار كدام شاعر بيش تر جلوه گر است ؟
1) حافظ – مولانا
2) عنصري – منوچهري
3) فرخي و ملك الشعراي بهار
4) سعدي –فردوسي

نکته 69
آثار دكتر عبدالحسين زرين كوب :
با كاروان حلّه – شعر بي دروغ شعر بي نقاب – فرار از مدرسه – بحر در كوزه – سرّ ني – بامداد اسلام – ارزش ميراث صوفيه – جست وجو در تصوف – پله پله تاملاقات خدا

1- موضوع كدام كتاب با بقيه متفاوت است ؟
1) سرّ ني
2) بحر در كوزه
3) پله پله تا ملاقات خدا
4) فرار از مدرسه

2- كدام كتاب ، در شرح حال مولانا نوشته شده است ؟
1) يكي قطره باران
2) فرخنده پيام
3) پله پله تا ملاقات خدا
4) پير گنجه در جستجوي ناكجا آباد

نکته 70
آثار دكتر محمد علي اسلامي ندوشن :
گناه و چشمه – در كشور شوراها – كارنامه ي سفر چين – آزادي مجسمه – صفير سيمرغ – روزها – جام جهان بين – آواها و ايماها

1- نويسنده ي كتاب ” روزها “ كيست و درچه زمينه اي نگارش يافته است ؟
1) باستاني پاريزي – تاريخ
2) غلامحسين يوسفي – ادبيات
3) علي شريعتل – جامعه شناسي
4) محمدعلي اسلامي ندوشن – حسب حال

2- كدام اثر دكتر محمد علي اسلامي ندوشن با بقيه متفاوت است ؟
1) گناه
2) در كشور شوراها
3) كارنامه ي سفر چين
4) آزادي مجسمه

نکته 71
جــامي : معروف ترين شاعر پارسي گوي قرن 9
آثار منظوم = هفن اورنگ (هفت مثنوي )
آثار منثور = بهارستان – اشعه اللمعات – نفحات النس – شواهدالنبوه – لوايح – لوامع

1- عبارت زير چه كسي را معرفي مي كند ؟
” شاعر ،اديب و عارف مشهور كه پدرش ازدشت حوالي اصفهان ) به هرات مهاجرت كرد و وي در خرجرد متولد شد در آغاز كار ، دشتي تخلص مي كرد در هرات و ثمرقند علوم رسمي را تحصيل كرد و با فرقه نقسبنديه آشنا شد “ 1) جامي
2) سنايي
3) عطار
4) نظامي

2- كدام گزينه از سرو ده هاي نورالدين عبدالرحمان جامي است ؟
1) اشعه اللمعات
2) بهارستان
3) نفحات الانس
4) خمسه المتحيرين

نکته 72
گوتــه ( قرن 18 و 19 ) :
آثار علمي : تغيير حال گياهان - تئوري رنگ ها
آثار ادبي : ورتر – فاوت – اگمونت – نغمه هاي رومي – ديوان شرقي و ديوان غربي

1- كدام گزينه از آثار ”يوهان ولفگانگ گوته “ نيست ؟
1) ورتر
2) اگمونت
3) گرازيلا
4) فاوست

2- گوته در كدام قطعه ي ادبي خود اظهار مي كند كه ” آتش – عشق و شعر ” را نمي توان پوشيده وپنهان نگاه داشت ؟ 1) تقليد
2) اعتراف
3) هجرت
4) گذشته و حال  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
تاريخ ادبيات ( عصر شعراي ايران و جهان )

 

  نکته 73
عصر شعر نيمايي را به دليل رويدادهاي مهم به چند دوره تقسيم كرده اند :
1- دوره اول 1304 تا 1320 2- دوره ي دوم 1320 تا 1332 كودتاي 28مرداد
3- دوره ي سوم 1332 تا 1342 قيام پانزده خرداد 4- دوره ي چهارم 1342 تا 1357 انقلاب اسلامي

1- كدام دوره ي شعر نيمايي را بايد دوره ي درخشش نيما و جدال بر سر كهنه و نو دانست ؟

1) دوره ي اول
2) دوره ي دوم
3) دوره ي سوم
4) دوره ي چهارم  

 

  2- در كدام دوره از عصر نيمايي نشريه هاي ادبي چون ” روزگار نو – پيام نو و مجله سخن كه در آن جز نقد وتحليل آثار متجددان و وفاداران به سنت شعري گذشته چاپ مي شد منتشر شدند؟

1) اول
2) دوم
3) سوم
4) چهارم  

 

  نکته 74
آثار اخوان (1307 –1369 ) :
ارغنون – از اين اوستا – تو را اي كهن بوم و بر دوست دارم – در حياط كوچك پاييز در زندان – آخر شاهنامه – بدعت ها و بدايع نيما – عطاي و لقاي نيما

1- كدام شاعر از نخستين كساني است كه شعر نيما را به خوبي تجزيه و تحليل كرده است ؟

1) سهراب سپهري
2) اخوان ثالث
3) مهرداد اوستا
4) سلمان هراتي  

 

  2- شعر ” خوان هشتم “ سروده ي .......كه با زبان روايي ، حماسي و با ويژگي هاي سبك ..... پايان غم انگيز كشته شدن رستم و رخش را باز مي گويد ، از مجموعه شعر .... .وي انتخاب شده است .

1) اخوان – خراساني – در حياط كوچك پاييز در زندان
2) رحماني – خراساني – تيرانا
3) سپهري – هندي – شرق اندوه
4) نيما – عراقي – مي تراود مهتاب  

 

  نکته 75
سهراب سپهري ( 1307 تا 1359 ):
نخستين مجموعه ي شعر نيمايي سهراب به نام مرگ رنگ در سال 1330 منتشر شد و با مجموعه هاي شعري زندگي خواب ها ، آوار آفتاب ، شرق اندوه و حجم سبز شهرت يافت .

1- كدام گزينه براي كامل كردن عبارت زير صحيح است ” سهراب سپهري شاعر و نقاش مشهور معاصر در سال .... در كاشان متولد شد نخستين شعر نيمايي او به نام .... در سال 1330 منتشر شد زندگي او پس از 52 سال در ارديبهشت ......با بيماري سرطان به پايان رسيد .

1) 1307 – زندگي خواب ها – 1359
2) 1307 – مرگ رنگ – 1359
3) 1310 – آوار آفتاب – 1360
4) 1310 – شرق اندوه - 1360  

 

  2- با توجه به شعر ” صداي پاي آب “ سهراب سپهري در كدام گزينه آرايه ي تلميح ديده مي شود ؟

1) مادري دارم بهتر از برگ درخت
2) دوستاني بهتر از آب روان
3) و خدايي كه در اين نزديكي است
4) لاي اين شب بوها ، پاي اين كاج بلند  

 

  نکته 76
خواجه عبدالله انصـاري :
1- قرن پنجم
2- ملقب به شيخ الاسلام
3- معروف به پير انصار و پير هرات
4 – آثار :
الهي نامه – مناجات نامه – زادالعارفين – رساله ي دل و جان

1- خواجه عبدالله انصاري ملقب به .....از دانشمندان و عارفان قرن ...... است ؟

1) پير هرات – چهارم
2) پير انصاري – پنجم
3) شيخ الاسلام – چهارم
4) شيخ الاسلام - پنجم  

 

  2- همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .....نام آثار خواجه عبدالله انصاري است ؟

1) الهي نامه
2) زادالمسافرين
3) مناجات نامه
4) رساله ي دل وجان  

 

  نکته 77
سيد محمد حسين بهجت تبريزي :
1- متخلص به شهريار 1285 تا 1367 تبريز 2- از برجسته ترين شاعران غزل سراي معاصر
3- آثار شهريار عبارتند از : منظومه ي حيدر بابا سلام به زبان تركي آذربايجاني 2- كليات

1- كدام گزينه در مورد شهريار درست نيست ؟

1) هماي رحمت يكي از سروده هاي مشهور و شور انگيز اوست
2) هماي رحمت در وصف سالار شهيدان امام حسين سروده شده
3) كليات اشعار او در 5 جلد است
4) شهرت شعري او سرودن غزل است  

 

  2- شهريار در بيت زير بر كدام گزينه تكيه دارد ؟ ” دل اگر خدا شناسي همه در رخ علي بين به علي شناختم من به خدا قسم خدارا “

1)خداشناسي
2) علي شناسي
3) شناخت علي توسط خدا
4) شناخت خدا توسط علي  

 

  نکته 78
وياسا : شاعر و فرزانه ي هندي كه حماسه ي طبيعي ” مهابهاراتا “ را به وي نسبت مي دهند اما اين حماسه در يك زمان و توسط يك شاعر سروده نشده است والميكي :
1- شاعر باستاني هند كه حماسه ي طبيعي رامايانا سروده ي اوست
2- حماسه ي طبيعي رامايانا منظومه اي طولاني به زبان سانسكريت درباره ي جنگ هاي رام وهمسر او سيته است .

1- تاليف كدام اثر حماسي را به ” وياسا “ فرزانه ي هند نسبت مي دهند ؟

1) مهابهاراتا
2) رامايانا
3) انه ايد
4) ايلياد  

 

  2- كدام اثر حماسي سرو ده ي والميكي است وجزو كدام يك از انواع آثار حماسي است ؟

1) رامايانا – طبيعي
2) رامايانا – مصنوع
3) مهابهارات – طبيعي
4) مهبهارات – مصنوع  

 

  نکته 79
هومر :1- از كهن ترين و نامدارترين حمايه سرايان يوناني است 2- در قرن هفتم قبل از ميلاد مي زيست 3- آثار مهم او اديسه ، كه مي توان از آن مجموعه آداب و اخلاق يونانيان قديم را دريافت و ايلياد كه از شاهكارهاي ادبيات جهان به شمار مي رود

1- كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) ايلياد و اديسه ي هومر
2) گرشاسب نامه
3) خاوران نامه
4) گيل گمش  

 

  2- نوع حماسه ي كدام اثر درست نيست ؟

1) حمله ي حيدري(طبيعي)
2) ايلياد هومر (طبيعي)
3) خاوران نامه (مصنوعي )
4) نبرد رستم واشكبوس (طبيعي )

نکته 80
محمد علي جمال زاده :
داستان نويس معاصر آثار او عبارتند از :
يكي بود يكي نبود – دارالمجانين – سر و ته يك كرباس – تلخ وشيرين – هفت كشور – شور آباد – راه آب نامه – قصه هاي كوتاه براي بچه هاي ريش دار – قصه ي ما به سر رسيد

1- كدام گزينه براي كامل كردن عبارت :” داستان كوتاه در ايران با مجموعه ي ......اثر ......در سال 1300 متولد شد “ مناسب است ؟
1) يكي بود يكي نبود – سيد محمد علي جمال زاده
2) مجمع ديوانگان – صنعتي زاده
3) تهران مخوف – مشفق كاظمي
4) روزگار سياه – عباس خليلي

2- كدام گزينه اثر سيد محمد علي جمال زاده است ؟
1) چشم هايش
2) چمدان
3) سالاري ها
4) هفت كشور

نکته 81
محمد بن منور :
از نوادگان شيخ ابوسعيد ابوالخير – اثر معروف وي ” اسرارالتوحيد في مقامات شيخ ابوسعيد “ كه در احوال جد خود نوشته است .

1- كدام گزينه در مورد كتاب ” اسرارالتوحيد في مقامات شيخ ابوسعيد “ نادرست است ؟
1) اين كتاب درباره ي شيخ ابوسعيد و در سه باب نوشته شده است
2) نواده ابوسعيد به نام محمدبن منور آن را تاليف كرده است
3) نمونه اي زيبا از شرح حال نويسي است
4) شيخ ابو سعيد ان را براي ارشاد خلق و تهذيب اخلاق ايشان نوشته است

2- كتاب اسرارالتوحيد درچند باب نوشته شده است ؟
1) دو باب
2) سه باب
3) چهار باب
4) يك باب

نکته 82
جلال آل احمد (1302 تا 1348 ) :
نويسنده مشهور ايراني آثار او شامل چهار دسته 1- سفرنامه ها ( مثل خسي در ميقات )
2- داستان ها ( مدير مدرسه )
3- مقالات ( غربزدگي )
4- ترجمه ها ( قمارباز )

1- عبارت زير چه كسي را معرفي مي كند ؟
” يكي از پركار ترين نويسندگان معاصر است از او نزديك به چهل وپنج اثر ادبي ، اجتماعي ، سياسي و ترجمه به يادگار مانده است آثار وي را مي توان به چهار دسته تقسيم كلي داستان ها، سفرنامه ها، مقالات و ترجمه ها تقسيم كرد
1) محمد علي جمال زاده
2) محمد علي اسلامي ندوشن
3) غلامحسين يوسفي
4) جلال آل احمد

2- كتاب ” اورازان “ از كيست ؟
1) جلال آل احمد
2) محمد علي اسلامي ندوشن
3) رسول پرويزي
4) دكتر علي شريعتي  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
تاريخ ادبيات (شعرا و نويسندگان)

 

  نکته 83
سيمين دانشور :
همسر جلال ال احمد در سال 1300 در شيراز به دنيا آمد – نخستين مجموعه او ” آتش خاموش “ در سال 1337 منتشر شد – رمان ” جزيره ي سرگرداني “ از آثار اوست

1- نخستين مجموعه ي داستان سيمين دانشور در كدام گزينه آمده است ؟

1) سووشون
2) گيله مرد
3) چمدان
4) آتش خاموش  

 

  2- با توجه به متن داستان سووشون در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي .....از آرايه ي كنايه استفاده شده است .

1) يكهو مي بيني آفتاب تيغ كشبده و ميدان روشن شد
2) تك وتنها مي آيد سي ميدان ، دور ميدان يواش يواش مي گردد
3) يكهو نگاه مي كني مي بيني رنگ شب پريده
4) اي والله زن داداش ، عجب روي مارا سفيد كردي  

 

  نکته 84
ويكتور هوگو :
مشهورترين شاعر رمانتيك قرن نوزدهم فرانسه است آثار او عبارتند از بينوايان – گوژپشت نتردام – كارگران دريا – مردي كه مي خندد – بزرگ ترين قهرمان كتاب بينوايان ژان والژان نام دارد كه مدت 19 سال در زندان به سر برد ادبيات فارسي

1- كدام كتاب از ويكتور هوگو نيست ؟

1) راه هاي سرنوشت
2) كارگران دريا
3) مردي كه مي خندد
4) گوژپشت نتردام  

 

  2- كدام از ويكتور هوگو است ؟

1) قلب مغرب
2) آواز شهر
3) بينوايان
4) چرخ وفلك  

 

  نکته 85
سنايي غزنوي شاعر وعارف معروف قرن ششم ، آثار او عبارتند از :
حديقه الحديقه – سير العباد الي المعاد – كارنامه ي بلخ – طريق التحقيق – عقل نامه

1- نخستين كسي است كه موضوعات اجتماعي را بطور گسترده در شعر خويش مطرح مي كند .

1) سعدي
2) سنايي
3) ناصرخسرو
4) پروين اعتصامي  

 

  2- منظور سنايي غزنوي از ”هم عنان “ در مصراع :” عجب نبود كه با ابدال خود را هم عنان بيني “ چيست ؟

1) همراه
2) روبه رو
3) دشمن
4) مخالف  

 

  نکته 86
مولانا جلال الدين محمد بلخي ( 604 تا 672 )
آثار مولوي :
1-مثنوي معنوي
2- ديوان غزليات شمس
3- فيه ما فيه
4- مكاتيب
5- مجالس سبعه

1- كدام يك درون مايه ي كتاب ” فيه ما فيه “ را تشكيل نمي دهد ؟

1) مطالب اخلاقي
2) مطالب اجتماعي
3) مطالب تعليمي
4) مطالب ديني و عرفاني  

 

  2- كداميك از آثار مولوي در غم فراق شمس تبريزي سروده شده است ، در قالب غزل است و در حدود چهل هزاربيت دارد

1) مثنوي معنوي
2) ديوان كبير
3) ني نامه
4) مجالس سبعه  

 

  نکته 87
خاقاني :
شاعر مشهور قرن ششم – ملقب به حسان عجم – كه در قصيده سرايي صاحب سبك است

1- كدام گزينه در مورد خاقاني و آثار او نادرست است ؟

1) به حسام عجم ملقب است
2) حافظ در برخي از سرو ده هاي خود تحت تاثير او بوده است
3) قصايد ساده و روان دارد
4) رواني و سادگي از ويژگي هاي غزل اوست  

 

  2- باتوجه به مصراع :” اين سر به مهر نامه بدان مهربان رسان “ منظور خاقاني از سر به مهر و آن مهربان چيست ؟

1) عشق – عاشق
2) عاشق – معشوق
3) راز عشق – معشوق
4) نامه عاشقانه – عاشق  

 

  نکته 88
شفيعي كدكني در سال 1318 در كدكن نيشابور به دنيا آمد مجموعه هي شعري او :
شبخواني – از زبان برگ – در كوچه باغ هاي نيشابور – از بودن وسرودن – مثل درخت در شب باران – بوي جوي موليان ، آثار پژوهشي : صور خيال در شعر فارسي – موسيقي شعر – تصحيح وتوضيح اسرارالتوحيد

1- در هر گزينه به جز گزينه ي .....عنوان يكي از مجموعه اشعار دكتر محمد رضا شفيعي كدكني مطرح شده است ؟

1) از بودن وسرودن
2) بوي جوي موليان
3) موسيقي شعر
4) در كوچه باغ هاي نيشابور  

 

  2- با توجه به نقد وتحليل شعر شفيعي كدكني كدام گزينه نادرست است ؟ به كجا چنين شتابان / گون از نسيم پرسيد / دل من گرفته زين جا / هوس سفر نداري / ز غبار اين بيابان / همه آرزويم اما / چه كنم كه بسته پايم “

1) غبار = كنايه از ستم و جور است كه به مردم مي شود
2) گون = نماد انسانهاي اسير و زنداني
3) گون از نسيم مي خواهد كه بماند و با جور و ستم مبارزه كند
4) نسيم = نماد انسانهاي آزاد  

 

  نکته 89
سيد علي موسوي گرمارودي :
ولادت 1320 – از پيشتازان شعر مذهبي قبل از انقلاب است . آثار شعري او عبارتند از :
سرود رگبار – عبور – در سايه سار نخل ولايت – چمن لاله – خط خون – تا ناكجا – دستچين

1- مجموعه ي سرود رگبار و عبور سروده ي كيست؟

1) حميد سبزواري
2) سلمان هراتي
3) شمس كسمايي
4) موسوي گرمارودي  

 

  2- شعر زير منظور از ” تو “ كيست و نام سراينده ي آن چيست ؟ “ خجسته باد نام خداوند / كه نيكوترين آفريدگاران است / و نام تو / كه نيكوترين آفريدگاني “

1) امام علي – طاهره صفار زاده
2) امام علي – موسوي گرمارودي
3) امام حسين – موسوي گرمارودي
4) امام حسين – طاهره صفار زاده

نکته 90
هوشنگ ابتهاج متخلص به ” سايه “ در سال 1306 در رشت متولد شد از سال 1332 به شعر اجتماعي روي آورد آثار ائ عبارتند از :
نخستين نغمه ها – سراب – سياه مشق و شبگير

1- كدام گزينه از هوشنگ ابتهاج نيست ؟
1) نخستين نغمه ها
2) سراب
3) سياه مشق و شبگير
4) سايه ي عمر

2- منظور هوشنگ ابتهاج از عبارت :” در انتظار غبار بي سوار نشستن “ با توجه به بيت زير چيست ؟
” نشسته ام در انتظار اين غبار بي سوار
دريغ كز شبي چنين سپيده سر نمي زند “
1) اميد بي حاصل
2) جنگ بيهوده
3) شورش بي قهرمان
4) دل به دريا زدن

نکته 91
مسعود سعد سلمان :
قصيده سراي توانا كه بيش تر عمر خود را در هند به سر برد – ابتدا در دستگاه غزنويان عزت و مقامي يافت اما به سعايت بدخواهان گرفتار شد ،مدت 7 سال در قلعه ي ”دهك وسو “ و 3 سال در ” ناي “ و 8 سال در مرنج در زندان به سر برد

1- كدام يك از شاعران زير حبسيه نگفته اند ؟
1) خاقاني
2) فرخي يزدي
3) رودكي
4) مسعود سعد سلمان

2- در بيت زير مسعود سعد دليل خاموشي خود را چه مي داند ؟
” قصه چه كنم دراز بس باشد
چون نيست گشايشي ز گفتارم “
1) قصه ام طولاني است
2) گفتار زياد باعث گرفتاري من مي شود
3) بسيار قصه گفته ام
4) گفتار باعث نجاتم نمي شود

نکته 92
شريعتي : متفكر و نويسنده ي معاصر اهل مزينان (1312 تا 1356 ) كه كتاب كوير از آثار اوست. پوران شريعت رضوي :
همسر دكتر شريعتي كتاب طرحي از يك زندگي اثر اوست كه موضوع كتاب شرح زندگي و افكار دكتر علي شريعتي است

1- كدام گزينه از آثار دكتر علي شريعتي نيست ؟
1) فاطمه فاطمه است
2) حسين وارث آدم
3) حماسه ي كوير
4) كوير

2- منظور شريعتي از مدينه ي پليد در عبارت زير چيست ؟
” آن مدينه ي پليد و در قلب آن كوير بي فرياد سر در حلقوم چاه مي برد و مي گريست “
1) كوفه
2) بغداد
3) يثرب
4) بطحا

نکته 93
زيب النساء : از زنان شاعر هند و متخلص به مخفي است كه در سرودن شعر بيش تر از عرفي شيرازي پيروي مي كرد .

1- زيب النساء متخلص به ...... از زنان شاعر هند است وي در سرودن شعر بيش تر از .....پيروي ميكرد .
1) مخفي – عرفي
2) مخفي – صائب
3) گلرخسار – بيدل
4) سعادت – صائب

2- زيب النساء دربيت :
” عشق چون آيد برد هوش دل فرزانه را
دزد دانا مي كشد اول چراغ خانه را “
كلمه ي مي كشد را در كدام معني بكار برده است ؟
1) مي شكند
2) خاموش مي كند
3) مي دزدد
4) مي بيند

نکته 94
عطار نيشابوري :
شاعر قرن ششم و آغاز قرن هفتم از آثــار او مي تـوان به تـــذكره الاولــــياء – مـنطق الطير – الهي نامه – مختار نامه و مصيبت نامه اشاره كرد .

1- كدام گزينه از آثار منظوم عطار نيشابوري نيست؟
1) مصيبت نامه
2) تذكرةالاوليا
3) الهي نامه
4) منطق الطير

2- كدام گزينه درباره ي تذكرة الاوليا درست نيست ؟
1) پس از عطار نويسنده اي ناشناس حدود 25 بخش بر آن افزوده است
2) اصل آن داراي 72 بخش است
3) تنها اثر عطار است كه به نثر نوشته شده است
4) تنها اثر باقي مانده از عطار است كه در آن در شرح حال 72 تن از عارفان بزرگ سخن گفته شده است  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
تاريخ ادبيات (‌ شعرا و نويسندگان)

 

  نکته 95
تاريخ بيهقي اثر ابوالفضل بيهقي ( 385 تا 470) از جمله آثار درخشان نثر فارسي است موضوع اصلي اين كتاب تاريخ سلطنت مسعود پسر محمود غزنوي است و علاوه براين مطالبي نيز در تاريخ صفاريان ، سامانيان و دوره ي غزنويان پيش از محمود و جز آن دارد .

1- تاريخ مسعودي اثر كيست ؟

1) ابوالفضل بيهقي
2) احمد بهمنياد
3) سعدالدين وراويني
4) محمد عوفي  

 

  2- واژه ي ” پير “ در عبارت : ” سخن نرانم تا خوانندگان اين تصنيف گويند شرم باد اين پير را “ به كدام شخصيت برمي گردد ؟

1) بوسهل زوزني
2) بونصر مشكان
3) ابوالفضل بيهقي
4) حسنك وزير  

 

  نکته 96
نثر هاي قديم را مي توان به سه دسته تقسيم كرد
1- نثر ساده يا مرسل
2- نثر مسجّع يا فني
3- نثر مصنوع و متكلف

1- كدام اثر از نظر سبك با بقيه متفاوت است ؟

1) گلستان سعدي
2) بهارستان جامي
3) مناجات هاي خواجه عبدالله انصاري
4) تاريخ جهانگشاي جويني  

 

  2- كدام اثر از نظر نوع نثر با بقيه متفاوت است ؟

1) سفر نامه ي ناصر خسرو
2) قابوس نامه
3) سياست نامه
4) كليله و دمنه  

 

  نکته 97
جمال الدين عبدالرزاق اصفهاني از شاعران اواخر سده ي ششم است شعر او از حكمت و اخلاق و وعظ بهر ه ي بسيار دارد ، افلاك حريم بارگاهت در نعت و ستايش پيامبر بزرگوار اسلام است .

1- شهرت جمال الدين عبدالرزاق بيش تر به واسطه ي چيست ؟

1) ترجيع بند
2) تركيب بند
3) مسمط
4) غزل  

 

  2- منظور جمال الدين عبد الرزاق از مصراع :” هم عقل دو ديده در ركابت “ چيست ؟

1) كمك كردن عقل به تو
2) عقل و شرع يكي است
3) ناتواني عقل دربرابرتو
4) تو عاقل مطلق هستي  

 

  نکته 98
داستاني زمينه هاي اصلي
قهرماني حماسه ملّي
خرق عادت

1- كدام زمينه ي حماسه بر بقيه مقدم است ؟

1) داستاني
2)قهرماني
3) ملّي
4)خرق عادت  

 

  2- وجود ” سيمرغ و ديو سپيد “ به كدام زمينه ي اصلي حماسه مربوط است ؟

1) قهرماني
2) داستاني
3) ملي و قومي
4) خرق عادت  

 

  نکته 99
علي حاتمي ( 1323 تا 1375 ) از سينماگران و فيلم سازان برجسته ي تاريخ سي ساله ي سينماي ايران است ، از مهم ترين فيلم نامه هاي او به ” هزاردستان ، دل شدگان ، سلطان صاحبقران ، مادر ، كمال الملك و جهان پهلوان تختي “ مي توان اشاره كرد

1- كدام فيلم نامه اثر علي حاتمي نيست ؟

1) ميدان كربلا
2) كمال الملك
3) مادر
4) دل شدگان  

 

  2- با توجه به فيلم كمال الملك منظور از هفت خطه در جمله ي زير چيست ؟
” بعيد از ما قدرت مداران هفت خطه كه تواين بازي قهر وآشتي كوتاه بياييم “

1) كسي كه سرد و گرم روزگار را چشيده است
2) كسي كه همه چيز بلد است
3) كسي كه باتجربه است
4) كسي كه سرش كلاه نمي رود و نيرنگ باز است  

 

  نکته 100
شخصيت هاي فيلم كمال لملك :
1- رضا خان
2- محمد غفاري مشهور به كمال الملك
3- تديّن

1- اين شرح مربوط به كدام شخصيت است ؟
” او بزرگوار و انساني بافضيلت و آزادمنش است كه حوادث دوران پنج پادشاه را ديده است “

1) عبدالله مستوفي
2) كمال الملك
3) تديّن
4) رضاخان  

 

  2- جمله ي زير از كدام شخصيت فيلم كمال الملك است ؟
” اعلي حضرتا ، كباب يخ كرد از دهن ميفته “

1) ميرزارضاكلهر
2) كمال الملك
3) تديّن
4) حمدالله مستوفي  

 

  نکته 101
كليله و دمنه :
اصل آن به زبان سانسكريت است ابن مقفّع آن را به عربي ترجمه كرد
نصرالله منشي آن را به فارسي برگرداند

1- كليله و دمنه را چه كسي به نظم درآورد ؟

1) رودكي
2) ابن مقفّع
3) نصرالله منشي
4) برزويه ي طبيب  

 

  2- كدام گزينه درباره ي كليله و دمنه درست نيست ؟

1) به زبان تمثيل و درقالب داستان است
2) مشتمل بر حكمت ها و معارف بشري است
3) از زبان حيوانات به ويژه دو سگ به نام هاي كليله ودمنه نقل مي گردد
4) اصل اين كتاب هندي بوده است

نکته 102
حميد سبزواري :
(متولد 1304 سبزوار ) از شاعران انقلاب اسلامي است از جمله ي آثار او مي توان به دو مجموعه ي شعر به نام هاي سرود درد و سرود سپيد اشاره كرد ” بانگ جرس “ از سروده هاي زيباي سبزواري است .

1- شعر ” بانگ جرس “ سروده ي كيست و در چه قالبي سروده شده است ؟
1) نصرالله مرداني – غزل
2) علي معلم – مثنوي
3) موسوي گرمارودي-قطعه
4) حميد سبزواري-مثنوي

2- حميد سبزواري در بيت زير كه از ”بانگ جرس “ انتخاب شده است از كدام آرايه ي ادبي استفاده نكرده است ؟
1) استعاره
2) تلميح
3) جناس
4) ايهام

نکته 103
ويليام شكسپير :
شاعر و نمايش نامه نويس معروف انگليستان و جهان و خالق نمايش نامه هاي مشهوري چون ”هملت ، مكبث ،اتللو ، شاه لير “ است .

1- غزلواره هاي شكسپير چه مسائلي را در بر دارد ؟
1) ستايش جواني – محبت – انسانيت
2) محبت – ستايش نيكي – مسائل اجتماعي
3) عشق – مسائل اخلاقي – ستايش جواني
4) عشق – ستايش انسان – عرفان

2- همه ي نمايش نامه هاي زير به جز .....از ويليام شكسپير است .
1) مكبث
2) هملت
3) فاوت
4) اتلّلو

نکته 104
رابيند رانات تاگور:
شاعر بزرگ و پرآوازه ي هندي است ، سرو ده هاي او سرشار از نكته هاي لطيف ، بديع و تامل برانگيز است ” ماه نو و مرغان آواره “ از مجموعه شعر هاي اوست

1- تاگور در اين قسمت از شعر خود :
” آنان كه فانوسشان را بر پشت مي برند سا يه ها شان پيش پايشان مي افتد “ چه كساني را درنظر دارد ؟
1) ايثارگران
2) افراد حقيقت گريز
3) هدايت يافتگان
4) آينده نگران

2- مجموعه ي ” ماه نو و مرغان آواره “ از كيست ؟
1) وارنر
2) تولستوي
3) تاگور
4) گوته

نکته 105
عبدالرحمان جامي ، شاعر و نويسنده ي بزرگ قرن نهم است ، او مشهورترين اثر خود ، بهارستان را به تقليد از گلستان سعدي نوشته است ، جز ديوان شعر و آثار منثور ، هفت اورنگ جامي شهرت فراوان دارد كه در بردارنده ي هفت مثنوي است .

1- كداميك از آثار جامي به تقليد از گلستان سعدي نوشته شده است ؟
1) هفت اورنگ
2) بهارستان
3) ديوان اشعار
4) تحفه الاسرار

2- كدام يك از آثار جامي با بقيه متفاوت است ؟
1) لوايح
2) اشعه اللمعات
3) بهارستان
4) هفت اورنگ

نکته 106
عطار نيشابوري از شاعران و عارفان بزرگ قرن ششم و خالق آثاري برجسته چون منطق الطير ، الهي نامه ، مصيبت نامه ، مختارنامه به شعر و تذكره الاوليا به نثر است

1- كدام اثر عطار نيشابوري به نثر نگارش يافته است ؟
1) الهي نامه
2) تذكره الاوليا
3) مصيبت نامه
4) منطق الطير

2- رباعيات عطار در كدام اثر او آمده است؟
1) الهي نامه
2) منطق الطير
3) مختارنامه
4) مصيبت نامه  



نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
حذف ، قيد تاكيد ، تطابق موصوف وصفت ، علامات جمع و...

 

  نکته 1
زماني مي توان فعل يا بخشي از جمله را حذف كرد كه مشابه قسمت حذف شده در جمله ي مجاور ديده شود در غير اينصورت حذف نادرست است .

1- از لحاظ نگارش كدام يك از جمله هاي زير غلط است ؟

1) پدرم لباسش را پوشيده و به اداره رفت
2) سيل جاري شد و همه جا را فراگرفت
3) محمد شام خورده و خوابيده است
4) صياد تفنگ را برداشته و به طرف آهو ر فت  

 

  2- كدام گزينه به ويرايش نياز ندارد ؟

1) آل بويه بغداد را فتح كرده و خليفه را بركنار و پرسش را به جاي او برگماردند
2) كليات لايحه ي بودجه در جلسه ي امروز مجلس مطرح و تصويب شد
3) گزارشات رسيده را بررسي و مطالب مهم را يادداشت كردم
4) همه نامه ها در جلسه ي شورا ي دبيران مطرح و به تصويب رسيد .  

 

  نکته 2
فعل ” برخوردار بودن “ زماني به كار مي رود كه جمله مفهوم مثبت و مفيد داشته باشد .

1- از لحاظ نگارش همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ....درست است .

1) آتش توپخانه از شدت بيشتري برخوردار بود
2) اين خانه از چشم انداز زيبايي برخوردار است
3) اين نويسنده از شهرت جهاني برخوردار است
4) پدرم از سلامت روحي وجسمي برخوردار است  

 

  2- كدام جمله از نظر نگارشي غلط است ؟

1) كودكي به تالاسمي مبتلاشده بود و از كم خوني قابل توجهي برخوردار بود
2) اين گوينده از صداي گيرايي برخوردار است
3) اين منطقه از هواي معتدلي برخوردار است
4) دوستم از خلق و خوي پسنديده اي برخوردار است  

 

  نکته 3
قيد هاي تاكيد نظير ” بي شك ، قطعا ، بي ترديد ، بي گمان ، حقيقتا ، به درستي كه “ را در جمله اي به كار ببريم كه احتياج به تاكيد باشد در غير اين صورت نادرست است .

1- كدام عبارت به قيد تاكيد نياز ندارد ؟

1) بي شك قطره قطره باران و دانه دانه ي برف از ابرهاي آسمان فرو مي ريزند
2) بي شك آنان كه خوب مي نويسند كساني هستند كه خوب مطالعه كرده اند
3) قطعا حضور مشاور در مديريت شركت را تقويت مي كند
4) خانواده ها بدون ترديد در پرورش استعدادهاي فرزندان خود موثرند  

 

  2- كدام گزينه از نظر نگارشي درست تر است ؟

1) بايد سخني مي گفت
2) بايستي سخني بگويد
3) سخني بايد گفت
4) مي بايست سخني بگويد  

 

  نکته 4
در زبان فارسي بر خلاف زبان عربي مطابقت موصوف و صفت از جهت جنس و عدد جايز نيست .

1- كاربرد كدام تركيب وصفي امروز معمول نيست؟

1) منكر بي قياس
2) كارهاي عجايب
3) مردم بد كار
4) مردم بسياردان  

 

  2- كدام گزينه از نظر نگارشي بدون اشكال است ؟

1) خانم مديره
2) پرونده مختومه
3) مواد مكشوفه
4) مدينه ي منوره  

 

  نکته 5
به كار بردن علامت جمع عربي ( ات – ين – ون – جمع مكسر ) با كلمات فارسي نادرست است .

1- كدام گزينه به ويرايش نياز ندارد ؟

1) بازرسين گزارش ها را مطالعه كردند
2) با اين كه موفق مي دانست خود را ولي باز تلاش مي كرد
3) كتاب را من براي مطالعه از كتابخانه گرفتم
4) داوطلبان در آزمايش هاي علمي موفق شدند  

 

  2- به كار بردن كدام كلمه در نگارش فارسي نادرست است ؟

1) اتّفاقات
2) ارتباطات
3) تصادفات
4) فرمايشات  

 

  نکته 6
استفاده از آرايه ها ي علم بيان و هنرورزي هاي ادبي ، ارزش ادبي كلام را بيش تر مي كند .

1- ارزش ادبي كدام گزينه فروتر است ؟

1) هماي سعادت بر قله ي رفيع سعي و تكاپو آشيان گزيد
2) سعادت را بايد در قله ي رفيع سعي و تكاپو جستجو كرد
3) سعادتمند كسي است كه به دامن سعي و تكاپو چنگ زند
4) آدمي تنها با سعي و تكاپو سعادتمند مي شود  

 

  2- ارزش ادبي كدام گزينه بالاتر است ؟

1) او پرده ي وهم را مي درد تا حقيقت را چون آفتاب بنگرد
2) او پرده ي وهم را مي درد تا آفتاب حقيقت را ببيند
3) او پرده ي وهم را مي درد تا حقيقت را در تابناكي مانند آفتاب ببيند
4) او وهم را چون پرده اي مي درد تا حقيقت را مانند آفتاب بنگرد  

 

  نکته 7
براي چهار ضمير مبهم ( هريك – هيچ يك – هركدام – هيچ كدام ) فعل مفرد و جمع هر دو جايز است ولي چنانچه با حرف اضافه ي ” از “ همراه باشند فقط فعل مفرد مي پذيرند ضمنا در جملات مركب اگر در آغاز جمله ي اول حرف ربط بيايد در آغاز جمله ي دوم نبايد از حرف ربط استفاده كرد

1- از لحاظ نگارش همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ......درست است .

1) هر كدام از ميهمانان كه وارد شد در جايش نشست
2) هر كدام وارد شدند و در جايشان نشستند
3) هر يك از ميهمانان كه وارد شدند در جايشان نشستند
4) هر يك وارد شد و در جايش نشست  

 

  2- كدام گزينه از نظر نگارشي درست است ؟

1) اگر چه بارها گفته ام ولي باز هم مي گويم
2) با آن كه گنهكاريم به تو روي مي آوريم
3) با اين كه زيان تنبلي را مي دانست اما چندان نكوشيد
4) هرچند كه صحبت كرده ايم ليكن باز هم صحبت مي كنيم

نکته 8
پس از برش زنجيره ي گفتار و تعيين واحدهاي زنجيري ، تعدادي واحدهاي آوايي باقي مي ماند كه در هيچ يك از جايگاه هاي زنجيره ي گفتار قرار نمي گيرند چون اين واحدها جايگاه مشخصي ندارند و به آن ها واحدهاي ”زَبَر زنجيري “ مي گويند .

1- كدام گزينه به ويژگي هاي زبر زنجيري ارتباط ندارد؟
1) اين ويژگي ها را با الفباي خط نمي توان نشان داد
2) اين ويژگي ها به چشم نمي آيند
3) اين ويژگي ها را نمي توان از ظاهر ديد
4) اين ويژگي ها را مي توان از هم جدا كرد

2- به واحدهاي زباني كه زنجيري به دنبال هم مي آيند چه مي گويند ؟
1) واحدهاي زنجيري گفتار
2) زنجيره ي گفتار
3) واحدهاي زنجيري زبان
4) واحدهاي زبرزنجيري

نکته 9
مهم ترين واحد هاي زَبَر زنجيري عبارتند از :
1- آهنگ 2- تكيه 3- درنگ

1- واحد زبر زنجيري كه در آن هجا با شدت و فشار بيش تري بيان شود چه نام دارد ؟
1) آهنگ
2) درنگ
3) تكيه
4) زير و بمي

2- هيچ گزينه اي به جز گزينه ي ....درباره ي تكيه درست نيست .
1) هر واژه اي داراي دو تكيه است
2) هر واژه حداقل يك تكيه مي گيرد
3) هيچ واژه اي بيش از يك تكيه نمي گيرد
4) تعداد تكيه ها به نوع واژه ها بستگي دارد

نکته 10
آهنگ يكي از واحدهاي زبرزنجيري گفتار است كه به نحوه ي تلفظ جمله ها مربوط مي شود .

1- توصيف زير مربوط به كدام نوع آهنگ است ؟ ” آهنگ صدا در آغاز گفتار از پايين شروع مي شود و كم كم بالا مي رود و ديگر فرود نمي آيد“
1) افتان
2) متوسط
3) خيزان
4)طنين

2- آهنگ سه جمله ي :” معلم به كلاس آمد . معلم به كلاس آمد ؟ - چه وقت معلم به كلاس آمد ؟“ به ترتيب كدام است ؟
1) خيزان – افتان – افتان
2) افتان – خيزان – افتان
3) خيزان – افتان – خيزان
4) افتان – افتان – خيزان

نکته 11
بر جستگي هاي خاصي كه به يك هجا داده مي شود تكيه نام دارد .

1- همه ي گزينه ها مورد تكيه درست است به جزگزينه ي
1) تكيه مي تواند مميز معنا باشد
2) هر واژه يك تكيه دارد
3) هر واژه نمي تواند داراي دو تكيه باشد
4) كلمه ي ”گويا“ فقط هجاي اول مي تواند يك تكيه داشته باشد

2- در كدام گزينه جاي ” تكيه “ درست آمده است ؟
1) نرو = تكيه در هجاي اول
2) مي روم = تكيه در هجاي آخر
3) پروردگار = تكيه در هجاي آخر
4) شنيدم = تكيه در هجاي آخر

نکته 12
تكيه ي واژه هايي كه اسم يا صفت هستند بر هجاي پاياني واقع مي شود .

1- محل تكيه در ” دانش نامه نويسي “ در چندمين هجاست ؟
1) هفتم
2) ششم
3) اول
4) دوم

2- محل تكيه در كلمه هاي ” پروردگار – نشست و برخاست – درختان “ كدام هجاست ؟
1) پاياني – پاياني – آغازي
2) آغازي –آغازي – آغازي
3) پاياني – آغازي – پاياني
4) پاياني – پاياني – پاياني  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
مضارع اخباري ، ماضي ساده ، نهاد ، واج ها و...

 

  نکته 13
در مضارع اخباري هجاي آغازي يعني پيشوند ” مي “ تكيه مي گيرد .

1- كدام هجاي كلمه هاي ” مي گويم – نمي گويم “ به ترتيب تكيه دار است ؟

1) آغازي – آغازي
2) آغازي – پاياني
3) پاياني – پاياني
4) پاياني – ماقبل آخر  

 

  2- در كدام گزينه جاي تكيه درست آمده است ؟

1) نرفت = آغازي
2) نگفتم = پاياني
3) مي رود = پاياني
4) نشستم = آغازي  

 

  نکته 14
در ماضي ساده ( جز سوم شخص مفرد ) هجاي قبل از آخر تكيه دار است و در سوم شخص مفرد هجاي پاياني ِ بن ماضي و در فعل هاي منفي همان نشانه نفي يعني ” ن“ تكيه مي گيرند .

1- كدام هجاي كلمه هاي ” فرستنده – آبادان – نمي دانستند – فرستاد “ به ترتيب تكيه دار است؟

1) پاياني – پاياني –آغازي – پاياني
2) آغازي – پاياني – آغازي – پاياني
3) پاياني – آغازي – پاياني –آغازي
4) قبل از آخر – پاياني – آغازي – پاياني  

 

  2- كدام هجا در فعل هاي ” شكست – آوردم – نرفتند – مي گويند “ به ترتيب داراي تكيه است؟

1) آغازي – قبل از آخر- پاياني – پاياني
2) پاياني –پاياني – قبل از آخر- آغازي
3) پاياني – قبل از آخر – آغازي – آغازي
4) آغازي – آغازي – قبل از آخر – پاياني  

 

  نکته 15
يكي از واحد هاي زَبَر زنجيري گفتار ” درنگ يا مكث “ است .

1- اگر عبارت ( عفو لازم نيست اعدامش كنيد ) طوري باشد كه دو مفهوم از آن برداشت شود از كدام يك از واحد هاي زبر زنجيري استفاده كرده ايم ؟

1) آهنگ
2) تكيه
3) درنگ
4) امتداد  

 

  2- كدام گزينه در مورد درنگ نادرست است ؟

1) درنگ بر دو قسم است ميان واژه اي و پايان واژه اي
2) در زبان فارسي مكث همواره با تكيه همراه است
3) مكث يا درنگ به دنبال واژه اي مي آيد كه تكيه دار است
4) درنگ پايان واژه اي مربوط به زماني است كه عدم رعايت آن سبب ابهام مي شود  

 

  نکته 16
به شكل درست همزه /ء / در كلمات دقت داشته باشيم .

1- در كدام گزينه شكل درست و جاي صحيح خود را دارد ؟

1) مُـ |ء| ثّر = مؤثّر
2) مـ|ء| خذ = مئاخذ
3) مُـ|ء| انست = مئانست
4) ء|ء|تلاف =أتلاف  

 

  2- شكل همزه در كدام گزينه نادرست است ؟

1) لئامت
2) منشأ
3) رؤ يا
4) مرؤس  

 

  نکته 17
از ميان همه اجزا ي جمله ، نهاد جدا و نهادِ پيوسته در شخص و شمار با هم مطابقت مي كنند يعني با فعل مفرد ، نهاد مفرد مي آيد و با فعل جمع نهاد جمع .

1- در كدام جمله فعل و نهاد با هم مطابقت ندارند ؟

1) از پليدي ، نامسلماني اين ها بايد كشيد
2) اين چيز ها را جندان قيمتي نيست
3) شيخ با كسي خلقي بكردند
4) فلان كس در هوا مي پرد  

 

  2- تمام گزينه ها به جز گزينه ي ......از نظر مطابقت با فعل درست است ؟

1) من با برادرم به مدرسه مي رويم
2) بعضي از سنگها قيمتي است
3) تا مردم زنده باشد او را از قوت چاره نيست
4) مجلس قوانين تازه اي تصويب نمود  

 

  نکته 18
تنها با جمع بستن نهاد ، فعل آن نيز جمع بسته مي شود ضمنا در اسم جمع ” مردم “ فعل به صورت جمع به كار مي رود ولي در كلمه ” ملت “ مي تواند هم بصورت مفرد و هم بصورت جمع بيايد .

1- كدام گزينه نادرست است ؟

1) در زمان قديم مرد تنگدستي در سرزمين هاي دور با وضع پريشاني زندگي مي كرد .
2) در زمان قديم مرد تنگدستي در سرزمين هاي دور زندگي مي كرد
3) در زمان قديم مردان تنگ دستي در سرزمين هاي دور با اوضاع پريشاني زندگي مي كرد
4) در زمان قديم مردان تنگ دستي در سرزمين هاي دور زندگي مي كردند  

 

  2- كدام گزينه نادرست است ؟

1) هر يك از شاعران ايران مثل ستاره اي در آسمان ادب فارسي مي درخشند
2) پيامبر (صلي الله عليه وآله) فرمودند
3) مردم ايران مقاومت خوبي در جنگ از خودنشان داد
4) ملت در مقابل استكبار مي ايستند  

 

  نکته 19
چنانچه حذف به دليل تكرار يا پرهيز از تكرار صورت گيرد آن را ” حذف به قرينه ي لفظي “ مي گويند .

1- در عبارت زير چند فعل به قرينه ي لفظي حذف شده است ؟ ” تلميذ بي ارادت عاشق بي زر است و رونده ي بي معرفت مرغ بي پر و عالم بي عمل درخت بي بر و زاهد بي علم خانه ي بي در “

1) دو فعل
2) سه فعل
3) چهار فعل
4) يك فعل  

 

  2- بيت زير چند جمله است و فعل ها به چه قرينه اي حذف شده اند ؟ “ تو مو بيني و مجنون پيچش مو تو ابرو او اشارت هاي ابرو “

1) چهار جمله – لفظي
2) چهار جمله – معنوي
3) سه جمله – لفظي
4) سه جمله – معنوي

نکته 20
اگر خواننده يا شنونده از سياق سخن به بخش حذف شده پي ببرد ” حذف به قرينه ي معنوي “ است .

1- عبارت :” به نام او كه نام او راحت روح است و پيغام او مفتاح فتوح “ چند جمله است ؟
1) دو جمله
2) يك جمله
3) سه جمله
4) چهار جمله

2- در كدام گزينه حذف فعل نخستين جمله نادرست است ؟
1) من او را دعوت و با او سخن گفتم
2) او كتاب ها راتسليم و رسيد آن را دريافت كرد
3) آيا كتاب را خوانده و مطالب آن را ياد گرفته ايد
4) او خداشناس و پرهيز گار است

نکته 21
وقتي جزء ديگري به كلمه اي افزوده مي شود براي تلفظ آسان ِ واژه ي جديد واجي ميان دو جزء ظاهر مي شود كه به آن ” واج ميانجي “ مي گويند .

1- در كدام يك از واژ ه هاي زير واج ميانجي بكار رفته است ؟
1) بزرگي
2) دوستان
3) تشنگي
4) ارجمندي

2- اركان تشكيل دهنده ي ” سبزيجات ، هفتگي “ در كدام گزينه درست است ؟
1) سبزي + ج + ات - هفته + گ + ي
2) سبز+ ي + جات - هفته + ي
3) سبزي + ج +ات - هفت + ه + گي
4) سبز + ي + جات - هفته + گ + ي

نکته 22
مقاله ها از نظر شيوه ي نوشتن به سه گونه تقسيم مي شوند .

1- مقاله ها از نظر شيوه نوشتن به سه گونه تقسيم مي شوند ، نام اين گونه ها در كدام گزينه آمده است ؟
1) علمي – ادبي – ديني
2) تشريحي –تحليلي-تحقيقي
3) هنري – ساده – فني
4) سياسي – اجتماعي-انتقادي

2- متن زير از نظر شيوه ي نگارشي جزو كدام نوع است ؟ ” اگر بخواهيم جامعه اي بهتر بسازيم مي توانيم از افكار و اعمال گذشتگان خود الهام گيريم ،روزگاري ايرانيان يا لااقل عده اي در اين سرزمين معتقد بودند كه : دانش و آزادگي و دين و مروت /اين همه را بنده ي درم تنوان كرد “
1) تشريحي
2) تحقيقي
3) تحليلي
4) علمي

نکته 23
كلماتي كه با ” ان “ همراه اند گاه بر مفهوم جمع دلالت نمي كنند .

1- كداميك از كلمات زير بر مفهوم جمع دلالت مي كند ؟
1) گيلان
2) بامدادان
3) دوستان
4) گريان

2- كدام يك از كلمات زير با هر دو علامت جمع ، جمع بسته مي شوند ؟
1) چشمه
2) زمين
3) جوان
4) صورت

نکته 24
نشانه ي چمع ” ها“ در زبان فارسي امروز از ” ان “ بسيار فعال تر است .

1- در كدام گزينه ”ان “ نشانه ي جمع است ؟
1) گرگان
2) كوهان
3) بهاران
4) پارسايان

2- جمع كدام يك از كلمات زير اشتباه است ؟
1) آسمان ها
2) آدمان
3) سواران
4) ايرانيان  

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
صفت فاعلي ، گزاره ، فعل گذرا و ناگذرا ، فعل معين و...

 

  نکته 25
بين دو مصوت صامت ( ي) قرار مي گيرد كه به آن ” ياي ميانجي “ مي گويند ضمنا واج هاي ميانجي براي تلفظ آسان تر واژه مي آيند .

1- در كدام گزينه صامت ميانجي وجود ندارد ؟

1) چاره گري
2) گرسنگي
3) بخشندگي
4) نويسندگان  

 

  2- نوع صامت هاي ميانجي كلمات ” دانايان – پختگي – ترشيجات – بچگانه “ در كدام گزينه آمده است ؟

1) يـ ، گـ ، ج ، گـ
2) ا ، گـ ، يـ ، گـ
3) يـ ، ه ، ج ، ه
4) ا ، ه ، ج ، گـ  

 

  نکته 26
كلماتي كه با ”ان “ همراه اند گاه مفهوم صفت فاعلي و گاهي مفهوم نسبت را مي رسانند .

1- ” ان “ در كدام گزينه نشانه ي صفت فاعلي است؟

1) قبادان
2) بابكان
3) اشكان
4) لرزان  

 

  2- پسوند ” ان “ در كدام گزينه نشانه ي صفت فاعلي نيست ؟

1) جانان
2) خندان
3) سوزان
4) گريان  

 

  نکته 27
گروه فعلي مهم ترين عضو گزاره است و دست كم از يك فعل و شناسه درست مي شود .

1- در كدام كلمه بن فعل به كار نرفته است ؟

1) كردن
2) گرديدن
3) گشتن
4) گردن  

 

  2- ” ي“ در پايان كدام گزينه فعل نيست ؟

1) تو چنين خانه كن و دل شكن اي باد خزان / گر خود انصاف كني مستحق نفريني
2) هر شب از حسرت ماهي من و يك دامن اشك / تو هم اي دامن مهتاب پر از پرويني
3) همه در چشمه ي مهتاب غم از دل شويند /امشب اي مه تو هم از طالع من غمگيني
4) ني محزون مگر از تربت فرهاد دميد / كه كند شكوه ز هجران لب شيريني  

 

  نکته 28
شخص ويژگي هاي گروه زمان فعلي عبارتند از:
گذر
وجه معلوم و مجهول

1- در عبارت : ” گفت : گفته ام را پيش از اينكه به تو گفته باشم به او گفته بودم “ كدام يك از افعالِ ماضي نيست ؟

1) نقلي
2) ساده
3) التزامي
4) بعيد  

 

  2- با توجه به بيت زير كدام گزينه غلط است ؟
” زنهار مزن دست به دامان گروهي كز حق ببريدند و به باطل گرويدند “

1) ببريدند =فعل ماضي
2) مزن = فعل نهي
3) زنهار= فعل امر
4)گرويدند = گذرا به متمم  

 

  نکته 29
فعل ماضي بيانگر انجام كاري است در زمان گذشته و انواع فعل ماضي عبارتند از :
1- ماضي ساده 2- ماضي استمراري 3- ماضي نقلي 4- ماضي بعيد 5- ماضي التزامي 6-ماضي مستمر

1- در دو بيت زير كدام فعل نيست ؟ ” بر در كعبه سائلي ديدم كه همي گفت و مي گرستي خوش “مي نگويم كه طاعتم بپذير قلم عفو بر گناهم كش “

1) ماضي استمراري
2) ماضي ساده
3) مضارع اخباري
4) مضارع التزامي  

 

  2- در بيت زير كدام يك از افعال به كار نرفته است ؟
” گفته آمد كه به دلجويي ما مي آيي دل ندارم كه به دلجوش نيازي باشد“

1) ماضي التزامي
2) ماضي مجهول
3) مضارع اخباري
4) مضارع التزامي  

 

  نکته 30
فعل مضارع بيان كننده ي انجام كاري است در زمان حال يا آينده ي نزديك ، انواع فعل مضارع عبارتند از :
1- مضارع اخباري2- مضارع التزامي 3- مضارع مستمر

1- در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي ..... فعل مضارع آمده است ؟

1) بسوزند چوب درختان بي بر
2) نه هرگز بر انديشم از پادشا
3) حديث روضه نگويم گل بهشت نبويم
4) نشسته ام در انتظار اين غبار بي سوار  

 

  2- واژه ي ” شدي “ در بيت زير چه نوع فعلي است ؟
” شنيدستي كه در روزگار قديم شدي سنگ در دست ابدال سيم “

1) ماضي ساده
2) ماضي استمراري
3) مضارع اخباري
4) ماضي مستمر  

 

  نکته 31
فعل ممكن است ناگذرا ، گذرا و يا دو وجهي باشد .

1- در فعل هاي ” آورد – رفت –برداشت – نشست “ فعل ناگذرا و گذرا به ترتيب در كدام گزينه آمده است ؟

1) ناگذرا – ناگذرا – گذرا – ناگذرا
2) گذرا – گذرا – ناگذرا – ناگذرا
3) گذرا – ناگذرا – گذرا – ناگذرا
4) گذرا – گذرا – گذرا – گذرا  

 

  2- در كدام گزينه فعل دو وجهي آمده است ؟

1) ريخت
2) ديد
3) افتاد
4) انداخت

نکته 32
زماني مي توانيم فعل يك جمله را معلوم بدانيم كه كننده ي آن فعل به عنوان نهاد در آن جمله مطرح باشد و اگر فاعل مشخص و معلوم نباشد و ما فعل را به مفعول نسبت دهيم فعل مجهول خواهد بود .

1- ماضي مستمر مجهول از فعل جمله ي ” .......وي را سپاس و طاعت حق تعالي برانگيزد “ كدام است؟
1) برانگيخته شد
2) برانگيخته شود
3) دارد برانگيخته مي شود
4) داشت برانگيخته مي شد

2- ” آموخته مي شود “ مجهول كدام فعل مي تواند باشد ؟
1) آموخت
2) بياموزد
3) مي آموخت
4) مي آموزد

نکته 33
فعل ساده فعلي است كه بن مضارع آن يك تكواژ است . اگر به آغاز فعل ساده ” وند “ بيايد فعل مورد نظر پيشوندي است و اگر به فعل ساده يا پيشوندي يك يا چند تكواژ آزاد اضافه شود فعل مركب خواهد شد .

1- كدام فعل ساده است ؟
1) طعنه مي زند
2) نق مي زند
3) چانه مي زند
4) تنه مي زند

2- در كدام گزينه فعل مركب نيست ؟
1) كو به تائيد نظر حل معما مي كرد
2) تا به تحقيق مرا منزل و ره ننمايي
3) سال ها دل طلب جام جم از ما مي كرد
4)طي اين مرحله بي همرهي خضر مكن

نکته 34
فعل اسنادي برنسبت دادن صفت يا حالت يا اسمي به كسي يا چيزي به كار مي رود فعل اسنادي از ” استن – بودن – شدن – گشتن و گرديدن “ ساخته مي شود .

1- در كدام گزينه فعل اسنادي هست ؟
1) به پيش جهان آفرين شد نخست
2) چو پيش پدر شد سياووش پاك
3) سوي لشگر آفريدون شدند
4) هنر ار خوار شد جادوي ارجمند

2- در هيچ گزينه اي به جز گزينه ي .....فعل اسنادي نيامده است ؟
1) بگفت اين دل تواند كرد دل نيست
2) مر زبان را مشتري جز گوش نيست
3) بگفتا جان فروشي در ادب نيست
4) بگفت از عشق بازان اين عجب نيست

نکته 35
افعال معين يا كمكي ، افعالي هستند كه در صرف زمان ها ي افعال ديگر به كار مي روند به عبارت ديگر در ساختمان فعل هاي ديگر به كار مي روند و به آن ها كمك مي كنند تا در زمان هاي مختلف صرف بشوند .

1- فعل معين در كدام گزينه به قرينه ي لفظي حذف شده است ؟
1) به نام او كه فرمان ها روان از نام او
2) چرخ ار چه رفيع خاك پايت
3) عقل ار چه بزرگ طفل راهت
4) فصلي خواهم نبشت و سپس به سر قصه شد

2- در كدام گزينه فعل معين يا كمكي وجود دارد؟
1) آرزو دارم كه همه با اسلام راستين آشنا شوند
2) خلق و خوي ناپسند را رها كنيد
3) دارم از پيش دوست مي آيم
4) هر چه نپايد دلبستگي را نشايد

نکته 36
شيوه گذرا كردن فعل ناگذرا به صورت زير است :
بن مضارع + تكواژ ” ان “ + د / يد

1- شيوه ي گذرا كردن كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) جهيدن
2) چكيدن
3) نشستن
4) جوشيدن

2- همه ي گزينه هاي زير بر خلاف قاعده گذرا مي شوند به جز گزينه ي ......
1) آمدن
2) افتادن
3) رفتن
4) ترسيدن  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
جمله ساده ، گروه اسمي ، صفت اشاره ، صفت مبهم و...

 

  نکته 37
جمله ي ساده داراي يك فعل است اگر تنها اجزاي اصلي جمله ساده را در نظر بگيريم جمله ي ساده حداقل دو جزء و حداكثر چهار جزء دارد .

1- فعل كدام يك از مصدرها جمله ي دو جزئي مي سازد ؟

1) كاشتن
2) وزيدن
3) دوختن
4) چشيدن  

 

  2- بيت زير جمله ي چند جزئي است ؟
” همانگه يكايك ز درگاه شاه برآمد خروشيدن دادخواه “

1) چهار جزئي با مفعول و متمم
2) سه جزئي با متمم
3) چهار جزئي با مفعول و مسند
4) دو جزئي  

 

  نکته 38
اركان اصلي جمله ي دو جزئي عبارتند از :
نـــهاد + فعل نـاگـذر
گروه اسمي گروه فعلي ناگذر

1- با كدام فعل نمي توان جمله ي دو جزئي ، سه جزئي و چهار جزئي ساخت ؟

1) جنگيد
2) گرويد
3) گرفت
4) شكفت  

 

  2- كدام جمله دو جزئي است ؟

1) باغبان نهال را در باغ كاشت
2) خواهرم در المپياد شيمي خوب درخشيد
3) با دانايان درآميز
4) غزل مولانا لطيف و پرشور است  

 

  نکته 39
جمله هاي سه جزئي :

فعل اين جمله ها گذراست و در جايگاه گزاره علاوه بر فعل يك جزء لازم ديگر نيز مي آيد كه اين جزء مي تواند مفعول ، متمم ويا مسند باشد .

1- جملات سه جزئي چند نوع اند ؟

1) سه جزئي با مفعول
2) سه جزئي با متمم
3) سه جزئي با مسند
4) سه جزئي بي فعل  

 

  2- دركدام گزينه جمله سه جزئي نيامده است ؟

1) پرچم علم ودانش را برافرازيم
2) مردم دسته دسته به سپاه اسلام مي گرويدند
3) هيچ آزاد انديشي با حقيقت نمي جنگد
4) مرا خواند بايد جهان آفرين  

 

  نکته 40
ساده ترين راه يافتن مفعول ، مطرح كردن سوال زير است :
چه كسي را ؟
چه چيزي را ؟

1- كلمه ي قافيه در كدام گزينه نقش مفعول دارد؟

1)به يادخم ابروي گل رخان/بكش جام در بزم مي خوارها
2) به شادي و آسايش و خواب و خور /ندارند كاري دل افگارها
3) رود شاخ گل در بر نيلفر/برقصد به صد ناز گلنارها
4) نگارش دهد گلبن جويبار /در آيينه ي آب رخسارها  

 

  2- مفعول ها در بيت زير كدامند ؟
” آدمي را زبان فضيحه كند جوز بي مغز راسبكساري“

1) آدمي – سبكساري
2) زبان – سبكساري
3) جوز بي مغز – فضيحه
4) آدمي – جوز بي مغز  

 

  نکته 41
جمله هاي سه جزئي با مسند :
نـــهاد + مسـند + فعل اسنـادي گروه اسمي گروه اسمي گروه فعلي

1- كدام مصراع جمله ي سه جزئي با مسند است ؟

1) خشك آمد كشتگاه من
2) باغبان و رهگذاري نيست
3) دولت فقر خدايا به من ارزاني دار
4) دل من گرفته زين جا  

 

  2- در كدام گزينه به جاي مسند ، متمم آمده است؟

1) چنگيز از ريختن خون بيگناهان سير نشد
2) كمال است در نفس انسان سخن
3) غالبا ً درسلوك با خلق ،ساده ، فروتن و شكيبا بود
4) ايشان از دوستان شما بودند  

 

  نکته 42
ساده ترين راه يافتن مسند مطرح كردن سؤال زير است :
چه جور؟ + فعل اسنادي = مسند

1- در بيت زير چند ” مسند “ آمده است ؟ ”از همگان بي نياز و بر همه مشفق وزهمه عالم نهان و بر همه پيدا “

1) چهار
2) سه
3) دو
4) يك  

 

  2- در بيت زير كدام واژه ” مسند “ نيست ؟
”هنرخوارشدجادوي ارجمند نهان راستي آشكارگزند “

1) خوار
2) آشكار
3) ارجمند
4) راستي  

 

  نکته 43
جمله هاي چهار جزئي :
فعل اين جمله ها گذراست و درجايگاه گزاره علاوه بر فعل گذرا دو جزء لازم ديگر نيز مي آيد .

1- كدام الگو نشان دهنده ي جمله هاي چهار جزئي نيست ؟

1) چهارجزئي دومسندي
2) چهارجزئي دومفعولي
3) چهارجزئي با مفعول ومسند
4) چهارجزئي با مفعول و متمم  

 

  2- تعداد اجزاي جملات در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟

1) كوشش بسيار نامد سودمند
2) از آن پس كه خواند مرا شهريار
3) كم آواز هرگز نبيني خجل
4) گنه كرده را زود رسوا كند

نکته 44
جمله هاي چهار جزئي با مفعول ومسند :
نـهــاد + مفعول + مسند + فعل
گروه اسمي گروه اسمي گروه اسمي گروه فعلي

1- تعداد اجزاي جملات در كدام گزينه با بقيه متفاوت است ؟
1) رستم از جادوي زال تندرست گشته است
2) اهل محل به او پهلوان مي گويند
3) حافظ خود را رند مي خواند
4) مرا خواند بايد جهان آفرين

2- با توجه به مصراع :” مرا مادرم نام مرگ تو كرد “ كدام گزينه نادرست است ؟
1) مرا = مفعول
2) مرگ تو = مسند
3) مادرم = نهاد
4) كرد = فعل

نکته 45
جمله هاي چهار جزئي دو مفعولي :
نهاد + مفعول 1 + مفعول 2 + فعل
گروه اسمي گروه فعلي

1- كدام گزينه چهار جزئي دو مفعولي است ؟
1) باران هوا را سرد گردانيد
2) تهمينه پسرش را سهراب ناميد
3) مادر كودك را غذا داد
4) گنه كرده را زود رسوا كند

2- كدام گزينه چهارجزئي دو مفعولي نيست ؟
1) او را لباس پوشانديم
2) شاگردان ائل را جايزه دادند
3) چشم ها را ضياي خود ده
4) حافظ را لسان الغيب مي خوانند

نکته 46
هر گروه اسمي از يك اسم به عنوان هسته و يك يا چند وابسته ي پيشين يا پسين ساخته مي شود .

1- كدام گزينه از وابسته هاي پيشين نيست ؟
1) صفت اشاره
2) صفت مبهم
3) صفت شمارشي اصلي
4) صفت شمارشي ترتيبي با پسوند ـُ م

2- كدام گزينه از وابسته هاي پسين نيست ؟
1) مضاف اليه
2) صفت بياني
3) نشانه هاي جمع
4) صفت عالي

نکته 47
صفت اشاره = (اين ، آن ، همين ، همان ، چنين ، چنان )+ اسم
صفت پرسشي = (چه ، چگونه ، كدام ، كدامين ، چند ، چندم ، چندمين ) + اسم

1- با توجه به بيت :
” اين چرا كردم چرا دادم پيام سوختم بيچاره را زآن گفت ِخام “ كدام كلمه صفت پيشين است ؟
1) آن
2) اين
3) بيچاره
4) خام

2- در كدام گزينه صفت به كار نرفته است ؟
1) دو صد گفته چون نيم كردار نيست
2) قرآن انسان را به نيكوكاري فرا مي خواند
3) كدام دانه فرو رفت در زمين كه نرست
4) قصيّه از چه راهي بايد تعقيب شود

نکته 48 هر همه هيچ
صفت مبهم = فلان و بهمان + اسم
ديگر ، دگر
چند ، چندم ، چندمين

1- نوع كلمه ي ” فلان “ در عبارت :” اين قباله ي فلان زمين است و فلان چيز را فلان ضمين “ به ترتيب كدام است ؟ 1) صفت – صفت –ضمير
2) صفت –ضمير-ضمير
3) ضمير-صفت-ضمير
4) ضمير-ضمير-ضمير

2- در بيت ” سخن چين را مده نزديك خود جاي كه هر روزت بگرداند به صد راي“ چند صفت هست ؟
1) يك
2) دو
3) سه
4) چهار  

    

نكته هاي درس ادبيات سوم انساني

 

  نكته ها:
صفت تعجبي ، شاخص ، مضاف اليه و مباحث مربوط به انواع حماسه و حماسه سرايي ...

 

  نکته 49
چه !
صفت تعجبي = + اسم
عجب !

1- در كدام گزينه ” چه “ صفت تعجبي نيست ؟

1) چه فرهادها مرده در كوه ها !
2) چه حلاج ها رفته بر دارها !
3) چه گل هاي رنگين به جوبارها !
4) چه دارد جهان جز دل و مهر يار ؟  

 

  2- با توجه به بيت زير ”چه “ از نظر دستوري چيست ؟
” ديدي دلا كه آخرِ پيري ّ و زهد و علم با من چه كرد ديده ي معشوقه باز من“

1) صفت تعجبي
2) ضمير تعجبي
3) صفت پرسشي
4) ضمير پرسشي  

 

  نکته 50
شاخص : عناوين يا القابي هستند كه بدون هيچ نشانه يا نقش نمايي پيش از اسم مي آيند ، شاخص ها هميشه بي فاصله در كنار هسته مي آيند و خود اسم يا صفت هستند و در جاي ديگر مي توانند هسته ي گروه اسمي قرار گيرند .

1- در كدام گزينه ” شاخص “ وجود دارد ؟

1) ايشان استاد ادبيات بودند
2) حسن ، عموي جواد است
3) دايي جواد را بهتر از هر كس ديگري مي شناسم
4) غلام برادر من است  

 

  2- در كدام گزينه ” شاخص “ نيست ؟

1) استاد شهريار از برجسته ترين شاعران غزل سراي معاصر است
2) دكتر سيد جعفر شهيدي با ذوق و دقت علمي بسيار و به پيرئي از نثر آهنگين مهج البلاغه ، اين كتاب را ترجمه كرده است
3) علامه ي بزرگ استاد علي اكبر دهخدا لغت نامه را تدوين كرده است
4) سر لشگر عموي احمد است  

 

  نکته 51
” ي نكره “ از وابسته هاي پسين اسم است كه به دنبال اسم عام مي آيد ضمنا حرف ” ي “ هميشه نشانه ي اسم نكره نيست و مي تواند مفاهيم مختلفي داشته باشد .

1- در مصراع : ” بيدلي در همه احوال خدا با او بود “ چه نوع ( ي ) بكار رفته است ؟

1) ضمير
2) مصدري
3) نسبي
4) نكره  

 

  2- نوع ” ي “ در عبارت :” نگه كنيد كه قانعي و طامعي به مردم چه رساند !“ چيست ؟

1)نسبت
2) نكره
3) مصدري
4) لياقت  

 

  نکته 52
مضاف اليه از وابسته هاي پسين اسم است كه كلمه ي قبل از آن يعني مضاف هسته ي گروه اسمي است .

1- در مصراع : ” آن پيك نامور كه رسيد از ديار دوست “ ، ” ديار دوست “ چه نوع تركيبي است

1) تركيب وصفي
2) تركيب اضافي
3) اسم مركب
4) صفت مركب  

 

  2- ” حيوان “ در بيت زير چه نقشي دارد ؟
” سعدي ! حيوان را كه سر از خواب گران شد در بند نسيم خوش اسحار نباشد “

1)متمم
2) نهاد
3) مفعول
4) مضاف اليه  



«يَجِبُ أنْ لانَسْمَحَ لِلْفقراءِ والمساكينِ أنْ يأتواالي الاستقبال!»

يَجِبُ أنْ لانَسْمَحَ

للفُقراءِ

وَالمساكينِ

أنْ يأتوا

الي الاستقبال

يَجِبُ:فعل وفاعله‹أنْ لانَسْمَحَ›-----أنْ لانَسْمَحَ:فعل وفاعله ضميرمستتر‹نحن›.

للفقراءِ:جارومجرور.

‹وَ›حرف عطف—المساكينِ:معطوف ومجرورباعراب اصلي.

أنْ يأتوا:فعل وفاعله ضميربارز‹و›محلاًمرفوع والجملة‹أنْ يأتوا›مفعول به ومحلاً منصوب لفعل أنْ لانَسْمَحَ.

الي الاستقبال:جارومجرور.                            

 «حينَئذٍ نَزَل الرّاكبونَ مِن مَراكبهم لِاستقبالِ أميرِالمؤمنين وقاموابتَبجيلِه كعادتِهم في اسْتقبال المُلوك……»

حينئذٍ

نَزَل الرّكبونَ

مِنْ مراكبهم

لِاستِقْبالِ

أميرالمؤمنين

وَقاموا

بِتَبجيلِهِ

كَعادتِهم

في استقبال الملوك

حيَنئذٍ:حينَ/ظرف ومنصوب-إذٍ/ شرطيه زمانيّة،تنوين آن بجاي جمله اي است كه محذوف است-يعني:حين إذوصل اميرالمؤمنين نَزل الراكبون..

نَزلَ الراكبونَ:فعل وفاعله الراكبون.

مِنْ مراكبهم:جارومجرور-هم:مضاف اليه ومجرورمحلاً.

لإستقبال:جارومجرور.

أميرالمؤمنين:مضاف اليه ومجرور-المؤمنين:مضاف اليه ومجرورنياباً.

وَقاموا:و/حرف عطف-فعل وفاعله ضميربارز‹وَ›.

بِتبجيلِهِ:جارومجرور-هِ:مضاف اليه ومجرورمحلاً.

كعادتِهم:جارومجرور-هِم:مضاف اليه ومجرورمحلاً.

في استقبال الملوك:جارومجرور-الملوك:مضاف اليه ومجرور.

 

                                    «إنَّنا نأْبَي أنْ نأْكُلَ مِن أموالكم شيئاً إلاّبِدَفْعِ الثَّمَنِ»

إنَّنا

نأْبَي

أنْ نأْكُلَ

مِن أموالكم شيئاً

إلاّبِدفعِ

الثَّمَن

إنَّنا:حرف مشبهة بالفعل،‹نا›اسم حرف مشبهة بالفعل ومحلاً منصوب.

نَأْبَي:فعل وفاعله ضميرمستتر‹نحن›محلاًمرفوع وخبرحرف مشبهة بالفعل.

أنْ نأكُلَ:فعل وفاعله ضميرمستتر‹نحن›وجمله‹أنْ نأكُلَ…›مفعول به منصوب محلاً.

مِن أموالكم:جارومجرور—كُم:مضاف اليه ومحلاًمجرور-------شيئاً:مفعول به ومنصوب.

إلاّبِدفعِ:إلاّ/حرف استثناء---بِدفعِ:جارومجرور.

الثَّمن:مضاف اليه ومجرور.

 

 

      «ياعليُّ!مانسيتُ عَهدي ومسؤوليَّتي!إنَّهاقدأخذَت العقْدَ أمانةً مَردودةً مَضمونةً……»

ياعليُّ

مانَسيتُ عهدي

ومسؤوليَّتي

إنَّها

قدأخَذَت

العقدَ

أمانةً

مَردودةً مضمونةً

ياعليُّ:يا/حرف ندا –عليُّ:منادي مبني برضم محلاًمنصوب.

مانَسيتُ عهدي:فعل وفاعله ضميربارز‹تُ›----عهدي:مفعول به ومنصوب تقديراً---ي:مضاف اليه ومجرورمحلاً.

وَمسؤوليَّتي:معطوف ومنصوب به تبعيت تقديراً---ي:مضاف اليه ومجرورمحلاً.

إنَّها:حرف مشبهة بالفعل و‹ها›اسم إنَّ ومنصوب محلاً.

قدأخَذَت:فعل وفاعله ضميرمستتر‹هي›وجمله فعليه‹خبرإنَّ ومرفوع محلاً›.

العقدَ:مفعول به ومنصوب.

أمانةً:مفعول ثانٍ ومنصوب.

مَردودةً مضمونةً:صفت‹نعت›.

 

موضوع: تست سال سوم

                                                                

۱-عين الجمله التي فيها الحال :

الف : إشتريت كتابا فوجدته مفيداً جداً  .

                  

ب: الحمدلله الذي لم يتخذ ولداً فيكون موروثاً .

 

 ج: ذهبت الي المكتبه و قرأت فيها كتاباً .

              

 د: رايتُ أخي يذهب إلي المدرسه ذهابَ الراغبين .

 

۲-  املأ بما لايبين كيفيه وقوع الفعل  : «« المعلمون يخدمون بلادهم ..............»

 

   الف : خدمهً بالغهً                                ب :خدمهَ  الأنبياءِ

                                  

ج : خدماتٍ كثيرهً                                  د : خادمِينَ للإسلامِ 

 

۳- عين العباره التي فيها المعرب؟

 

    الف :طالبه، خذي هذا .                             ب: مريم، إصبري .  

 

     ج: طالب ، أين انتَ؟                                  د: فاطمه‌،كتبت هذا. 

 

 ۴-التشكيل الصحيح لهذا العباره :   لايري الجمال من له نفس عبوس .

 

              الف : الجمالَ – مَن – نفسٌ                         ب: الجمالُ – مَن – عبوسُ    

 

                ج: مَن – نفساً – عبوساً                       د : الجمالَ – مِن – نفساً

 

 

۵- عين إعراب الكلمه التي أشير اليها بخط .    

 

                     أشهدُ بِالرُبُوبِيَهِ لكَ مُقراً بِأنَّكَ رَبِى .

 

         الف: مفعول مطلق تاكيدي          ب: مفعول به         ج: حال                د: تمييز

 

۶- عين الصحيح عن التحليل الصرفي :     ««  إنْ تَعدُّوا نِعمهَ اللهِ لا تُحصُوها . »»‌

 

 الف:  مجرد ثلاثي ، لازم ، للمخاطب                               ب: مزيدثلاثي ، متعد ، للمخاطبينَ

 

    ج:  مجردثلاثي ، متعد ، للمخاطبينَ                              د: مزيدثلاثي ، لازم ، لامخاطبينَ

 

۷- عين الصحيح :

 

      الف : إنَّ والداى صديقىّ .           ب : كان والديه صديقاه

 

         ج: كان والداى صديقاى          د : إنَّ والديه صديقاه

 

۸- عين إعراب الكلمه التي أشير اليها بخط .     ««   أيُّ عطاياكَ أقومُ بها شكراً.  »»

 

    الف : مفعول له               ب: مفعول مطلق تاكيدي     

 

        ج: مفعول به                     د: تمييز

 

۹-عين الصحيح في الإعراب و التحليل الصرفي .

 

         ««  ليسَ ضَمِير الفصلِ مِن الضمايرِ التِى لَها مَحَلّ مِن الإعرابِ . »»  

 

الف:   ضمير: اسم ، مفرد مذكر ،  مشتق وصفه مشبهه ، معرب / فاعل و مرفوع

 

 ب:   التى :  موصول خاص ، للمفرد المونث ، معرفه ، مبني علي الكسر / نعت و مجرور

 

تقديراً

 

   ج :  محل : اسم ، مفرد مذكر ، نكره ، معرب ، منصرف / مبتدا مؤخر و مرفوع، الجمله

الإسميه

 

  د :  ليس :  فعل ماض ،للغائب ، مبني علي الفتح /فعل من النواسخ و اسمه « هو مستتر»و

 

 الجمله الفعليه

 

 ۱۰-«« المَرأَهُ التي تَهزُ المهدَ بيمينِها ، تهزُ العالمَ بِيسارِها .»» عين الأقرب إلي مفهوم

العباره .

 

           الف : رَبُّوا البناتِ علي الفضيلهِ ، أنّهـا                   فِـي الموقنين لهن خيرٌ وثاق .

 

             ب : و إذا النساءُ نَشـأْنَ فـي أُميـهٍ                    رضَـعَ الرجالُ  جهالهً و حمولاً.

 

             ج :  أَ علمتَ أشرفَ أو أجلَ  مِن الذي                   يَبنِـى و يَنشـئ أنفساً و عقـولاً.

 

             د :  الأمُ مـدرسـهٌ ، إذا أعـدَدتَهـا                  أعْـدَدْتَ شعبـاً طَيـّبَ الأعراقِ . 

 

  .

            ۱۱-  عين إعراب الكلمه التي أشير اليها بخط .   

 

               تَعصِى الإلهَ و أنتَ تَظهرُ حُبـَه                       هذا محالٌ في القياس بديـع

 

             الف : صفت                  ب : مبتداي مؤخر               ج : خبـر           د : مفعول به

 

         ۱۲-   ما هو الصحيح في التعريب :  «« ايشان كاري جز دعا نداشتند .»»

 

            الف : لم يكن لهم عملٌ الا الدعاءَ .                         ب : ما كان لهم عملاً الا الدعاءَ .

 

                ب : لم يكن لهم عملاً الا الدعاء .                          د :  ما كانوا لهم أعمالاً الا الدعاءَ .

 

     ۱۳-  الأمر من ( رَأَي -  يَـري ) :

 

               الف : أَر ِ               ب : تَـرَ                       ج :  رَ                       د : رَيْ

 

   ۱۴-  ما هو ليس معتل الأجوف :

 

                 الف : لا تُعِدْ               ب : أَعِـدْ                 ج : أَعِـدُ                  د : لاتَعُـدنَ    

        

   ۱۵-  عيـن ما ليس فيه  المفعول فيـه :

 

      الف  : أين مُعزُ الأولياء و مُذلُ الأعداء ؟           ب : إذا دُعيتَ  إلي مجلس كريم فاستجب .

 

     ج : ألا تحب أن ترجع أيام الدراسهِ  ؟            د : متي تستيقظُ مِن نوم الجهل ، أيها الغافلُ  ؟

 

                                                        

 

*تست-ويژه درس هفتم(عربي۳)

موضوع: تست سال سوم

        

 

                                   

 

۱-عيِّن العبارة التي ماجاء فيها اسلوب النداء: 

۱-ربّي يعلم كلّ مافي صدري حين مناجاتي.               ۲-ربّنا إنَّنا سمعْنا منادياً ينادي للايمان.

 

۳-ربّي اغفرلي ذنوبي إنْ أخطأتُ.                         ۴-ربّنا آتنافي الدنيا حسنة وفي الآخرة حسنة.

 

۲-«أيّها.......!أكرمواالعلماءلاالجُهّال!».عيِّن الصحيح للفراغ:   (سراسري:۸۴-رياضي)

 

۱-التلاميذُ                ۲-الطالباتُ.                ۳-المؤمنين.              ۴-الطفلان.

 

 

 

۳-عيِّن الخطأفي المنادي:       (سراسري:۸۴-تجربي)

 

۱-ياطفلُ،لاتبكِ!      ۲-يابصيرُ،ارحمنا!    ۳-ياعالماًلايُعلّم،علِّمنا!     ۴-يامجتهدين المدرسة،اُدرسوا

 

 

*تست-ويژه درس ۱و۲(عربي۳)

 

۱-عيِّن الخطأ:                              (سراسري83-تجربي)

 

1-أنتنّ تَخافين من عاقبة التكاسل!                              2-لم أتلُ آيةً فلن أعفو نفسي!

 

3-هنّ لم يَخشيْنَ أحداً ولم يَرجونَه!                            4-دَع الكذبَ وادعُ إلي الصّداقة في الحياة!

 

 

 

۲-عيّن الصحيح في المعتلات:                                           (سراسري83-رياضي)

 

1-هُنّ ماخِفنَ من المصائب!                                      2-تركتَ الطفلَ ولم ترجُوهدايته!

 

 3-إنّكَ علي الحقّ،فلاتَخافْ!                                      4-ياطالبة،لاتَنسَ الذّهاب الي المدرسة!

 

 

 

 

۳-ميِّزالخطأ علي حسب ماقرأتَ في قواعدالاعلال من فعل«خَشِيَ-يَخْشَي»          

1-أنتُنَّ تخشَونَ.            2-أنتِ تخشَينَ.             3-هم يخشَونَ.              4-هنَّ يخشَينَ.

 

سومي ها ..

موضوع: تست سال سوم

 

۱-اَعِظُ چه نوع فعلي است ؟
1)
ناقص
2)
مهموز
3)
سالم
4)
مثال
پاسخ

گزينه 4 صحيح است . در نگاه اوّل به نظر مي‌رسد كه اَعِظُ بروزن اَفعِلُ بوده است . پس بايد يك حرف آن حذف شده باشد و همان‌طور كه مي‌دانيد در فعل‌هاي مثال ، فاءالفعل حذف مي‌شود : « و ع ظ » اَفعِلُ : اَوْعِظُ  اَعِظُ تذكر: براي هر نوع از فعل‌هاي مثال ، اجوف و ناقص هميشه يك مثال را به ذهن بسپاريد . مثلاً « و ص ف » فعل مشهوري است كه تقريباً همه ، اعلال شده آن را در همه حالت‌ها به ياد دارند ( ماضي : وَصَفَ ، مضارع : يصفُ ، امر : صِفْ و .... ) با تطبيق وزنهايي كه به خاطر سپرده‌ايد با  وزن فعل‌هاي جديد ، به راحتي مي‌توانيد به همه تست‌هايي از اين دست جواب بدهيد . 

۲-اسم و خبر كان در « لا تكن ذا يأس يا أخي » كدامست ؟
1)
انت مستتر ، ذا
)
 2 هي مستتر ، ذا يأس
3)
ذا يأس ، يا أخي
4)
يا أخي ، ذا يأس
پاسخ

لا تَكُنْ ذا يأسٍ يا أخـ ي فعل ناقصه و اسم مستتر « أنتَ » خبر كان منصوب فرعي مضاف‌اليه مجرور حرف ندا مناداي مضاف تقديرا منصوب مضاف‌اليه محلا مجرور


۳-عين العباره الصحيحه:
1)
گزينه1.الظالم مأكول من اموال الناس
2)
اُريد انجح في الدرس
3)
لن اذهب الي السفر امس
4)
لن ارمي الزُّبالهَ في الشارع

 پاسخ

لن أرمي الزباله في الشارع فعل مضارع منصوب فاعل «انا » مستتر مفعول منصوب جار مجرور



۴-اَيُّ الأجوبه كُلّها من المبنيّات؟
1)
الّذي ، هذانِ ، مِن
2)
تَيَسَّرَ ، يُجاهِدْنَ ، الّذينَ
3)
هُم ، اَللّذانِ ، هَل
4)
اِيّاك ، اَللّتانِ ، في

 پاسخ

گزينه 2 - طراح سوال با زيركي در هر كدام از گزينه‌ها يك اسم اشاره مثني جا داده است . اسم اشاره در حالت مثنّي معرب است . مثل هذانِ و هذينِ براي رفع و جر . در گزينه 1 هذان ، در گزينه 3 اللذان و در گزينه 4 اللّتانِ معرب هستند. در گزينه 2 : تَيسَّر بر وزن تَفعَّل ( فعل ماضي ) ، يُجاهدِنَ ( جمع مونث ) و الذين ( اسم اشاره جمع ) همگي مبني هستند و حالت‌هاي مختلف براي رفع و جر و نصب يا جزم ند


۵-ايُّ فعلٍ غير متعدٍ ؟
1)
اَكرمَ
2)
اِنطلقَ
3)
حَفَظَ
4)
يُذهِبُ
  پاسخ

گزينه 2 - در اينجا فقط معناي فعل‌هاست كه به فرياد مي‌رسد و هيچ جمله‌اي نداريم كه بخواهيم از آن مفعول و فاعل تشخيص بدهيم . پس حفظ كردن معناي فعل‌ها در تست زدن بدون كاربرد نيست . اَكرمَ : گرامي داشت            انطلقَ: روانه شد حَفَظَ : حفظ كرد.                يَذهِبُ : مي‌بَرَد



۶-كدام كلمه مناسب جاي خالي جمله « لايَزرع المحاصيلَ الزراعيه اِلا ..... القريه » است ؟
1)
فّلاحي
2)
فّلاحو
3)
فّلاحون
4)
فّلاحين
پاسخ

گزينة 2 . جملة قبل از « الّا » كامل نيست . پس مستثني‌منه در جمله نيامده و اعراب مستثني بدون در نظرگرفتن « الّا » تعيين مي‌شود. بدون « الّا » ، « المحاصيل » مفعول‌به و منصوب ، « الزراعيه » صفت براي « المحاصيل » و مستثني ، فاعل و مرفوع است . علامت جمع « ون » مرفوع بودن را نشان مي‌دهد. ولي دقت كنيد كه « القريه » مضاف‌اليه براي جاي خالي است . و براي مضاف « ن » مثني و جمع حذف مي‌شود. پس گزينة 2 درست است . ترجمه : كسي به جز كشاورزان روستا ، محصولات زراعي .....

 

 

 

××××چند تست مهم برای سومی ها××××

موضوع: تست سال سوم

۱أقيموا » چه فعلي است ؟
1)
فعل امر از باب تفعيل
2)
فعل امر ثلاثي مزيد
3)
فعل ماضي ناقص
4)
فعل ماضي اجوف

پاسخ

گزينه 2 صحيح است. اَقيموا فعل امر از مصدر اقامه ( افعال ) است . با توجه به پركاربرد بودن اين فعل در آيه‌هاي قرآن و همچنين استفاده زياد آن در تست‌ها ، جواب اشتباه دادن به اين تست قابل قبول نيست . اَفعِلُوا « ق و م » : اَقوِمُو  اَقِوْموا  اَقيموا با اين توضيح فقط گزينه 2 ( امر ثلاثي مزيد ) از بين گزينه‌ها قابل قبول است .


۲-اعراب كدام دسته تقديري است ؟
1)
هوَ ، ذلكَ ، الّذي ، كيفَ
2)
جدار ، غرفه ، اشجار ، زنابير
3)
زميلانِ ، زميلتينِ ، تلميذونَ ، تلميذينَ
4)
فتي ، دنيا ، غازي ، تقوي ، اُمّي

 پاسخ

گزينه 4  صحيح است . اسمها به ترتيب مقصور - مقصور ، منقوص ، مقصور و مضاف به ياء متكلم هستند . در نتيجه همگي شرايط اعراب تقديري دارند . گزينه 1 كلمات به ترتيب ضمير ، ضمير اشاره ، اسم موصول خاص ، اسم استفهام هستند و همگي مبني‌اند و اعراب محلي مي‌گيرند .   گزينه 2  جدار و غرفه و اشجار معربند و اعراب ظاهري مي‌گيرند . زنابير : غيرمنصرف است و اعراب ظاهري به حركت مي‌گيرد ، يعني در حالت جر ، فتحه مي‌گيرد . گزينه 3  همه كلمات اسمهاي مثني يا جمعي هستند كه اعراب آنها ظاهري به حروف است .


۳النَّدامه » و « في التأخير » به ترتيب چه نقشي در جمله « في العجله الندامه و في التأخير السَّلامه » دارند ؟
1)
خبر - خبر
2)
خبر - مبتدا
3)
مبتدا - خبر
4)
مبتدا - مبتدا

 پاسخ

في العجلهِ الندامهُ و في التأخيرِ السلامهُ خبر مقدم محلا مرفوع جارومجرور مبتداي مؤخر مرفوع حرف عطف خبر مقدم محلا مرفوع جارومجرور مبتداي مؤخر مرفوع


۴-نوع منادي در جمله « آه » ما ألطفلكَ يا عُشب الساحل في چالوس ! » كدام است ؟
1)
مضاف
2)
نكره مقصوده
3)
نكره غير مقصوده
4)
علم

 پاسخ

گزينه 1 صحيح است . در اين جمله ، پس از « يا » ، « عشب الساحل » را داريم كه « عشب » منادا و « الساحل » مضاف‌اليه آن است . پس « عشب » مناداي مضاف و منصوب است . تركيب : ترجمه : چه لطيفي اي ..... ساحل چالوس .


۵-مَيِّز الخطأ لِلفراغ لايجاد اُسلوب الحال : « تظاهر أبناءُ فلسطين ..... بتحرير أرضهم المقدسه »
1)
مُطالبين
2)
و هم يطالبون
3)
و هم مطالبين
4)
ِيُطالبون

پاسخ

گزينة 3 صحيح است . حال مفرد منصوب است و از لحاظ جنس و تعداد با ذوالحال مطابقت دارد . امّا اگر به صورت جملة باشد بايد از اسلوب جمله تبعيت كند. در جملة اسميه ، مبتدا و خبر هر دو مرفوعند . در گزينة 3 ، مبتداي جملة اسميه ، « هم » است كه محلّاً مرفوع است . ولي خبر جمله به صورت « مُطالبينَ » آمده كه صحيح نيست . چون « ينَ » علامت جمع منصوبي يا مجروري است و براي خبر بودن ، بايد علامت جمع « ون » كه مرفوع بودن را نشان مي‌دهد ، به كار رود . گزينه‌هاي غلط : 1- حال مفرد منصوب است و از لحاظ جنس و تعداد با صاحب‌حال ( أبناء ) مطابقت دارد . « ينَ » جمع مذكّر ، علامت منصوب يا مجرور بودن است . پس درسته ! 2 - « هم » مبتداي جملة اسميه و محلّاً مرفوع و فعل « يطالبونَ » خبر جملة اسميه و محلّاً مرفوع است . كلّ جمله « و هم يطالبون » جملة حاليه و محلّاً منصوب است . همه چي سرجا شه ! 4 - « يطالبون » جملة فعليه است . با توجّه به اينكه « أبناء » معرفه است ( چون مضاف‌اليه آن معرفه است ) پس مي‌تواند جملة حاليه باشد . از لحاظ جنس و تعداد نيز با صاحب حال ( أبناء ) مطابقت دارد . بنابراين درست است ! تركيب : ( فلسطين از اسامي غير منصرف است و كسره نمي‌پذيرد و مجرور بودنش با فتحه نشان داده مي‌شود .) ترجمه : فرزندان فلسطين تظاهرات كردند در حالي كه خواهان آزادي سرزمين مقدّسشان بودند.



۶-عيِّن الخطأ للفراغ ؟ : « يا ......! إنْ تَتّحدوا تتحقَّق أهدافُكم »
1)
أبنائي
2)
تَلاميذي
3)
مسلِمي
4)
شَعبنا

 پاسخ

گزينة 3 « مسلِمي » در اين گزينه ، در واقع « مسلمين » بوده كه « ن » آن حذف شده است . اما دليلي براي حذف شدن « ن » وجود ندارد . چون مضاف واقع نشده است . دليلي براي منصوب بودن آن نيز وجود ندارد . ( چون مناداي مضاف نيست ) . پس در واقع بايد به شكل « مسلمونَ » باشد . سه گزينة ديگر ، مناداي مضاف هستند و به صورت صحيح به كار رفته‌اند. ترجمه : 1- اي فرزندانم ! اگر متحد شويد ، اهدافتان محقّق مي‌شود. 2- اي دانش‌آموزانم ! اگر متحد شويد ، اهدافتان محقّق مي‌شود. 3-اي ملت ما ! اگر متحد شويد ، اهدافتان محقّق مي‌شود.

صبور و شکورباشید

                                  

یک تست مهم برای سال سوم هر رشته ای

موضوع: تست سال سوم

  ميز الخطأ فيما يلي مِن فعل « خافَ - يَخافُ » و فعل « سار - يَسيرُ  :
1) سِرنَ = أمر و اعلاله بالحذف .
2) سِرنَ = ماضٍ و اعلاله بالحذف .
3) خِفنَ = ماضٍ و اعلاله بالحذف .
4) خِفنَ = أمر و اعلاله بالحذف .
 پاسخ

گزينه 4 صحيح است . در فعل‌هاي اجوف ماضي يا امر وقتي حرف عله حذف مي‌شود ( عين الفعل ) ، فاء الفعل علامت عين الفعل مضارع را مي‌گيرد . فقط يك استثناء وجود دارد : در ساختن فعل ماضي اگر حذف رخ داد و علامت عين الفعل مضارع فتحه بود ، فاء الفعل فتحه نمي‌گيرد . بلكه كسره مي‌گيرد . با اين توضيح چون فعل مضارع از « خ و ف » بروزن يفعَلُ است ،

فعل ماضي آن كسره و فعل امر آن فتحه مي‌گيرد .

ماضي  سارنَ  سِرنَ   ( يفعِلُ ) امر : تسيِرنَ تسِيْرْنَ تَسِرنَ  سِرنَ  ( يفعِلُ )

ماضي : خَوفنَ خافنَ خِفنَ  ( يفعَلُ )  

 ( حالت استثناء ) امر : تَخوَفنَ تخافنَ تَخَفَن خَفنَ   ( يفعَلُ )



درس اوّل

* مترادف

وَهَبَ : آتی ، أعطی

الأمنیّة : الأمَل

الهَوی : الحُبّ

الأزکی : الأفضَل

وَدَعَ : تَرَکَ

عادَ : رَجَعَ

استَطاعَ : قَدرَ

راحَ : ذَهَبَ

شَعَرَبـِ : أحَسَّ

لَدُن : عَندَ

* متضاد

الخیر : الشّرّ

باعَ : اِشتری

الجَهل : العِلم

الصّغیر : الکَبیر

فَرِحَ : حَزِنَ

الأعلی : الأسفَل

درس دوّم

* مترادف

الأغنیاء : المُترفونَ

سَمَحَ : أذِنَ

أتی : جاءَ

الحَسَن : الطّیّب

التّبجیل : التّکریم

صَنَعَ : فَعَلَ

الخُلق : العادة

الفَرَح : السُّرور

أبی : رَفَضَ

خافَ : خَشِیَ

تَخَلَّصَ : نَجا

بَلَغَ : وَصَلَ

سَعی : جَهَدَ

* متضاد

الأغنیاء : الفُقراء

الماضی : المُستقبل

دَخَلَ : خَرَجَ

الکَثیر : القَلیل

القریبة : البعیدة

أبی : قَبِلَ

أحَبَّ : کَرِهَ

هَدی : أضَلَّ

نَسِیَ : تَذَکَّرَ

رَضِیَ : سَخَطَ

مَرِضَ : سَلمَ

الأوّل : الآخِر

ماتَ : عاشَ

درس سوّم

* مترادف

البَراهین : الأدلّة

اللُّجّی : العَمیق

الشُّمول : العُموم

الفَخمة : العظیمة

تَلَقّی : أخَذَ ، تَسلَّمَ

الضّوء : النّور

اِقتَصَرَ : اِنحَصَرَ

المُثابرة : الاستقامة

صَدَّقَ : أیّدَ

البالِغ : الکثیر، التّامّ

القول السّدید:القول الفَصل

البَهجة : السّرور

الحَنون : اللّطیف

أکمَلَ : أتَمَّ

* متضاد

الظّلمة : النّور

الحَدیثة : القدیمة

الکامِل : النّاقص

الذّکَر : الأُنثی

اِختَفی : ظَهَرَ

البَخیل : الکریم

الحَسَنات: السّیِئات

السّرّ : العلانیّة

الإساءة : الإحسان

درس چهارم

* مترادف

نَشأ : کبرَ ، تَرَبّی

الفُروسیّة: الشّجاعة

الفُرسان : الشّجعان

الکَآبة: الحُزن ، المُصیبة

أشرَقَ : طَلَعَ

أحَسَّ : شَعَرَ

السکینة: الاطمینان

البَعث : النُّشور

البِرّ : الإحسان

الطّائع : المُختار

أعَدَّ : هيّأَ

الجَزیل : الکَثیر

صابَرَ : استَقامَ

اِندَفَعَ : ذَهَبَ ، اِنطَلَقَ

الجَریء : الشُّجاع

أوقَعَ : ألقی ، أنزَلَ

واجَهَ : لَقِیَ

بینما : حینما

الخائف : المَذعور

الغایة : الهدَف

المعرکة: القِتال ،الحرب

شَرَّفَ : کَرَّمَ

غَیَّرَ : حَوَّلَ

نَهَضَ : قامَ

البال : الذّهن

السامیة : العالیة

السّلطان : القُدرة

 * متضاد

الباقیة : الفانیة

الأحیاء : الأموات

الفَرَح: الحُزن ، القَلق

الأکثر : الأقلّ

الجَنّة : النّار

الظّلام : النّور

الانتصار : الفَشَل ، الهزیمَة   

 نَسِیَ : تَذَکَّرَ

الصُّعوبة : السُّهولة

اِبتَُعَدَ : اِقتَرَبَ

ضَحِکَ : بَکی

المُبَشِّر : المُنذِر

درس پنجم

* مترادف

القادِم : المُستَقبل ، الآتی

العَظیم : الرّفیع

الشّأن : المَقام

العِزّ : الفخر

أخَذَ یَخفِقُ :   بَدَأ یَخفِقُ

رَجا : تَمَنّی، طَلَبَ

نَحوَ : إلی

أبدی : أظهَرَ

المَدح : الثّناء

الأصناف : الأنواع

أصابَ : ابتلی

واجَهَ : لاقی، التَقی

الرّفق : الشّفقة

* متضاد

القادِم : الماضی

الضّوضاء : الصّمت

الخالی : المَملوء

غَداً : أمسِ

الأسفَل : الأعلی

فوق : تحت

کَسَرَ : جَبَرَ

سَقَطَ : رَفَع

درس ششم

* مترادف

البُلوغ : الوصول

الصِبا : الطفولیّة

بادرَ : اِبتَکَرَ

قَنَصَ : صادَ

تَرَکَ : هَجَرَ

شَجَّعَ : حَرَّضَ

تَعَرَّفَ علی : اِطَّلَعَ

الإقدام : الشّجاعة

الإیفاد : الإبلاغ

نَجَحَ : فازَ

الضّرر : الخُسران

قَعَدَ : جَلَسَ

* متضاد

الشّیب : الشّباب

النّفع : الضّرر ، الخُسران

نِعمَ : بِئسَ

المُرّ : الحُلو

المُجِدّ : الکَسلان

الجُبن : الشّجاعة

قَعَدَ : قامَ

درس هفتم

* مترادف

العُقبی : الأخری

البَقاء : الدّوام

السُّنَن : القوانین

* متضاد

الیَأس : الرّجاء

السّکون : الحرکة

الکَسَل : النّشاط

الدّنیا : العُقبی

أحَلَّ : حَرَّمَ

الباقی : الفانی،

      الزّهوق

الحَیاة : المَماة

الحقّ : الباطل



 فارسي تخصص (3)        ادبيات و علوم انساني          شهريور1384             شماره 1

 

الف ) زبان شناسي

 

1- چرا نمي توان واحد زباني « بْپْر » را توليد كرد؟

                                                                                                                                       

2- براي پيدايش هر يك از موارد زير ، از كدام نقش زبان بهره گرفته شده است؟

 

الف) ديشب به سيل اشك ره خواب مي زدم /  نقشي به ياد روي تو بر آب مي زدم

 

ب) مرا در غم خود شريك بدان!

 

3- بر اساس چه رابطه اي ، مي توان به معناي واژه ي « سير » در عبارت زير پي برد؟

 

                            « سير را غم گرسنه نيست ، هم چنان كه سوار را غم پياده . »

 

4- در چه صورت معناي جمله ي زير تغيير مي يابد؟

 

                          « تنها فكر كردن مي تواند راه گشاي مشكلات باشد.»

 

5- عبارت « آيا/ مي توان شعري در مدح / شقايق ها خواند ؟ » چه آهنگي دارد؟

 

6- گروه اسمي « خندان چهره آن ها » را با توجه به قواعد هم نشيني اصلاح كنيد.

 

7- واژه ي مشخص شده ي بيت زيردرگذر زمان (از نظر معنايي ) چه وضعيتي يافته است ؟

 

            « كف اندر دهانشان شده خون و خاك                 همه گبر و برگستوان چاك چاك »

 

ب) نگارش

 

1- عبارت « بيداري مسلمانان را فرا گرفته است.» را ويرايش كنيد.

 

2- به شيوه ي نگارش نوشته ي زير ، اصطلاحاً چه مي گويند؟

 

« اتاق نسبتاً بزرگ بود با دو پنجره به سمت آفتاب و پرده هايي رنگ و رفته ، در گوشه اي از اتاق يك ميز گرد كوچك با دو صندلي قرار داشت .»

 

3- دو مورد از شيوه هاي ساخت طنز را  بنويسيد.

 

4- چرا عبارت « آيا چگونه بايد به پاسخ رسيد؟» از نظر نگارشي نادرست است ؟

 

5- كتاب «‌چشمه ي روشن » از دكتر غلامحسين يوسفي جزء كدام يك از كتاب هاي مرجع است ؟

 

6- در مورد « پرواز و پرنده » يك بند ادبي بنويسيد.

 

7- بيت زير را با جابه جايي مختصر ، به نثر بازگرداني كنيد.

 

من از روييدن خارسر ديوار دانستم      كه ناكس كس نمي گردد  بدين بالانشيني ها »

 

8- چه ويژگي هايي در نويسنده سبب مي شود كه يك زندگي نامه اعتبار داشته باشد؟

 

د) دستور

 

1-    در عبارت « خانه هاي دِه تا چمنزار امتداد داشت . »

 

الف ) چند تكواژ و چند واژه وجود دارد ؟         ب) تكواژهاي وابسته كدامند؟

 

2-    هر يك از جمله هاي زير ، چند جزئي و گذرا به چه هستند؟

 

الف) نوايي آسماني به همه كس و همه چيز عظمت  مي بخشيد.

ب) جامعه با تكرار نيرومند مي شود.

 

3-    در عبارت زير ، كدام يك از اجزاي جمله حذف شده است ؟‌و به چه قرينه اي ؟

 

« من گفتم :‌اين چه بهتر كه تو هم با ما همراه مي شوي .»

 

4- با توجه به عبارت « ققنوس به آرامي بر توده ي هيزم نشست . » :

الف) با افزودن تكواژ متعدي ساز ، فعل جمله را متعدي كنيد.

ب) جمله را به صورت مجهول بنويسيد.

 

5- افعال مشخص شده در عبارات زير ، از نظر ساختمان چگونه اند ؟

« گاندي سال هاي زندگي اش را در پانسيون هاي ارزان قيمت گذراند و از معاشرت با سفيد پوستان روي برتافت . »

 

6- در گروه اسمي يك،كدام واژه «صفتِ مضاف اليه » است ؟ نمودار گروه اسمي دو را رسم كنيد.

 1 - آن شاخه ي درخت تنومند.              2 -  ديوارِ اين باغ

 

7- با توجه به نوشته ي زير:

« خانواده ام چادر نشين بودند و سراسر عمرشان را در چادر باز عشايري گذرانده بودند ، بنابراين زندگي دراتاقكي تنگ برايشان دشوار بود . »

 

الف) زمان و نوع فعل « گذرانده بودند » چيست؟

 

ب) نام اجزاي سازنده ي واژه ي « سراسر » را بنويسيد.

 

پ) نوع واژه هاي « چادر نشين » و « اتاقك »‌ از نظر ساختمان چگونه است ؟

8- از مصدر« گفتن » يك واژه ي مشتق بسازيد.

 

9- با توجه به عبارت زير :

« روستاي ما كلاس ششم ابتدايي نداشت . ناچار مي بايست ده فرسخ راه را پيموده ، به شهر بروم.»

الف) هسته ي گروه اسمي مشخص شده چيست ؟ ‌نام وابسته هاي آن را بنويسيد.

 

ب) « مميّز» كدام است ؟‌

                                                        بياموزيم

 

1- چرا به واژه هاي « حيات » و « حياط » ، واژه هاي « هم آوا » مي گوييم ؟

 

2- اگر به واژه هاي زير پسوند « ان » اضافه كنيم ، كدام واژه ها به صامت ميانجي نياز پيدا مي كنند؟

 

« دانا – دوست – درخت – تشنه – گوسفند »

 

3- با توجه به معني جمله ي زير ، كاربرد كدام واژه درست نيست؟‌شكل صحيح آن چيست ؟

 

     « پس از به پايان رسيدن اقساط وام ، با بانك تصفيه ي حساب كردم . »  

 

4- شيوه ي بيان عبارت زير ( با توجه به جا به جايي اجزاي جمله ) چگونه است ؟

 

« بخوان به نام خدا »

5- شكل صحيح املاي واژه هاي نادرست را بنويسيد.

 

عتاب و خطاب- توابع و لواحق- صيادت و بزرگي- مقام متبوع- قابل تعمّل- تحليل قوا-امر

 

 مطاع- تهجّر و غرور

 

6- در بخش مشخص شده ي شعر زير ، كدام فرآيند واجي اتفاق افتاده است ؟

 

در فلق بود كه پرسيد سوار /  خانه ي دوست كجاست ؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

    

 زبان فارسي تخصصي (3)     ادبيات و علوم انساني         خرداد 1384              شماره 2

 

 

زبان شناسي

 

1- الگوي هجايي واژه ي «ابر » را بنويسيد.

 

2- كدام قاعده در گروه اسمي «كوتاهِ ديوارِخانه » رعايت نشده است ؟ صورت صحيح آن را بنويسيد .

 

3- يك فرهنگ نگار كدام صورت از كلمات زير را مدخل اصلي قرار مي دهد ؟

      درختي - درختان - درخت – درخت ها

 

4- در واژگان ذهني زبان براي هر واژه دست كم سه نوع اطلاع ذخيره شده است آنها را نام ببريد .

 

5- هر يك از كلمات زير با استفاده از كدام روش ساخته شده است ؟

 

           الف) ساف                ب) كارخانه           پ) گزارش   

6- در هر يك از موارد زير از كدام نقش زبان استفاده شده است ؟

 

الف) باغبان گر پنج روزي صحبت گل بايدش              بر جفاي خار هجران صبر بلبل بايدش

 

ب) در خلوت و به آرامي با خود سخن گفتن

 

پ) خطاب به دوستمان : راستي فردا امتحان برگزار نمي شود .

 

7-براي هر يك از موارد زير يك نمونه ذكر كنيد .

 

الف) واژه اي كه با حفظ معناي قديم معناي جديد نيز پذيرفته است .

         

  ب) واژه اي كه كاملا ً متروك شده است.

 

ب)املا و بياموزيم

 

1- املاي كدام گروه از كلمات زير نادرست است ؟ درست آن ها را بنويسيد.

 

« پاي گسسته عنان – مفا ساي عوارض – هول و وحشت – تعمّلا ت شخصي »

 

2- پسوند « ان» در هر يك از واژه هاي زير چه مفهومي را در بر دارد ؟

 

         الف) كوهان           ب) بهاران

 

3- واج ميانجي را در واژه هاي زير  مشخص كنيد :

            الف) نياكان                        ب) ترشي جات

 

4- نوع فرايند واجي را در واژه هاي زير بنويسيد .        

          الف) دستكش                                ب) شب پره

 

5- آهنگ جمله ي « او خيلي بر انجام اين كار تأكيد داشت » چگونه است ؟ چگونه مي توان آهنگ آن را تغيير داد ؟

 

پ) نگارش

 

1- در يك نمايش كدام نوع حركت مربوط به كارگردان و كدام مربوط به نويسنده است ؟

 

2- با استفاده از چه عواملي مي توان يك نثر معمولي را به يك نثر هنري تبديل كرد ؟ (دو مورد )

 

3- در عبارت « لب گشود ، مرواريد و دٌر بود كه مي ريخت . صدايش مثل مخمل نرم و لطيف بود. » كدام واژه ها استعاره هستند؟

 

4- عبارت روبرو را باز گرداني كنيد:                   « به نام نيكو مردن به كه به نام بد زيستن »

 

5- از چه راه هايي مي توان يك موضوع را به صورت طنز بيان كرد ؟ ( چهار مورد ذكر شود .)

6- نمايه چيست ؟

 

7- جمله هاي زير را ويرايش كنيد .      

                  الف) حسن به برادرش گفت كه مقاله اش منتشر شد .    

                  ب) تيم مقابل در فينال نهايي برنده شد .

 

8- درباره ي « نسيم بهاري » يك بند ادبي در سه سطر بنويسيد .

 

ت ) دستور

1- در گروه « دانش آموزان زرنگ »‌ :

 

الف :‌ هسته ي گروه را مشخص كنيد .

 

ب : تعداد تكواژ هاي هسته را بنويسيد .

 

پ : در اين گروه يك تكواژ اشتقاقي و يك تكواژ وابسته ي تصريفي مشخص كنيد.

 

2- از فعل هاي ساده ي « رفت » و « افتاد » فعل پيشوندي بسازيد .

 

3- جمله ي « سنگ از كوه افتاد » را گذرا كنيد .

 

4- جمله ي زير چند جزئي است ؟ نام اجزاي آن را بنويسيد.

 

« شعر اين دوره ، پناه شكست خوردگان و نوميدان و از راه ماندگان شده بود .»

 

5- نوع وابسته هاي وابسته را در گروه هاي زير بنويسيد.

الف : كارخانه ي توليد كاغذ                         ب : رنگ سبز روشن

 

6- براي الگوهاي زير يك مثال بنويسيد .      

          الف : اسم + وند + بن = صفت        ب : اسم + بن + وند = اسم

 

7- واژه هاي روبرو را بر اساس ترتيب اجزاي سازنده ، تا مرحله ي تكواژ تجزيه كنيد.

 

   گرفتاري ، هم دردي

 

8- كدام ويژگي دستور تاريخي ، در جمله هاي زير آشكار است ؟

 

« آدم و حوا بمرد . نوح و ابراهيم خليل بمرد . »

 

9- شكل امروزي فعل هاي دعايي زير را بنويسيد .

 

« كه رستم منم كم مماناد نام                             نشيناد بر ماتمم پور سام »

 

10- نوع حرف « را » را در عبارت هاي زير بنويسيد.

الف : مرا ديگر روز نوبت بود.                ب : استادم بوالحسن دلشاد را فرمود با آن جا آمد .

 

11- نوع افعال مشخص شده را با توجه به دستور تاريخي بنويسيد :

 

الف ) رستم ، پيوسته از كشته شدن فرزندش گريستي .

 

 ب ) مرا كشان مي بر تا پيش قطران

 

12- بدل و معطوف را در عبارت زير مشخص كنيد.

 

« سعدي ،‌غزل سراي بزرگ ايران ، خالق گلستان و بوستان است . »

 

13- ساختمان فعل ها را در عبارت زير، از نظر ساده ، پيشوندي و مركب بودن تعيين كنيد.

 

اگر اصول نقد ادبي به خوبي فرا گرفته شود ، همگان قضاوت خويش را در تاريخ ماندگار خواهند كرد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 زبان فارسي تخصصي (3)           ادبيات و علوم انساني      خرداد 1382        شماره 3

 

 

الف ) زبان شناسي

 

1- در نظام آوايي زبان فارسي الگوي هجايي با صامت آغاز مي شود يا مصوّت ؟

 

2- كدام واژه در بيت زير كاملا ً متروك شده است ؟‌   

  چو سوفارش آمد به پهناي گوش           ز شاخ گوزنان بر آمد خروش

 

3- وقتي كه در گوشه اي مي نشينيم و آهسته و بي صدا درباره ي خود حرف مي زنيم از كدام نقش زبان استفاده كرده ايم؟

 

4-  آهنگ جمله ي « آيا شما به مدرسه مي رويد ؟ »‌ چگونه است ؟

 

5- تكيه ي واژه هاي « پرودگار و مي رويم » را به طور جداگانه مشخّص نماييد .

 

6- چرا توليد واحد هاي زباني زير غير ممكن است ؟

 

             1- امروز دانش آموزان به مدرسه رفت .                   2- كار آن ها مرد

 

7- الگوي هجايي واژه ي « سَرو »‌ را بنويسيد.

 

8- با گذاشتن علامت «‌ ، » در جاي مناسب عبارت « ما همه كار مي كنيم » آن را به دو گونه بنويسيد كه معاني متفاوت داشته باشد . (‌ بحث درنگ )

 

9- واژه هاي زير به كمك كدام روش واژه سازي ساخته شده اند ؟

 

الف  )‌ دردناك               ب) روپوش

 

10- در نمونه هاي زير كدام يك از چهار نقش زبان مطرح مي باشد؟

 

الف ) فلك به دست مردم نادان دهد زمام مراد   تو اهل دانش و فضلي همين گناهت بس

 

ب ) آزمون سراسري دانشگاه در تير ماه برگزار مي شود.

 

ب) املا و بياموزيم

 

11- املاي نادرست كلمه را در عبارت زير اصلاح كنيد.      

    «‌ سعدي سخنان نغض و دلكش در گلستان آورده است . »

 

12- كدام عبارت به قيد تأكيد نياز ندارد؟

 

الف )‌ بي شك آنان كه خوب مي نويسند ، كساني هستند كه خوب مطالعه كرده اند .

 

ب)‌ بي شك قطره قطره ي باران و دانه دانه ي برف از ابر هاي آسمان فرو مي ريزند.

 

13- كدام يك از كلمات دخيل عربي زير نشان دار است ؟   

     من جمله – تأليف – قلم

 

14- در كلمات زير ، كلمه اي كه از نظر املايي نامطابق است ، مشخص كنيد.

الف ) باستاني       ب)‌استاد                    ج ) ايستگاه

 

15- فقط يكي از واژه ها ي زير دو تلفظي است ، مشخص كنيد.  

      تندگو ، آسمان ، هوشمند

 

16- صامت ميانجي را در كلمه ي « هفتگي » مشخّص كنيد .

 

17- در گروه كلمات زير ، تركيب هاي غلط را يافته و صحيح آن ها را بنويسيد.

 

حبوط و صعود – استشهاد محلّي – بوي متبوع – نوابغ رياضي – صور و سِير

 

18- املاي كداميك از گروه كلمه هاي زير نادرست است ؟ صحيح آن را بنويسيد.

 

الف )‌ بليغ و زدوده               ب)‌ ستور كتاب                 ج) اقتضاي مقام

 

19- نوع فرآيند هاي واجي زير را بنويسيد.

 

الف )‌ هگرز              هرگز                       ب) شب پره                   شپّره

 

پ) نگارش

 

20- كدام جمله از نظر نگارشي درست تر است؟ دليل خود را توضيح دهيد.

 

الف) مسكو مايل به انجام طرح خلع سلاح هسته اي اوكراين است.

 

 ب) مسكو مايل به اجراي طرح خلع سلاح هسته اي در اوكراين است.

 

21- عبارت زير را ويرايش كنيد:  هنوز معلوم نشده است چه تعداد از قبول شده گان شامل اين قانون شده اند.

 

22- مقاله ي تشريحي يعني چه؟

 

23- در نگارش« زندگي نامه» رعايت چه مواردي ضروري است؟( ذكر دو مورد )

 

24- اساس تمام شيوه هاي ساخت طنز بر چه چيزي استوار است؟

 

25- در نمونه ي زير از چه شيوه اي براي طنزپردازي استفاده شده است؟

 

 « يكي نان نداشت بخورد پياز مي خورد اشتهايش باز شود.»

 

26- بيت زير را با مختصر جابجايي به نثر بازگرداني كنيد.

 

گرت همواره بايد كامكاري                    ز مور آموز رسم بردباري

27- دو منبع از منابع ديداري و شنيداري استفاده شده در تحقيق را نام ببريد.

 

28- درباره ي موضوع « يك روز باراني » قطعه اي ادبي كوتاه بنويسيد .

 

                                                       دستور

 

29- در جمله ي زير متمّم اسم را پيدا كنيد ؟

 

   « نفرت از بيگانگان در دل هر انسان آزاده اي نهفته است . »

 

30- تعداد واج هاي كلمات زير را به عدد بنويسيد.

  

      اصول -  قوانين

 

31- كدام عبارت درست است ؟ دليل پاسخ خود را بنويسيد.

 

الف ) مردم به خيابان آمدند .         ب)‌ مردم به خيابان آمد.

 

32- با توجّه به جمله ي « با احترام ، ما ،‌ دانش آموزان كلاس سوم دبيرستان ،‌ تقاضا مي كنيم ... » چرا حذف نهاد « ما » غير ممكن است ؟

 

33- از مصدر« بستن » دوم شخص مفرد ماضي مستمر و مضارع اخباري بسازيد.

 

34- در نوشته ي زير نوع افعال را از نظر ساختمان ( ساده ، پيشوندي و مركّب ) بنويسيد.

 

او با سخنان دلنشين خود ، ما را به آينده اميدوار كرد و به تلاش بيشتر واداشت .

 

35- فعل جمله ي زير را با تغيير جمله گذرا كنيد.

     

       « علي به مدرسه رفت . »

 

36- كدام جمله مجهول نمي شود ؟ به چه دليل ؟

 

الف ) او از چيزي نمي ترسد ؟            ب) پدرش او را علي ناميده بود.

 

37- نام وابسته هاي پيشين مشخّص شده را بنويسيد. 

      

                             اين چند روز هفته

 

38- كلمه ي « دكتر »‌را طوري به كارببريد كه يك بارشاخص قرار بگيرد و بار ديگر هسته ي گروه اسمي باشد.

 

39- وابسته ي وابسته ي جمله ي زير را بيابيد و نوع آن را بنويسيد.

قيمت پنج قطعه مرغ ، حقوق ماهيانه ي اوست .

 

40- يك واژه مركّب بنويسيد كه در اصل يك گروه اسمي ِ  تشكيل شده از هسته و وابسته باشد كه در آن  جاي هسته و وابسته عوض شده است .

 

41- واژه ي « همكاري » را بر اساس ترتيب اجزاي سازنده ي آن تا مرحله ي تكواژ تجزيه كنيد.

 

42- نمودار جمله ي «‌ اين پارچه از ابريشم است . » را رسم كنيد.

 

 

43- واژه هاي زير را از نظر ساختمان ( ساده يا مشتق يا مركب يا ... ) بنويسيد.

 

سياه چادر -  آويزه -  دانش سرا -  خيابان

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 امتحان نهايي درس زبان فارسي تخصصي (3)                 دي 83              شماره 4

 

                                               

                                               الف) زبان شناسي

 

1- بر چه اساس به كارگيري گروه اسميِ «عميقِ زمين» درست است؟

 

2- چرا توليد واحد زباني زير غير رايج است؟

 

الف) چوپانان، آسمان آبي را رسانيدند.                       ب) كتابخانه تهران بهشتي شهيد

ج) دانش آموزان در كتابخانه آمدند.

 

3- در بيت زير، شاعر از كدام نقش زبان استفاده كرده است؟

 

دوش مي آمد و رخساره بر افروخته بود                     تا كجا باز دل غمزده اي سوخته بود

 

4- منظور از صورت پايه و صورت تصريفي يك واژه چيست؟

 

5- هدف از ايجاد ارتباط زباني، دو چيز مي تواند باشد، آن دو را نام ببريد.

 

6- معني واژه ي«اتكا» چيست و چگونه ساخته شده است؟

 

7- شكل نوشتار زير چه اطلاعاتي را ارائه مي دهد؟

 

بهارbahar               1- اولين فصل سال- ربيع      2- شكوفه ي گل هر درخت

                                                      ب) دستور

 

8- فعل مجهول« بسته مي شد» را با حفظ زمان و شخص به فعل معلوم تبديل كنيد.

 

9- شاخص در جمله ي:(دكتر جوادي استاد خوبي است) كدام واژه است؟

 

10-گذشتگان صفت برترين (عالي) از واژه هاي«كه» و «مه» را چگونه به كار مي بردند؟

 

11- در مصراع«ز دانش دل پير برنا بود» يك اسم مشتق پيدا كنيد و بگوييد، از چه اجزايي درست شده است؟

 

12-در بيت« زدش بر زمين بر به كردار شير                 بدانست كاو هم نماند به زير»

تفاوت نقش نماي متمم را در گذشته و امروز بنويسيد.

 

13- نوع دستوري حرف «را» را در ابيات زير، مشخص كنيد.

 

الف- چو خندان شد و چهره شاداب كرد                             و را نام تهمينه سهراب كرد

 

ب- اگر شب رسي روز را باز گرد                                         بگويش كه تنگ اندر آمد نبرد

 

14- نام گروه هاي سازنده ي جمله« حتماً اين كتاب را مطالعه خواهم كرد.» را مشخص  كنيد.

15- « پايه » و « وند » را در كلمات زير مشخص كنيد.

 

 با استعداد          ناگوار

 

16- زمان و نوع فعل در جمله ي دوم و سوم را مشخص كنيد.

 

بده داد من كامدستم دوان                 همي نالم از توبه رنج روان

 

17- كدام ويژگي بارز جمله هاي قديم از نظر ترتيب اجزاي جمله در مصراع « همي آب شرمم به چهر آورد »‌ وجود دارد؟ اجزاي اين جمله را مرتب كنيد.

 

18- با فعل « مي خوانيم » يك جمله ي چهاجزئي با مفعول و مسند بسازيد و همه ي اجزاي آن را مشخص كنيد.

                                                              ج) املا و بياموزيم

 

19- كاربرد كدام دو واژه ي « متبوع » و « مطبوع »‌ براي جاي خالي زير درست است؟

 

« سفير فرانسه اطمينان داد كه كشور .................. او خواستار جنگ نيست.»

 

20- عبارت زير را ويرايش كنيد.

 

« اين كودك از كم خوني قابل توجهي برخوردار است . »

 

21- انگليسي زبانان واژه ي « فاكس » را چگونه تلفظ مي كنند ؟ توضيح دهيد چه تغييري در آن صورت مي گيرد.

 

22- از مصدر « دوختن » دو جمله بسازيد كه هر بار معناي فعل آن در جمله ها تغيير كند.

23- تلفظ كدام دسته از كلمات درست تر است ؟ چرا؟

 

الف) شِباهت ، شُمال ، يك                           ب) شَباهت ، شِمال ، يُـك

 

24- املاي درست كلمات غلط را بنويسيد:

 

برحه ي زمان – وهله – رذل – زُنابه و خلاصه – توجيه – شاهد قضبان – تخت مرسع

 

                                                                          د) نگارش

25- اساس همه ي طنز ها چيست ؟

 

26- فهرست ها ، كتابشناسي ها و چكيده ها جزء چه منابعي هستند؟

 

27- اگر نوشته ي ما سراسر گرفته شده از نوشته هاي ديگران باشد ، در اين صورت چه ايرادي خواهد داشت؟

 

28- چرا جمله ي « زمين مانند روپوشي از مخمل سبز است » تأثير برانگيز است ؟

 

29- در عبارت « به نام نكو مردن به كه به نام بد زيستن  » يك صفت برتر به كار رفته است ، آن را مشخص كنيد.

30- با فعل « مي نازد » و « مي ترسند » دو جمله بسازيد؛ به گونه اي كه حرف اضافه ي آن ها درست به كار رفته باشد.

 

31- كدام تركيب زير مشمول قاعده ي افزايش مي شود ؟ آن را با فرآيند واجي افزايش بنويسيد.

 

تخته سياه – نامه رسان – خانه بزرگ – بو گل

 

32- اولين كار براي يك نمايشنامه نويس ،‌ در نوشتن يك نمايش نامه چه مي باشد؟

 

33- در كدام جمله آرايه ي « حس آميزي » سبب زيبايي بيشتر آن شده است ؟ در مورد آن توضيح دهيد.

 

الف) چشم ها گويي در خون شناور بودند ؛ دو ماهي كوچك.

 

ب) آواز خاكستري جيرجيرك ها مثل نخي بي انتها بود .

 

34- نوشته يا سخن چه موقع مي تواند بر خواننده اثر بگذارد و عواطف او ا بر انگيزد؟

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 درس زبان فارسي تخصصي(3)(سالي واحدي)        شهريور 1383           شماره 5

                                                              

                                                   الف)زبان شناسي

 

1-              جمله ي « تو امروز تو را خواباندي؟» براساس كدام قاعده ي تركيب درست نيست؟

 

2-              منظور از ذخيره هاي زباني چيست؟

 

3-              سطوح مطالعه ي واژگان زبان را بنويسيد.

 

4-              دو مورد از مهمترين اطلاعاتي را كه فرهنگ لغت براي يك واژه به دست مي دهد ، نام ببريد.

 

 

 

5-              هر يك از واژه هاي روبه رو مشمول كدام وضعيت زباني هستند؟   برگستوان -  اميد

6-              نام كامل علامت اختصاري روبه رو را بنويسيد؟                سمت

 

7-              نقش هاي اساسي  زبان كدامند؟  

                                                              ب) نگارش

 

8-              معرّفي قهرمانان و ترسيم فضاي كلّي نمايش مربوط به كدام مرحله ي نمايش است؟

 

9-              كدام گزينه جزء منابع فرعي نيست؟       

الف) كتاب شناسي  ب) فهرست ها   ج) نمايه ها    د) فرهنگ ها

 

10-         در نمايش نا مه ي سلمان فارسي « وجود پيرمرد خاركش ، گفت و گوي نجباي شهر با يكديگر و ... » جزء كدام حوادث نمايشنامه است و چه تأثيري در نمايش دارد؟

 

11-          چه عاملي سبب شده است كه نوشته ي زير آهنگين شود؟

« ياشا نشست به انتظار طلوع ، كه دستي ناپيدا رنگ نارنجي را چون دانه ها ي زر مشت مشت به دشت بپاشد. »

 

12-          مفهوم هر يك از كنايه هاي زير را بنويسيد؟

         مو بر تن راست شدن            ضرب شست نشان دادن

 

13-          مهمترين عاملي كه نوشته را از صداقت و صميميت دور مي كند ،‌ چيست ؟

 

14-         با توجه به بيت و متن زير بنويسيد بيت از چه روشي به نثر در آمده است ؟‌

 

    « حافظ چه طُرفه نباتي است كلك تو/  كش ميوه دلپذير تر از شهد و شكر است »

 

 « حافظ قلم تو چه شاخ نبات مطبوعي است كه ميوه اش از شهد و شكر دلپذيرتر است .»

 

15-          به طرز بيان نوشته ي زير اصطلاحاً چه مي گويند؟

 

 « ظريفي مرغي بريان در سفره ي بخيلي ديد كه سه روز پي در پي بود و نمي خورد ،‌ گفت : عمر اين مرغ بعد از مرگ درازتر از عمر اوست پيش از مرگ . »

 

16-          منابع فرعي را در مرجع شناسي تعريف كنيد.

 

17-          جمله هاي زير را ويرايش كنيد.  

                                                                                                                                                                 الف ) علي به حسين گفت : مقاله اش منتشر شده است .ب) وي اعلم تر و لايق تر است .                                                                                                                                 ج) هفت پيكر توسط نظامي سروده شده است.

 

18-          جاي خالي را با كلمه ي مناسب كامل كنيد.                                                                                                            در جمله ي « امروز صبح از نمايشگاه ،‌ كتاب تازه هايي خريدم . »                                                                           كتاب تازه هايي ، يك غلط « .......... » است.

 

19-          كاربرد كدام دو واژه ي « اَلَم » و  « عَلَم » براي قسمت نقطه چين شده ي بيت زير صحيح است ؟

 

 

خداي را مددي ،‌ اي رفيق ره ، تا من                   به كوي ميكده ديگر ..............  بر افرازم

 

20-از ميان واژه هاي زير ، شكل درست واژه ي غلط را بنويسيد : 

                              

         ذوزنقه ، ديده گان ، بحبوحه

 

21- كاربرد كدام نشانه ي جمع در زبان فارسي امروز ،‌ رايج تر است ؟

 

22- املاي كدام گروه از كلمات غلط است ؟ صحيح آن را بنويسيد.

« دايره المعارف تخصّصي – مجمع الفصها ي هدايت – فنون ارتباطات »

 

23- دو غلط املايي در بين گروه كلمه هاي زير وجود دارد ، اصلاح نماييد.

طيش خريف – صواب آخرت – مشبه و كافي – اتّفاق بياض

 

24- در هر يك از عبارتهاي زير ، فعل « گرفت » چه كاربرد معنايي دارد ؟

الف) گرفتم كه تو از عيب ، پاك هستي ؛ من معيوب را سرزنش مكن .

ب) او در كلاس درس ،‌ خوب مطلبي را مي گرفت.

 

25- نوع فرآيند واجي در واژه هاي زير را مشخص كنيد .

                     نياكان ، كبوده

                                                                  ت)دستور

 

26- گونه ي مؤدبانه ي مصدر « خوردن » را درباره ي مخاطب بنويسيد.

 

27- هسته ي گروه اسمي « دماي اجرام آسماني »‌كدام است ، اين گروه اسمي داراي چند واژه است ؟

 

28- از مصدر « بازگشتن »‌مضارع التزامي سوم شخص جمع بسازيد.

 

29- جمله هاي زير را با شاخص هاي « دكتر » و « دايي » بازنويسي كنيد.

 

الف) فرهنگ لغت معين ، از فرهنگ هاي پر محتواي فارسي است.

 

ب) او به احمد ارادت بسيار داشت.

 

30- بدل و معطوف را در عبارت زير مشخص كنيد.

 

هر كه با شعر كهن و نو آشنايي داشته باشد ، يقين دارد كه نيما يوشيج ،‌ سراينده ي افسانه ،‌ فرزند معنوي نياكان سخن پرداز ماست.

 

31- اجزاي تشكيل دهنده ي واژه ي « نمكدان » را تعيين كنيد.

 

32- صورت امروزي افعال عبارت « هر چه خواجه بو علي فرمودي ، بد و دادندي » را ‌بنويسيد.

 

33- ويژگي دستوري جمله هاي زير را از نظر مطاقبت نهاد و فعل بيان كنيد.

 

الف: خورش ها بيا راست خواليگران.     ب: كه چو من سوخته در خيل تو بسياري هست.

 

34- با توجه به عبارت « اول قصّه اي كه به من دادند ،‌ اهل كوفه رفع كرده بودند و از عامل خود شكايت كرده . » بخش حذف شده را مشخص كنيد . اين حذف به چه قرينه اي است ؟

 

35- ساختمان فعل ها را در عبارت زير از نظر ساده ، پيشوندي و مركب بودن مشخص سازيد:

همين كه علي (ع) از خطاي عمرو بن عبدود چشم پوشيد ، آن مرد با تعجب به او نگاه كرد و در مقابل آن همه عظمت سر تعظيم فرود آورد.

 

36- جمله هاي مقابل ، چند جزئي و از كدام نوع هستند؟

 

الف ) جُرُس ،‌ يعني زنگ كاروان                ب) مردم به ابن سينا ،‌ نابغه ي شرق مي گويند.

 

37- هر يك از كلمات زير ،‌ از نظر ساختمان ( ساده ، مشتق ،‌ مركب و مشتق – مركب ) چگونه اند ؟

                زيباروي               پنجره                        تند خو                 آرايش

 

38- در عبارت زير صفت مبهم را بيابيد و موصوف آن را مشخص كنيد.

 

سحرگاهي با تني چند خاصان به بالين قاضي فراز آمد .

 



جدول را کامل کنید.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

15

 

16

 

17

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1

 

3

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

13

 

 

18

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

6

 

 

 

 

 

8

 

9

10

 

 

 

 

 

 

 

 

19

 

 

 

 

 

 

 

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

20

 

 

 

 

 

22

 

 

 

 

 

 

 

 

5

 

 

 

 

 

 

 

 

11

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

12

 

 

 

 

 

21

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

7

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

14

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1- تلفظ کدام واژه درست تر است «راجع به، راجب به» 2- کدام قواعد ترکیب،  رعایت نشده «آن ایرانی فرزانه مرد» 3- جمله «علی (ع) قرآن ناطق است » چندجزئی است؟ 4- کدام واژه از دو تکواژ تشکیل شده «هنرمند»، «کتاب» 5- کدام واژه مشتق مرکب است«داد و ستد، رهسپار» 6- از میان گروه های تشکیل دهنده ی جمله، کدام یک را می توان حذف کرد؟ 7- مترادف «شریک صمیمی» 8- ساختمان کلمه ی «گلاب» 9- حرف «دوم» و «آخر» واژه ی خاشع را حذف کن 10- نقش نمای مفعولی 11- عناوین و القابی که بدون هیچ نشانه پیش از اسم می آید. 12- در عبارت «کلاه مشکی بلند» کدام وابسته ی وابسته دیده می شود. 13- ساختمان واژه ی «خوب» 14- در کدام واژه، صامت میانجی دیده می شود «سفره، سراسر، دانایان» 15- سخنان صمیمی دوستانه 16- مترادف «تردید» 17- ساختمان واژه ی «چهارراه» 18- کلمه ی غزا به چه معنی است؟ 19- مفرد واژه ی «کتب» 20- به توقف دوربین از یک نما به نمای دیگر 21- کدام واژه صفت است «تهرانی، گلابگیر» 22- مصوت بلند است.


هر یک از واژگان زیر را در جای خود قرار دهید. یک کلمه اضافی است.

«انداختن، مضارع مستمر، تقدیم کردن، گروه فعلی، نهاد، مستقل مرکب، گرفتن طرح ذهنی، سکانس، بزرگوار، شعر خوب، پناه خواستن، اشتقاقی، هم آوا، دفتر، کاربردی، آزاد قاموسی، تصریفی، هم نشینی، زبان، جمله، واج، اند یا انید، جمع، متمم اسم، اغراق، آوردن.0

1

انتقال  پیام از ذهنی به ذهن دیگر، به وسیله ی ................ صورت می گیرد

14

گذاری فعل «آمدن» مصدر ............................... می باشد.

2

بزرگ ترین واحد زبان ............................... است.

15

زمان فعل «دارم می گوییم»............................... می باشد.

3

کوچک ترین واحد زبان  ............................... است.

16

مهم ترین عضو گزاره، ............................... نام دارد.

4

عبارت «سوم دبیرستان کلاس» قواعد ............................... را رعایت نکرده است.

17

برای نوشتن یک نمایش نامه اولین کار ...............................است.

5

جمله ی «شما به مسافرت رفتید «دفترها را از بازار خریدم» قواعد ............................... را رعایت نکرده است.

18

قسمتی از فیلم که زمان در آن تداوم دارد، ............................... نامیده می شود.

6

واژه ی «دفتر» جزء تکواژ .................. می باشد.

19

معنی واژه ی «شعر سخته» ............................... است.

7

تکواژهای «ان، تر و ترین» جزء تکواژهای  ............................... می باشد

20

معنی واژه ی استجاره ............................... است.

8

در عبارت «این چهار دفتر فانتزی» هستنه، واژه ی ............................... می باشد.

21

معنی واژه ی مُعظّم ............................... است.

9

واژه های «غدیر و قدیر» که در تلفظ یکی و در معنا فرق دارند ................. نام دارند.

22

برای گذاری سببی از تکواژ ............................... استفاده می کنیم.

10

وند «ستان» در گلستان جزء وند ............................... می باشد.

23

«ان» در واژه ی «کوهان» علامت ...............................نست.

11

نوع جمله ی «تا شیر آب را باز کردم، آب فوران کرد» ............................... می باشد

24

در جمله ی « از مهارت او در رانندگی تعریف کردند» واژه مشخص شده نقش ............................... دارد.

12

جمع بستن هیچ یک از گروه های اسمی جمله، به جز ............................... در فعل تاثیر ندارد.

25

آرایه ی بسیار مهم در حماسه گویی ............................... نام دارد.

13

کاربرد مؤدبانه ی واژه ی «دادن» درباره ی خود، ............................... است.

 

 

 

 

 

هر یک ازفعل ها و کلمه های زیر را در جاهای مناسب قرار دهید.

برنمی دارد، دارم می گویم، رفته اند، خواهند گفت، رفته باشند، داشت می گفت، صفت فاعلی، شاخص، ممیز، شناخته بودم، فعل مرکب، متمم قیدی، متمم اسم، متمم فعل(اجباری)، معطوف به نهاد، فعل پیشوندی، مضاف الیه مضاف الیه

1

در جمله ی «علی و فرزندانش (ع) غم شیعیان را می خورند» نقش فرزندان چیست؟

 

2

فعل این جمله «تو باید سماق بمکی» چه ساختمانی دارد؟

 

3

در جمله ی «میوه ها به درخت جلوه ی خاصی می دهد»، واژه «به درخت» چه نقشی دارد؟

 

4

فعل این جمله «اسرائیل از دشمنی دست برنمی دارد» چه ساختمانی دارد؟

 

5

یک فعل که ماضی نقلی سوم شخص جمع است.

 

6

در جمله ی «مارها چه قدر ترسناک در زمین می جنبند» واژه ی «در زمین» چه نقشی دارد؟

 

7

این فعل در زمان ماضی بعید، اول شخص مفرد است.

 

8

در عبارت «یک مثقال زعفران» واژه ی «مثقال» چه نقشی دارد؟

 

9

این فعل زمان آینده، سوم شخص جمع است.

 

10

این فرمول ها:1- بن مضارع + ا، 2- بن مضارع +  نده، 3- بن مضارع + ان، جزء ................... هستند.

 

11

در جمله ی «انسان به معنویت نیاز دارد» واژه ی «به معنویت» چه نقشی دارد؟

 

12

این فعل  زمان مضارع مستمر، اول شخص مفرد است.

 

13

ساختمان این فعل پیشوندی است.

 

14

این فعل در زمان ماضی التزامی سوم شخص جمع است.

 

15

در جمله ی «خاله زهره از اردو آمد» واژه ی خاله در چه نقشی است؟

 

16

این فعل در زمان ماضی مستمر، سوم شخص مفرد است.

 

17

در عبارت «درِ کلاسِ ما» کدام وابسته های وابسته دیده می شود؟

 


 

 

 

جملات صحیح را با علامت «ص» و جملات غلط را با علامت «غ» مشخص کنید و صحیح غلط ها را بنویسید.

ردیف

جمله

علامت

1

واژه ی کاشت مطابق با الگوی هجایی «صامت + مصوت بلند + دو صامت» می باشد.

 

2

واحدهای زبان به ترتیب از کوچک به بزرگ «واج، تکواژ، واژه، گروه، جمله، جمله مستقل» نام دارد.

 

3

واژه ی دانش آموزان از سه تکواژ تشکیل  شده است.

 

4

واژه های «زرع، ذرع» جز کلمات هم آوا هستند.

 

5

واژه های «منصوب به معنی گماشته شده و منسوب به معنی نسبت داده شده» است.

 

6

از مصدر «گفتن» کاربرد مؤدبانه درباره ی خود «فرمودن» است.

 

7

فعل این جمله مرکب است «خورشید از مشرق پدید آمد»

 

8

حرکت در نمایش نامه به دو گونه است. الف) حرکت نمایشی،  ب) حرکت تکنیکی

 

9

در واژگان ذهنی زبان برای هر واژه سه نوع اطلاع ذخیره می شود: 1- اطلاع آوایی 2- اطلاع دستوری 3- اطلاع معنایی

 

10

در این واژگان غلط املایی وجود ندارد: خطا و زلّت، براعت استهلال، استیفای حقوق

 

11

این جمله «شاهنامه ی فردوسی پناهگاه ادبیات ایران است» چهار جزئی است.

 

12

سه عنصر مهم برای هنری و ادبی شدن کلام: 1- کاربرد زبان، 2- صور خیال 3- بیان

 

13

نمودار جمله جزء وابسته ی وابسته  می باشد. «چشمان سبز روشن»

 

14

در جمله ی «خبرنگار با مردم مصاحبه کرد» عبارت «با مردم» در نقش متمم اسم است

 

15

در جمله ی «سه کیلو انار خریدم» وابسته ی وابسته از نوع ممیز به کار رفته است.

 

16

نوع حذف در جمله حذف به قرینه لفظی است: خدا از همگان بی نیاز و بر همه مشفق

 

17

داستان بینوایان از ویکتورهوگو از نظر عاطفه و احساس جزء نوشته ی ادبی است.

 

18

داستان «کباب غاز» « جزء نثرهای طنزآمیز نمی باشد.

 

19

کلمه ی «آزفنداک» به معنی رنگین کمان و جز کلمات متروک شده می باشد.

 

20

واژه های «دستور، شوخ» با همان معنای قدیم به حیات خود ادامه می دهند.

 

21

واژه ی «زبانه» با فرمول «اسم + ـه» ساختمان مشتق ـ مرکب دارد.

 

 

جواب سؤالات را از جدول صفحه بعد بنویسید.

1.    نقش واژه ی استاد در جمله ی «استاد احمدی از سفر آمده اند» چیست؟

2.    ممیز در جمله ی «سه متر حریر خریدم» کدام واژه است؟

3.    در جمله ی «این موضوع در کتاب فارسی ما نمی گنجد» نوع متمم را مشخص کنید؟

4.    در جمله ی «ایران کشور ما آباد است» کدام واژه نقش بدل دارد؟

5.    در جمله ی «سینه با نسیم محبت شکفته می شود» کدام واژه مجاز است؟

6.    واژه «دست بوسی» چه نوع ساختمانی دارد؟

7.    سرواژه های «هواپیمای ملی ایران»

8.    امروزی کردن شعرها و نثرها چه نام دارد؟

9.  وقتی قندشکن را قن شکن می خوانیم جزء فرایند واجی ................... محسوب می شود.

10.                     نوع این نوشته «دهنه ی جیبش را تار عنکبوت گرفته» را بنویسید.

11.                     بعد از جمله، بزرگ ترین واحد زبان چه نام دارد؟

12.                     نوع جمله ی «تو اگر بخواهی می توانی» چیست؟

13.                     جمله ی «تو به دوستان گفتید» کدام قواعد ترکیب را رعایت نکرده است؟

14.                     گونه ی مؤدبانه ی گفتن درباره ی مخاطب چیست؟

15.                     شکل گذرای «ماندن» را بنویسید.

16.                     فعل جمله ی «چنگیز در بخارا انسان هایی را اعدام کرد» چه ساختمانی دارد؟

17.                     به نوشته ای که نمایش از روی آن اجرا می شود

18.                     املای صحیح واژه ی ساده گی» و «خطا و ذلت» چیست؟

19.                     هر کلمه در زنجیره ی خط حریمی دارد که به آن ...................... می گویند.

20.                     جمله «دختر یعنی پاکدامنی» چند جزئی است؟

21.                     جمله «بچه از تو ترسید» چند جزئی است؟

22.                     واژه «من بعد» را ممبعد می خوانیم جزء فرایند واجی ................. است.

23.                     فعل این جمله چه زمانی دارد؟ «این مرد از کرانه بجستی»

 

جدول کلمات

1- ماضی استمراری

8- فعل مرکب

15- کشور ما

22- گروه

2- سه جزئی بودن فعل

9- فرمودن

16-     مرکب

23- نحوی

3- سه جزئی متمم دار

10- گذاشتن

17- سینه

 

4- هما

11- فاصله

18- مشتق مرکب

 

5- ابدال (قلب به میم)

12- شاخص

19-بازگردانی

 

6- سادگی، زلت

13- متر

20- طنز

 

7- نمایش نامه

14- متمم فعل

21- کاهش

 

 

                    جمله های یک جزئی بی فعل

جمله های استثنایی:            جمله های دوجزئی بی فعل     

جمله های  سه جزئی بی فعل                    

 

 

جمله های استثنایی:

 

                                                                                                            جمله های دو جزئی با فعل (ناگذرا)   دو جزئی                                                                                                            جمله های دوجزئی بدون فعل

                                                                                                                        سه جزئی متمم دار

الگوی جملات چندجزئی:              سه جزئی:        سه جزئی مسنددار

                                                                                                                        سه جزئی مفعول دار

                                                                                                                        سه جزئی بی فعل

                                                                       

                                                                        ار جزئی مفعول با متمم

                                                                        چهار جزئی         چهارجزئی مفعول با مسند

                                                                                                            چهار جزئی متمم با مسند

                                                                                                            چهار جزئی دو مفعولی


تست

تست زبان وادبيات فارسي

1) در همه ي گزينه ها به جز گزينه ي . . . . . غلط املايي هست.

1- جاي ثواب آن باشدکه به طريق تعاون قوّتي کنيدتادام ازجاي برگيريم.

2- ايشان حقوق مرا به طاعت ومناصحت بگذاردند وبه معونت و مظاهرت ايشان از دست صيّاد بجستم.

3- در وقت فراغ موافقت اَولي تر،والّا طاعنان مجال وقيعت يابند وبايد که مواجب سيادت را به ادا رسانيد.

4- اهمال جانب من جايز نشمري واز ضمير بدان رخصت نيابي و ثِقَط دوستان به کرم عهد تو بيفزايد.

2) « واردي است از خداوند بر دل سالک که او را از گذشته و آينده غافل مي گرداند.» و « امور خارق العاده است که به سبب عنايت خداوندي از صوفي کامل صادر مي شود.»  به ترتيب توضيح کدام اصطلاحات «عُرفا وصوفيه» است؟

1- وقت – کرامت  2- همّت – کرامت   - وقت –  فتوح            4- فتوح - همّت          

3) در کدام گزينه غلط املايي هست؟

1- روامدار که سر به دنبال هوس بگذارم ودرظلمات جهل وضلال بيقوله از شاهراه بازنشناسم.

2- اطرافيان من مسحور بازي هاي او بودند من درست نمي ديدم اشباحي به چشم مي خورد.

3- در ميان شهر مسجدي آدينه پاکيزه وحصين ودر ساحت مسجد قبّه اي است ودر پاژه ي آن مشرعه اي ساخته است.

4- وقتي به حيّي از احياي عرب فرازرسيدم سياهي ديدم مغلول ومسلسل بر در خيمه افکنده اند اندر آفتاب.

4) معني درست واژه هاي « اِزار – با سِق – کَش – وقيعت – جُنحه » به ترتيب در کدام گزينه آمده است؟

1- چهره ورخسار ، برگزيده وبرتر ، آغوش وبغل ، سرزنش وبدگويي ، اسب يدک

2- لُنگ ، بلند ، خوش وخرّم ، سرزنش وبد گويي ، گناه وبزه

3- چهره ورخسار ، برگزيده وبرتر ، آغوش وبغل ، سرزنش وبدگويي ، بال وجناح لشکر

4- لُنگ ، بلند ، خوش وخرّم ، غيرت ، اسب يدک

5) معني درست واژه هاي « صبوح – سهم – بادي – غِرّه – سِگال » به ترتيب در کدام گزينه آمده است؟

1- بامداد ، ترس و وحشت ، بيابان ، مغرور ،بدانديش     2- شراب صبحگاهي ، ترس ، آغاز ، گول خورده ، بدانديش

3- شراب بامدادي ، ترس ، آغاز ، گول خورده ، انديشه 4- صبح زود ،بهره ، بيابان

 بي آب وعلف ، سرکش ،انديشه

6) نام درست نويسندگان يا سُرايندگان آثار زير به ترتيب در کدام گزينه آمده است؟

« روزگار سياه – تلخ وشيرين – از رنجي که مي بريم – سيرالعباد الي المعاد – جام جهان بين »

1- عبّاس خليلي ،محمّدعلي جمال زاده ، جلال آل احمد ، سنايي غزنوي ، محمّدعلي اسلامي نُدوشن

2- مشفق کاظمي ، محمّدعلي جمال زاده ، جلال آل احمد ، سنايي غزنوي ، جلال رفيع

3- مشفق کاظمي ، بزرگِ علوي ، جلال آل احمد ، عطّار نيشابوري ، محمّدعلي اسلامي نُدوشن

4-  عبّاس خليلي ، بزرگِ علوي ، صنعتي زاده ، خاقاني شرواني ، جلال رفيع

7) کدام يک از شخصيّت هاي زير در داستان نبرد « رستم واسفنديار » حضور ندارد؟

1-  زال                    2-  نوش آذر              3-  زواره            4-  توس

 8) نوع نثر همه ي گزينه هاي زير به جز گزينه ي . . . . .  يکسان است.

1- تاريخ جهانگشا   2- کليله ودمنه           3- مناجات نامه           4- گلستان

9) همه ي گزينه ها به جز گزينه ي . . . . . درست است.

1- « انه ايد» اثري حماسي است که شاعر در آن خود به ابداع وابتکار پرداخته است.

2- داستان هاي عاشقانه را در ادب فارسي با شعر نمايشي در ادب اروپا مي توان برابر دانست.

3- اوج شکوفايي شعر اَخَوان در مجموعه ي « زمستان » نمايان است.

4- سبک شعري « مهرداد اوستا » منتسب به سبک خراساني است.

10) در کدام يک از گزينه هاي زير، هر سه آرايه ي « تشبيه – ايهام تنا سب – حسن تعليل » هست؟

1- برو طواف دلي کن که کعبه ي مخفي است که آن خليل بنا کرد و  اين خدا خود ساخت

2- درفــشان  لالــــــه در وي چــــون چـراغي  وليـــک از دود او بـــر جــــــــــانش داغي

3- چـــون خــاک در هـــواي تو از پا فتاده ام    ــون اشـــک در قفاي تـو با سر دويده ام

4- آيينه ي ســکنــدر جــام مــــي  است بنگر  تــا بــر تــو عــرضه دارد احــوال مُلک دارا

11- درهمه ي گزينه ها به جز گزينه ي . . . . . آرايه ي « متناقض نما » مشهود است.

1- زلف آشفته ي او موجب جمعيّت ماستون چنين است پس آشفته ترش بايد کرد

2- مــا هيچ مــتاعان خــجل از قدر رواجيم    در کــشور ما رونـــق بـازار کــسادي است

3- مضمون سرنوشت دو عالم جز ايـن نبود  کان سر که خاک ره شد از آسمان گذشت

4- زديم در خم زلف گره گشاي تو چنگ      کـــه مفلسيــم و نــداريــم هــيچ دستاويـز

12) در کدام يک از ابيات زير،هر چهار آرايه ي « تشبيه – تلميح – تشخيص – جناس » وجود دارد؟

1- اي صبح دم،ببين که کجا مي فرستمت        نزديــک آفتاب وفـــا مــــي فـــرستمت

2- يا رب  اين آتش که بر جان  من است        ســرد کـــن زان سان که کردي بر خليل

3- وادي  پُر  از  فرعونيان  و قبطيان  است   موسي جلودار است ونيل اندر ميان است

4- اي  هدهد صبا   به  سبا    مي فرستمت   بنگــر کـــه از کجا به کجا مي فرستمت

13) کدام يک از گزينه هاي زير به ويرايش نياز ندارد؟

1- برخي مدرسه ها از امکانات خوب آزمايشگاهي ورايانه اي برخوردار هستند.

 2- پيشنهاد گروه پژوهش در جلسه ي امروز مجمع مطرح و به تصويب همه ي اعضا رسيد.

3- گزارشي که هم اکنون به دست ما رسيده است را براي شما مي خوانم.

4- بازرسين آژانس بين المللي انرژي اتمي از تأسيسات هسته اي نطنز بازديد کردند.

14) جايگاه تکيه در واژه هاي «نشسته اند – هوشمندانه – بخوانيد – خيمه شب بازي – خواهند ديد »  به ترتيب در کدام گزينه آمده است؟

1- ماقبل پاياني ، پاياني ، آغازي ، پاياني ، ماقبل پاياني     2- پاياني ، پاياني ، آغازي ، ماقبل پاياني ، پاياني

3- پاياني ، ماقبل پاياني ، آغازي ، ماقبل پاياني ، آغازي 4- ماقبل پاياني ،ماقبل پاياني ، آغازي ، پاياني ، پاياني

15) کدام يک از مصدرهاي زير مي تواند جمله هاي چهارجزيي با«مفعول متمّم» ،«مفعول ومسند» و«متمّم ومسند» بسازد؟

1-  پختن     2- ناميدن   3- گفتن               4- پنداشتن

16) در کدام يک از گزينه هاي زير، هر سه نوع واژه ي «مشتق» ، «مرکّب» و « مشتق – مرکّب » وجود ندارد؟

1- دست يابي به چنين دانشي جز از راه درس وبهره گرفتن از معلّم واستمرار در فراگيري،امکان پذير نيست.

2- معناشناسي کوششي است براي پي بردن به اين نکته که اهل زبان چگونه منظور هم ديگر را مي فهمند.

3- در روزگار ما  تمامي کتابخانه ها ي  دنيا به اين سيستم اطّلاع رساني مجهّز شده اند.

4- با بزرگ نمايي و اغراق در توصيف چهره،حالات وخصايص انساني مي توان يک نوشته را طنزآميز کرد.

17- کدام يک از جمله هاي زير از نوع وتعداد اجزاي اصلي،با جمله هاي ديگر متفاوت است؟

1) مردم گاه و بي گاه به مناسبت پيروزي ورزشکاران کشورمان در کوچه ها وخيابان ها مراسم جشن وشادماني برپامي کنند.

2) به دليل نگارش کتاب هاي علمي به زبان عربي،غربيان بسياري ازدانشمندان قديم ايراني را به اشتباه دانشمندعرب مي شناسند.

3) اسفنديار به سبب غرور رويين تني وزور پهلواني خودش را هم طراز  رستم مي بيند.

4) لسان الغيب، حافظ،در آن اوضاع نابه سامان اجتماعي اين قلب شناسي را از که آموخته بود؟

18- عبارت زير به ترتيب از چند « تکواژ » و چند « واژه »  تشکيل شده است؟

   « توجّه خاورشناسان فرنگي به بعضي از آثار فارسي موجب شده است که خود ما نيز به کشف مجدّد آن ها دست يابيم.»

1)  35 – 25             2)  34 – 24           3) 36 – 25                       4) 33 – 24

19- مفهوم بيت : « پرستش زمستي است در کيش مهر          برون اند  زين جرگه هشيارها» با کدام يک ازگزينه ها،تنا سب معنايي ندارد؟

1) عقل کجا پي برد شيوه ي سوداي عشق      بــازنيابـي به عقل سرّ معمّاي عشق

2) هــوش خــردمنـد را عـشـق به تاراج بر           من نشينـدم که باز صيد کبوتر شود

3) عــقـل سـلـطـان قـادر خـوشـخـوســت           آن کـه سـايه خداش گويند اوست

4) آن گه که عشق دست تطاول دراز کرد          مـعـلـوم شودکه عقل ندارد کفايتي

20- با توجّه به بيت هاي داده شده،کدام مفهوم پيشنهادي نادرست است؟

1) آسايــش دو گيتي تفسير اين دو حرف است      بـا دوستـان مـروّت ، بـا دشـمـنـان مـدارا               (حُسن خُلق)

2) سرکش مشو که چون شمع از غيرتت بسوزد    دلبر که در کف او موم است سنگ خارا     (قدرت مطلق عاشق)

3) ده روزه مـهـر گـردون افـسانـه است وافسون   نـيـکـي بـه جـاي ياران فرصت شمار يارا          (اغتنام فرصت)

4) اي صـاحـب کـرامـت شـکـرانـه­ي سـلامـت  روزي تـفـقّـدي کـن درويـش بـينــوا را              (درويش نوازي)

21- در کدام گزينه شاعر از خلوص نيّت خود در عبادت خداوند سخن مي گويد؟

1) سنگ از پشت نمازم پيداست   2) من نمازم را پيِ تکبيره الا حرام علف مي خوانم.

3) همه ي ذرّات نمازم پيداست           4) من وضو با تپش پنجره ها مي گيرم.

22- مفهوم عبارات زير با کدام يک از گزينه هاي زير تنا سب معنايي دارد؟

   « ابليس را چون در دل آدم بار ندادند و دست رد به رويش باز نهادند،مردود همه ي جهان گشت.»

1) مــدّعــي خــواسـت که آيد به تماشاگه راز  ست غيب آمد و بر سينه ي نامحرم زد

2) عقــل مـي­خـواست کزان شعله چراغ افروزد    بــرق غيرت بدرخشيد و جهان برهم زد

3) جلوه اي کرد رُخت ديد ملک عشق نداشت     عين آتش شد از اين غـيرت و برآدم زد

4) آسمــان بـــار امـانــت نـتـوانـسـت کـشـيـد      قـــرعـه­ي کــار بـه نـام مـن ديوانه زدند

23- مفهوم بيت « منش بايد از مرد چون سرور است             اگر بُرز و بالا ندارد رواست » ازمتن کدام داستان «گلستان» دريافت مي شود؟

1) طوطي وزاغ  2) شهزاده ي قصيرجثّه    3) زاهد رياکار       4) بازرگان کيش

24- مفهوم همه ي گزينه هاي زير به جز گزينه . . . . .  با هم تناسب و نزديکي معنايي دارند.

1) که يکي هست و هيچ نيست جز او           وَحــــــدَ هُ لا الـــــهَ اِلّا هـــــــــو

2) چو نيکو بنگري در اصل اين کــار               هم او بيننده،هم ديده است وديدار

3) تا به جـايـي رسـانـدت کـه يـکــي             از جــهــان وجــهـانــيــان بــيــني

4) گـر بـــه اقـلـيـم عـشـق روي آري            هــمــه آفـــاق گــلـستــان بــيـني

25- مفهوم « غم » در کدام گزينه با گزينه هاي ديگر متفاوت است؟

1) جــان بـهر غم است و بي غم امکان نبود       هــــر جــان کـــه در او غـم نبود جان نبود

2) غم مي خوريم و هيچ شکايت نمي کنيم      ما را چه غم  زغم که غمت غمگسار ماست

3) غـمـش را غـيـر دل ســـرمـنـزلـي نيست  ولـــــي آن هـــــم نــصــيب هر دلي نيست

4) غـــم آمــد،غــصّه آمــد،مــاتــم آمــد       خــــدا را ايــــن مـيــان کــم دارم امــشب

26- در بيت زير كدام آرايه ادبي به كار نرفته است؟

  اين كه گاهي مي­زدم بر آب و آتش خويش را             روشني در كار مردم بود مقصودم چو شمع »

1) كنايه                     2) تشبيه               3) تلميح                   4) تضاد

27- در كدام بيت « تشبيه، استعاره،‌ جناس، مراعات النظير و ايهام تناسب » ديده مي­شود ؟

1) گويند روي سرخ تو سعدي كه زرد كرد   اكـسيــر عــشـق بـر مسم افتاد و زر شدم

2) چــون شبنــم اوفــتـاده بُــدم پيش آفتاب  مهرم بـه جـان رسيـد و به عيّوق بر شدم

3) در اين شب سياهم گم گشـت راه مقصود   از گوشه­اي برون آي اي كوكب هدايت

4) هنگام تنگ دستي درعيش كوش و مستي كايـن كـيمياي هستي قارون كند گدا را

28-- در كدام گزينه « ايهام تناسب » وجود دارد ؟

1) خــداي چــو ابــروي زيباي دلگشاي تو بست       گـشـاد كــار مـن انـدر كـرشـمـه­هـاي تو بست

2) چه شب است يارب امشب كه ستاره­اي برآمد        كـه دگــر نـه عـشق خـورشيد و نه مهر ماه دارم

3) صـبـحـدم مــرغ چمـن با گل نوخواسته گفت           ناز كم كن كه در اين باغ بسي چون تو شكفت

4) به جز آن نرگس مستانه كـه چــشمش مـرساد       زيــر ايـن گــنبد فـيروزه كـسي خوش ننشست

29- در همه گزينه­ها به جز گزينه­ي ............ آرايه­ي « حس­آميزي » به كار رفته است ؟

1) آهنگ لطيف و پر جلال تو براي دنياي ناچيز ما خيلي زياد است.

2) گوش من غرق شنيدن صداي شيرين تو شده است.

3) اين صدا، طنين طبيعي و زمزمه­اي سوزان و خدايي است.

4) يك گوش واحد است كه اين هر دو صدا را مي­شنود.

30- در همه­ي گزينه­ها به جز گزينه­ي ........... آرايه­ي « تناقض » هست ؟

1) از خـلاف آمد عادت بطلب كام كه من    كــسب جـمـعيّت از آن زلــف پـريشان كردم

2) چو آدمي به يكي مار شد برون ز بهشت    ميان كــژدم و مــاران تـــو را امــــان ز كـجا

3) دولــت فـقر خـدايـا بـه مـن ارزانـي دار       كاين كرامت سبب حشمت و تمكين من است

4) گــوش تـرحّمـي كـو كـز ما نظر نپوشد        دســـت غــريــق يـعنـي فـريـاد بـي صــدايــم

31- عبارتِ « در سال 1312 قمري در همدان ولادت يافت، بعدها در سال 1339 ه.ق روزنامه­ي قرن بيستم را داير كرد. در سال 1303 شمسي به دست عمّال رژيم وقت، ترور شد. » كدام شخصيت ادبي و فرهنگي را معرّفي مي­كند؟

1) فرّخي يزدي           2) عارف قزويني          3) سيّد اشرف الدين قزويني          4) ميرزاده عشقي

32- عبارت زير وصف كدام كتاب است؟

« اين كتاب از نمونه­هاي كمياب و خواندني خاطره­نويسي يا حسب­حال است، منظور نويسنده از نوشتن اين كتاب تشريح اوضاع اجتماعي به­ويژه روشن ساختن طرز جريان كارهاي دولتي و اداري ايّام زندگي خود بوده است»

1) شرح زندگاني من         2)سياحت­نامه ابراهيم بيگ    3) منشآت قائم مقام     4) سرگذشت حاجي باباي اصفهاني

33- سراينده­ي منظومه­ي تمثيلي « سلامان و ابسال » كه حاوي اشارات اخلاقي و عرفاني است، كه بود ؟

1) خواجوي كرماني             2) عبدالرحمان جامي         3) وحشي بافقي          4) اميرخسرو دهلوي

34- كدام منظومه­ي عطّار نيشابوري به صورت مجموعه­اي از قصّه­هاي گوناگون كوتاه و مبتني بر گفت و شنود پدري با پسران خود است كه بيهوده در جست­و­جوي چيزهايي برآمده­اند كه حقيقت آن با آن چه عامّه­ي مردم از آن مي­فهمند تفاوت دارد؟

1) مختارنامه     2) الهي­نامه      3) مصيبت­نامه            4) منطق­الطّير

35- نويسنده­ي رساله­ي تمثيلي و ادبي « لغت موران » چه كسي است ؟

1) نجم­الدين رازي              2) مجدالدّين بغدادي       3) محمدبن منّور                   4) شهاب­الدين يحيي سهرودي

36- « او بر خلاف فرّخي به جاي روي آوردن به تغزّل، بيشتر به وصف مي­پردازد يا قصايد خود را بي مقدمه آغاز مي­كند. » كدام شاعر را معرّفي مي­كند  ؟

1) اسدي توسي     2) منوچهري         3) عنصري          4) خاقاني

37- در كدام گزينه حروف قافيه، به صورت « مصوّت + صامت + صامت » است ؟

1) به خُردي بخورد از بزرگان قفا               خدا دادش اندر بزرگي صفا

2) به جهان خرّم از آنم كه جهان خرّم از اوست    عاشقم بر همه عالم كه همه عالم از اوست3

3) مزرع سبز فلك ديدم و داس مه نو   يادم از كشته خويش آمد و هنگام درو

4) نكونام و صاحب­دل و حق­پرست                 خطّ عارضش خوش­تر از خطّ دست

38- در كدام گزينه « اختيار وزني » وجود دارد ؟

1) در شــعـر مـپيچ و در فـــــن او               چون اكذب اوست احسن او

2) اي­نــام تــو بـهـتـريـن سـرآغاز                بـي نـام تــو نامه كي كنم باز

3) يــك دستـه گــــل دمـاغ پرور                 از خـــرمــن صــد گـياه بهتر

4) مي­كوش به هر ورق كه خواني                   كــان دانـش را تـمــام دانـي

39- كدام بيت بر وزن « رجز مثمّن سالم » سروده شده است ؟

1) چـنـدان كــه گـفـتـم غــم بــا طـبيبان   درمــان نـكـــــردنــد مـسـكــيـن غــريــبـان

2) در رفتن جان از بدن گويند هر نوعي سخن    من خود به چشم خويشتن ديدم كه جانم مي­رود

3) جــهان فــرتـوت بـاز جـواني از سر گرفت بــــه ســر زيـاقـوت سـرخ، شـقـاق افـسر گرفت

4) دايـم گـل ايـن بـستـان شـاداب نــمي­مـاند دريـــاب ضـعـيفـان را در وقــت تـــوانــــايــي

40- وزن كدام مصراع از اركان متناوب تشكيل شده است؟

1) اي ساربان آهسته ران كارام جانم مي­رود     2) غمت در نهان­خانه­ي دل نشيند

3) به تو حاصلي ندارد غم روزگار گفتن 4) تو همچون گل ز خنديدن لبت با هم نمي­آيد

41- كدام متقد ادبيات را محصول «زمان» ، «محيط اجتماعي»، و «نژاد» مي­داند ؟

1) عزراپوند   2) كالريچ        3) لوكنت دوليل          4) هيپوليت تن

42- سبك كدام شاعر را مي­توان «سبك والا» خواند ؟

1) مولوي          حافظ            3) سعدي        4) صائب

43- شاعر در بيت « به سوزي ده كلامم را روايي   /   كز آن گرمي­كند آتش گدايي »چه درخواست و آرزويي دارد؟

1) لحني ملايم و دلپذير  2) سخني ساده و بي پيرايه 3) كلامي مؤثّر وشورانگيز         4) كلامي موزون و واژگاني فاخر

44- مفهوم بيت « پرويز كنون گم شد زان گم شده كمتر گوي /  زرّين تره كو برخوان؟ رو  «كم تركوا»  برخوان» كدام است؟

1) زوال سلطنت و مرگ و نابودي قدرتمندان حقيقي است و قابل تأمّل و عبرت آموز.

2) درباره­ي فقدان خسروپرويز و تشريفات دربار او گفتني زياد است.

3) سؤال درباره­ي علّت نابودي خسروپرويز و سفره پر نعمت او شنيدني است.

4) مرگ شاهان مقتدر، به دليل علاقه­ي آنان به زراندوزي فراموش شدني است.

45-« عشا» در عبارت « فراغت با فاقه نپيوندد و جمعيّت در تنگ دستي صورت نبندد؛ يك تحرمه­ي «عِشا» بسته و ديگري منتظر «عَشا» نشسته، هرگز اين بدان كي مي­ماند؟» به ترتيب به معني ............ و ........... است.

1) نماز ديگر – خوراك شبانگاه              2) خوراك شبانگاه – نماز خفتن

3) خوراك شبانگاه - نماز ديگر            4) نماز خفتن - خوراك شبانگاه

46- كدام گزينه براي مفهوم عبارت « رشته گران فطرت را در كارگاه تكوين بر تلوين يك سر سوزن خطا نباشد » مناسب نيست؟

1) در كارگاه هستي اندك خطايي وجود ندارد.      2) انسان­ها به صورت فطري سر سوزني اشتباه نمي­كنند.

3) در آفرينش موجودات هيچ خطايي صورت نرفته است.    قانون هستي بدون نقص و كاستي است.

47- مفهوم  بيت « با عقل گشتم همسفر يك كوچه راه از بي كسي /  شد ريشه ريشه دامنم از خار استدلال­ها » با كدام گزينه تناسب معنايي دارد ‌؟

1) آن را كه عقل و همّت وتدبير و راي نيست    خوش گفت پرده­دار كه كس در سراي نيست

2) عقــل ديـوانـه شـد آن سلسله­ي مشكين كو   دل زمـا گـوشه گــرفت ابروي دلدار كجاست

3) بـا چـرخ مـكـن حـوالـه كـانـدر ره عــقـل    چــــرخ از تـو هــزار بـار بيچـاره­تـــر اسـت

4) بــــه سـرّ عـشـق كـجـا پـي بـرند اهل خرد   مـــــگـر كـنند فــرامـوش آنــــچــــه دانستند

48- در كدام گزينه «عاشق، قهر و عتاب خود را در مقابل ناسپاسي و قدرناشناسي معشوق» نشان مي­دهد ؟

1) تــو چنين خانـــه كـن و دل شكن اي باد خزان    گر خود انصاف كني مستحق نفريني

2) نـــي مـحـزون مــــگر از تـربــت فـرهـاد دميد   كـه كند شكوه ز هجران لب شيريني

3) مـن مــگر طـالع خــود در تـــو تـوانــم ديـدن        كـــه تــوام آيـنه بــخت غـبارآگيني

4) هر شب از حسرت ماهي من و يك دامن اشك     تو هم اي دامن مهتاب پُر از پــرويني

49- در همه­ي ابيات زير به جز بيت ....... شاعر به « خوداتّهامي و خود نكوهي» روي آورده است.

1) در بـــرگ ريــز بــاغ زهرا برگ كرديم        زنـــجير خــواييديم و صبر مرگ كرديم

2) از پــا حـسيـن افـتـاد و مـا بـر پـاي بوديم   زيــنب اسيـــري رفت و ما بر جاي بوديم

3) روزي كه در جام شفق مُل كرد خورشيد      بر خشك چوب نيزه­ها گُل كرد خورشيد

4) از دســت مـا بـر ريگ صحرا نطع كردند        دســت عَلَــم خــدا را قــطع كـــردنــــد

50- منظور از «طاير قدس» در بيت « همّتم بدرقه­ي راه كن اي طاير قدس/     كه دراز است ره مقصد و من نو سفرم» كدام است ؟

1) انسان كامل كه ضرورتاً بايد همراه نوسفران باشد.

2) انديشه­ي متعالي كه آدمي را از خاك به افلاك مي­رساند.

3) پرنده­اي كه در جهان معنوي و بهشت عَدن تعلّق دارد.

4) هماي سعادت كه سايه­اش بر سرِ هر كه بيفتد، او را به مقام والاي دنيوي مي­رساند.

51- مقصود از «يگانگي» در بيت « جان كه دور از يگانگي باشد   /   دان كه چون مرغ خانگي باشد» چيست ؟

1) تنهايي   2) عشق                3) اخلاص             4) معشوق

52- در حكايت زير، نظر جامي درباره­ي ديوانِ آن شاعر چه بود ؟

«شاعري مُهمل­گو پيش جامي مي­گفت : « چون به خانه­ي كعبه رسيدم ديوان شعر خود را از براي تيمّن و تبرّك در حجرالاسود ماليدم» جامي گفت : « اگر در آب زمزم مي­ماليدي بهتر بود » »

1) بايد آن اشعار با آب مقدّس، متبرّك و ارزشمند مي­شد. ) بايد چنان اشعاري،‌توشه­ي آخرتِ آن شاعر مي­شد.

3) اگر آن ديوان شعر، از بين مي­رفت، بهتر بود.     4) بايد در كنارِ چاه زمزم نهاده مي­شد تا هر كسي از آن فيضي ببرد.

53- در عبارت « چو مهرگان درآمد و اسير در رسيد و شاه سفرم و حمامم و اقحوان در دم شد، انصاف از نعيم جواني بستدند و داد از عنفوان شباب بدادند.» املاي كدام كلمه غلط است؟

1) عنفوان          2) حمامم          3) اقحوان      4) اسير

54- معاني درست واژه­هاي « مهبّ، عِقد، جرّار، ناو » به ترتيب در كدام گزينه آمده است؟

1) محل وزش باد، روي بند، گزنده، كشتي جنگي   2) محل وزش باد، گردن­بند، انبوه، درّه­ي پر آب و علف

3) ترسناك، دست­بند، راهزن، نيزه­ي كوچك  4)    عشق ورزيدن، گردن­بند، شادمان، دشت سرسبز

55- معني واژه­هاي «مُعارض، ذرع، مناعت و مخذول» به ترتيب كدام است؟

1) رقيب، گز، طبع عالي داشتن، زبون گرديده        2)  رقيب، گز، طبع عالي داشتن، زبون كننده

3) رقيب، كاشتن، طبع عالي داشتن، زبون كننده        4) پهن و گسترده، گز، طبع عالي داشتن، زبون گرديده

56- در همه گزينه­ها بيش از يك غلط املايي وجود دارد به جز گزينه­ي ..........

1) دو قباله نوشته بودند همه­ي اسباب وضياء حسنك را به جمله از جهت سلطان، وي اقرار كرد به فروختن آن به طوع و رقبت

2) چون حسنك بيامد خواجه برپاي خاست، همه اگر خواستند يا نه بر پاي خواستند. بوسهل بر خشم خود طاقت نداشت برخواست نه تمام

3) والي حرص و علي رايض و بسيار پياده از هر دستي، وي را به طارم بردند و سپس بيرون آوردند و به حرس باز بردند.

4) حسنك عاقبت تَهوّر و تَحدّي خود كشيد. امير چنان كه لجوجي و زُجرت وي بود، گفت بدين خليفه­ي خرفت شده ببايد نوشت كه من از بَهر قهر عباسيان انگشت در كرده­ام.

57- با توجه به معني، در كدام مجموعه غلط املايي ديده نمي­شود؟

1) فراست:زيركي – تعب:رنج – دها:زيركي – آغاليدن: برانگيختن بر ضد كسي

2) مرتسم:نقاشي شده – مروح:آرام بخش – حيز:جاومكان – سراف:دلال

3) قَضبان:خشمناك – بياض:پاك­نويس – فسحت:گشادگي خاطر – طيش:خشم

4) نقاهت:سلامتي – الهاح:پافشاري – هول:وحشت – مُعد:آماده

58- در كدام گزينه غلط املايي ديده مي­شود؟

1) ملك تا اتباع خويش نشناسد از خدمت ايشان انتفاعي نتواند گرفت و در اصطناع ايشان مثال نتواند داد.

2)‌ جواب­هاي نيكو وثناهاي بسيار فرمود و با او الفي تمام گرفت، اگر چنين باشد مار را اين جا مقام ثواب نباشد.

3) چون دمنه بدب كه شير در تقريب گاو چه ترحيب مي­نمايد گفت همت بر فراق شير مقصور گردانيدم و در نصيب خويش غافل بودم

4) دمنه از اغراي شير بپرداخت خواست گاو را هم ببيند و او را هم بر باد نشاند. گفت شنزبه را بينم و از مضمون ضمير او تنسمي كنم.

59- در عبارت « آن شجاع صفدر صدّيق كه هم در غايت سوز و اشتياق بود و هم در شدّت لهب فراغ، جدّ و جهدي عزيم داشت و او را تسانيف بسيار است و فصاحتي و بلاغتي و فراصتي كه كسي را نبود »، چند غلط املايي وجود دارد؟

1) 3             2) 1                       3) 4                       4) 3

60- نويسنده­ي آثار « حدائق السحر، كتاب احمد، تجارب السلف و روزگار سياه » در كدام گزينه آمده است؟

1) رشيدالدين وطواط – ملا احمد نراقي – هندوشاه نخجواني – عباس خليلي

2) رشيدالدين وطواط – عبدالرحيم طالبوف – هندوشاه نخجواني – عباس خليلي

3) رشيدالدين وطواط – ملا احمد نراقي – هندوشاه نخجواني – بزرگ علوي

4) رشيدالدين وطواط – عبدالرحيم طالبوف – هندوشاه نخجواني – بزرگ علوي

61- از غزل­سرايان معاصر و متولد 1304 ه.ش است. از آثار او مي­توان به مجموعه شعرهاي «صلاي غم، مثنوي شباهنگ و شراب آفتاب» اشاره كرد؟

1)‌ سهيل محمودي      2) مشفق كاشاني             3) غلامرضا قدسي                 4) زكريا اخلاقي

62- به معناي اشاره كردن به چشم و ابروست و در زبان فارسي به معناي معما و نشانه يا اشارت پنهان است.

1) كنايه          2) تشبيه               3) ماده تاريخ              4) رمز

62- به جز گزينه­ي .......... در بقيه­ي گزينه­ها رديف، مشبه است.

1) از بس كه سر به خانه­ي هر كس فرو برد       سرد و گران بي مزه شد مهمان برف

2) گشتند نا اميد همه جانور ز جان             با جان كوهسار چو پيوست جان برف

3) گر قوتم بدي ز پي قرص آفتاب            بربام چرخ رفتمي از نردبان برف

4)‌ از روي خاك سر به ميان سما كشيد   آن خنگ باد پاي گسسته عنان برف

63- با توجه به بيت « برق با شوقم، شراري بيش نيست/شعله، طفل ني سواري بيش نيست » كدام گزينه نادرست مي­باشد؟

1)‌ مراعات النظير بين برق و شرار و شعله       2) تشبيه برق به شرار

3)‌ طفل ني سوار=كنايه از ناتواني و ضعف       4) شعله استعاره از تعلّقات دنيايي

64- در بيت « اگر راز راز جهان باز كن كه آسان كند باده دشوارها » كدام آرايه ادبي وجود ندارد؟

1) كنايه              2) مجاز                    3) تضاد                    4) جناس

65- كدام بيت وادي «طلب» را معرفي مي­كند؟

1) هشت جنت نيز اين­جا مرده­اي است             هفت دوزخ همچو يخ افسرده­اي است

2)‌ ملك اين­جا بايدت انداختن                       ملك اين­جا بايدت درباختن

3)‌ صد هزاران سايه­ي جاويد، تو                     گم شده بيني ز يك خورشيد تو

4)‌ عاقبت انديش نبود يك زمان                     دركشد خوش خوش بر آتش صد جهان

66- مفهوم كدام بيت با آيه­ي «وما رميت اذ رميت ولكن الله رمي» تناسب دارد؟

1) گرچه تير از كمان گذرد                     از كمان­دار بيند اهل خرد

2) ماري تو كه هر كه را ببيني بزني          يا بوم كه هر كجا نشيني بكني

3) زورت ار پيش مي­رود با ما                    با خداوند غيب دان نرود

4) كس نياموخت علم تير از من                   كه مرا عاقبت نشانه نكرد

67- مفهوم كدام گزينه با بقيه متفاوت است؟

1) هر چه رود بر سرم چون تو پسندي رواست  بنده چه دعوي كند حكم خداوند راست

2) گر كشي ور جرم بخشي روي و سر برآستانم   بنده را فرمان نباشد هرچه فرمايي برآنم

3) گر بزنندم به تيغ در نظرش بي دريغ      ديدن او يك نظر صد چو منش خون بهاست

4) گر بنوازي به لطف ور بگذاري به قهر       حكم تو بر من روان، زجر تو بر من رواست

68- كدام گزينه با ضرب المثل «آب رفته به جوي باز نمي­گردد» هيچ تناسبي ندارد؟

1) امروز بكش چو مي­توان كشت                    كاتش چو بلند شد جهان سوخت

2) شرط عقل است صبر تيرانداز                     كه چو رفت از كمان نيايد باز

3) نكته­ي كان جست ناگه از زبان                  همچو تيري دان كه آن جست از كمان

4) بس پند كه بود آن­گه در تاج سرش پيدا    صد پند نو است اكنون در مغز سرش پيدا

69- بيت « هر كسي از ظنّ خود شد يار من     از درون من نجست اسرار من » با مفهوم كدام گزينه تناسبي ندارد؟

1)‌ محرم اين هوش جز بيهوش نيست   مر زبان را مشتري چون گوش نيست

2) كِرا در جهان خوي زشت يا نكوست    به هر كس گمان آن برد كان­در اوست

3) هر كه نقش خويش را ببيند به آب      باران و گازُر، آفتاب

4) در ره عشق نشُد كس به يقين محرم راز    ر كسي بر حَسَبِ فكر گماني دارد

70- « چو بخت جلوه نكردي مگر ز موي سپيدم » يعني :

1)‌ مانند بخت در زمان پيري در كنار من نبودي.

2) مانند بخت، ضعف و ناتواني مرا در زمان ظاهر شدن سفيدي مو، فراموش كردي و به ياريم نپرداختي.

3) چون بخت و اقبال هستي كه در هنگام پيري و فرسودگي به سراغ من آمده­اي.

4) چون بخت در موهاي سپيد من خود را آشكار ساختي.

71- «سخت بند» در بيت زير اشاره به چه زمينه­اي نمي­تواند داشته باشد؟

          « بر ژرف دهانت سخت­بندي                بربسته سپهر ديو پر فَند »

1) برف­هاي سپيد نشسته بر قله­ي دماوند    2) اشاره به دهان­دوزي شاعران از طرف حكمرانان زمان شاعر

3) اشاره به سكوت مردم در برابر استبداد   4) اشاره به خاموش بودن آتشفشان كوه دماوند

72- عبارت « پروردگارا به تو پناه مي­برم كه از آنچه نمي­دانم، سخن بگويم » از نظر معنايي به كدام بيت زير نزديك­تر است؟

1) تا مرد سخن نگفته باشد                 عيب و هنرش نهفته باشد

2) سخندان پرورده پير كهن                بينديشد آنگه بگويد سخن

3) به اندازه­ي بود بايد نمود                 خجالت نبرد آنكه ننمود و بود

4) فراوان سخن باشد آگنده گوش                   نصيحت نگيرد مگر در خموش

73- مصراع دوم بيت « باورم نيست ز بدعهدي ايّام هنوز ...... » كدام گزينه مي­باشد؟

1) نخوت باد دي و شوكت خار آخر شد   2) قصّه­ي غصه كه در دولت يار آخر شد

3) عاقبت در قدم باد بهار آخر شد          4) همه در سايه­ي گيسوي نگار آخر شد

74- کدام گزینه با بیتِ « این مدعیّان در طلبش بی­خبرانند    کان را که خبر شد خبری باز نیامد » هم مفهوم نیست؟

1) هر کس ز بَرَم رفت که آرد خبر از یار باز آمد و از خویش چون بی خبر افتاد

2) آن که شد هم بی­خبر هم بی­اثر                 از میان جمله او دارد خبر

3) تا نگردی بی خبر از جسم و جان                کی خبر یابی ز جانان یک زمان

4) خواهم ز پس پرده­ی تقوا به در افتم   چندی به زبانِ همه کس چون خبر افتم

75- مفهوم بیت « تو را چنان که تویی هر نظر کجا بیند         به قدر دانش خود هر کسی کند ادراک» در کدام گزینه آمده است؟

1) شد یکی پروانه تا قصری زدور                    در فضای قصر جست از شمع نور

2) پر زنان در پرتو مطلوب شد              شمع غالب گشت و او مغلوب شد

3) بازگشت و دفتر خود باز کرد            وصف او بر قدر فهم آغاز کرد

4) بازگشت او نیز و مشتی راز گفت                 از وصال شمع شرحی باز گفت

76- معنی کدام گزینه نادرست است؟

1) مر اکرام ضیف را امیر بیامد تا با من موافقت کند : امیر آمد تا به نشانه­ی احترام به میهمان غذا را با من بخورد.

2) میانشان شکرآب است : بین آنها اختلاف و کدورت وجود دارد.

3) شلخته درو کنید تا چیزی گیر خوشه چین ها بیاید : نامرتّب درو کنید تا گدایان هم نفعی ببرند.

4) خود نیز در خواب با شما نمایم : خودم هم شما را در خواب ببینم.

77- مفهوم بیت « واعظان کاین جلوه بر محراب و منبر می­کنند          چون به خلوت می روند آن کار دیگر می کنند» در کدام گزینه آمده است؟

1) گفت : رو صبح آی، قاضی نیمه شب بیدار نیست

2) گفت : هشیاری بیار، اینجا کسی هشیار نیست

3) گفت : والی از کجا در خانه­ی خمّار نیست

4) گفت : جُرم راه رفتن نیست، ره هموار نیست

78- در همه گزینه ها به جز گزینه­ی .......... مفهوم « ناپایداری دنیا و عمر» وجود دارد.

1) لاله و گل زخمی خمیازه­اند          عیش این گلشن خماری بیش نیست

2) برق با شوقم شراری بیش نیست            شعله طفل نی سواری بیش نیست

3) می رود صبح و اشارت می کند              کاین گلستان خنده واری بیش نیست

4) ای شرر! از همرهان غافل مشو             فرصت ما نیز باری بیش نیست

 79- جاي خالي را با گزينه مناسب پر كنيد.

    طره­ي پريشانش ديدم و به دل گفتم / اين همه پريشاني بر سر ............. »

1)  پشيماني                        2)  پريشاني                         3) زلفش                            4) پريشانش

80- معني واژه­هاي « باسق، قسيم، رباط، پتياره، مكاس » به ترتيب در كدام گزينه آمده است؟

1) كوتاه – صاحب جمال – ميدان – هواپيما – چانه­زدن           2) بلند – صاحب جمال – كاروانسرا – زشت – چانه­زدن

3) بلند – خوش اندام – كاروانسرا – زشت – چانه­زدن              4) نخل - صاحب جمال – كاروانسرا – زشت – سكه

81-  معني واژه­هاي « پس افكند ، غو ، صفّه ، سورت ،  حادي » به ترتيب كدام است؟

1) ميراث – دشمني – سايبان – حادثه – رهنما                    2) عقب مانده – بانگ – جايگاه – روي­كرد – كوتاهي

3) دورافتاده – دادوفرياد – پيشگاه – تيزي – ترساننده              4) ميراث – خروش – ايوان – تندي – سرود خوان

82- املاي همه­ي گزينه­ها به جز گزينه­ي ............ با توجه به معناي آن درست است؟

1) دها = زيركي  2) فراق = دوري 3) ضيعت = زمين زراعي          4) ذِلّت = لغزش

83- در متن زير املاي كدام گزينه نادرست است؟

« وقتي به حيّي از احياي عرب فراز رسيدم و به دارِ ضيفِ اميري نزول كردم، سياهي ديدم مقلول و مسلسل، شفقتي بر دلم پديد آمد.

1) احيا          2) ضيف                  3) مقلول                            4) نزول

84- در بيت « وزين دختر شاه هاماوران / پر انديشه گشتي به ديگر كران » « دختر شاه هاماوران» كيست؟ و معني «به ديگر كران» چيست ؟

1)  سودابه – از سوي ديگر   2) جريره – از طرف ديگر  3)  كتايون – از سوي ديگر       4) فرنگيس – از طرف ديگر

85-  كدام عبارت نياز به ويرايش دارد؟

1) شاعر با يادآوري خاطرات گذشته مناعت طبع خويش را مي­ستايد.

2)  كليات لايحه­ي بودجه در جلسه­ي امروز مطرح و تصويب شد.

3) كودكي به تالاسمي مبتلا شده بود و از كم خوني قابل توجهي برخوردار بود.

4) يكي از راه­هاي ساخت طنز كش­دار كردن يك موضوع يا ماجراست.

86- عبارت «ارائه­ي روش­هاي مطلوب به منظور هماهنگ كردن خدمات و فعاليت­هاي كتاب­خانه­هاي كشور، جهت تسهيل مبادله­ي اطلاعات امري ضروري است » به ترتيب چندتكواژ و چند واژه دارد؟

1) 41-29       2) 41-27       3) 45-28          4) 39-29

87-اگر هر يك از اجزاي اصلي تشكيل دهنده­ي عبارت «در دوره­ي اسلامي، از همان قرن­هاي نخستين هجري، از يك سو ترجمه­ي عربي آثار علمي و فلسفي يونان در دسترسي ايرانيان قرار گرفت » به تنهايي مورد بررسي قرار گيرد، جايگاه درست تكيه­ها كدام است؟

1) پاياني – پاياني – پاياني 2) آغازي – آغازي- آغازي 3) آغازي – پاياني – آغازي       4) آغازي – پاياني - پاياني

88- در كدام عبارت، هر سه نوع واژه­ي « مشتق، مركب، مشتق- مركب » دريافت مي­شود.

1) دانشِ گسترده، ژرف و نظام يافته در باره­ي زبان رسمي و معيار

2) نوآوري­هاي كاذب در آثار قلمي سرايندگان خام است و نويسندگان بي تجربه

3) كهنه­گرايي، عربي مآبي و به كار بردن بي دليل واژه­ها بيگانه

4) امكان بهره گرفتن از معلم و استمرار در فراگيري دروس

89- كدام اثر ازتاليفاتِ دكتر محمدعلي ندوشن نيست ؟

1) آن روزها      2) جام جهان بين     3) آواها و ايماها         4) صفيرسيمرغ

90- عبارت زير، وصف ويژگي سبكي چه كسي است؟

« در غزل او مسائل اجتماعي با بيان غناييو بر اساس «من» گسترده و اجتماعي شاعر مطرح مي­شود و با مسائل خصوصي از قبيل مرثيه دوست يا فرزند، مباحث فلسفي، هجو، طنز، وصف طبيعت و تغزّل و .......... به هم مي­آيند و در يك زمينه­ي كلّي عرفاني سير مي­كند »

1) سعدي           2) حافظ             3) سنايي                           4) مولوي

91- در همه گزينه­ها به جز گزينه­ي ............. آرايه تلميح وجود دارد؟

1) ز يــزدان دان نه از اركـان كـه كــوته ديدگي باشد     كــه خـطّي كـز خرد خيزد تو آن را از بنان بيني

2) تو يك ساعت چو افريدون به ميدان باش تازان پس     به هرجانب كـه رو آري درخـش كـــاويان بيني

3) عطا از خلق چون جــويي گر او را مـال ده گــويي     به سوي عيب چون پويي گر او را غيب دان بيني

4) كه گر عرشي به فـرش آيي، وگر ماهي به چاه افتي     وگر بحري تهي گردي و گـر بـاغي خــزان بيني

92- در كدام بيت، هر سه آرايه­ي كنايه، تشبيه و متناقض نما وجود دارد؟

1) كـنار نـام تــو لـنگر گــرفت كـشتي عشق    بيــا كـــه يــاد نـام توآرامشي است طوفاني

2) پيش صاحب نظران ملك سليمان باد است     بلكه آن است سليمان كه ز ملك آزاد است

3) خـيمه­ي انـس مـزن بــر در اين كهنه رباط   كــه اساسش هــمه بي موقع و بي بنياد است

4) بـشكـن دل بـي نـــواي مـا را اي عــشــق      اين ســـاز شكسته­اش خوش آهنگ­تر است

93- حديث « من عَرَفَ الله كلَّ لِسانُهُ » با كدام بيت ارتباط معنايي كمتري دارد؟

1) عـــاشــقان كــشتگان مـعشوق­اند             بــرنيايــد ز كـشتـگـــــــــــان آواز

2) اين مدعيان در طلبش بــي­خبرانند             كــان را كه خبر شد خبري باز نيامد

3) اگر كسي وصف او ز مـن پــرسد                بـــــــي دل از بي نشان چه گويد باز

4) اي مرغ سحر عشق ز پروانه بياموز               كان سوخته را جان شد و آواز نيامد

94- مفهوم كدام بيت با بقيه متفاوت است؟

1) بــهـــرام كـــه گـــور مـي­گـرفتي همه عمر    ديـدي كـه چـگــونه گــور بهرام گرفت

2) ســــر آلـپ ارسلان ز رفعت رفته بر گردون   بمرو آ تا كنون در گل تن آلپ ارسلان بيني

3) دلا تا كي در اين زندان فريب اين و آن بيني   يكي زين چاه ظلماني برون شو تا جهان بيني

4) بـس پنــد كـه بـود آ­ن­گه در تاج سرش پيدا   صــد پند نو است اكنون در مغز سرش پنهان

95- بيت « اشكم ولي به پاي عزيزان چكيده­ام / خارم ولي به سايه گل آرميده­ام » با كدام بيت ارتباط معنايي دارد؟

1)  مـحترم دار دلم، كاين مگس قندپرست      تــا هـوا خـواه تـو شـد فــرهمايــي دارد

2)  هــركـه شد حلقه زر زود برد حقّه­ي زر       خاصه كه در واز كني محرم دروازه شود

3) قطره­ي آبي كه دارد در نظر گوهر شدن        از كـــنار ابــــر تــا دريـا تــنزّل بـايدش

4) تـا نـگردي آشنا زين پرده رمزي نشنوي    گـوش نـامحرم نباشد جاي پيغام سروش

96- معني عبارت « بازش بخواند، باز اعراض كند » در كدام گزينه آمده است؟

1) او را صدا مي­كند تا برگردد، امّا او خودداري مي­كند.

2) در رحمت خداوند باز مي­شود، اما انسان نمي­رود و خودداري مي­كند.

3) دوباره او را صدا مي­زند و دوباره توبه مي­كند.

4) دوباره او را صدا مي­زند اما او روي برمي­گرداند و توجهي به او نمي­كند.

97- مفهوم همه ابيات به جز گزينه­ي ............. يكي است؟

1) نبرّم از تو اي اميد اي نگارين           كه تا از من نبرّد جان شيرين

2) مـــن ترك وصـال تو نگويم            الا بــه فــراق جســم و جانم

3) مــن مُهــــره­ي مهر تو نريزم                   الا كــه بــريزد استـخـوانـــم

4) اگـــر چه تلخ باشد فرقت يار                    در او شيــريـن بود اميد ديدار

98- كدام عبارت « سهل و ممتنع » بودن كلام سعدي را نشان مي­دهد ؟

1) سخنش به سخن همه شبيه است و به هيچ كس شبيه نيست، و احدي نتوانسته مانند او حرف بزند.

2) اين صافي سحّار اوست كه سخن را مي­پالايد و ارتقا مي­دهد.

3) سعدي براي من به منزله­ي شيرآغوز بود براي طفل كه پايه عضله و استخوان بندي او را مي­نهد.

4) اين شيخ هميشه شاب پيرترين و جوان­ترين معلم كه هم هيبت آموزگار دارد و هم مهر يك پرستار.

99- مفهوم كدام گزينه با ديگر گزينه­ها متفاوت است؟

1) تــامل كنان در خـطا و ثواب           بــه از ژاژ خايـان حـاضـــر جـواب

2) كــم آواز هرگز مبيني خجل           جويي مشك بهتر كه يك توده گل

3) درون دلـت شهربند است راز            نــــــگر تـا نـبيند درِ شـهــــــــر باز

4) صدف وار گوهر شناسان راز             دهــــان جـز بـه لـؤلـؤ نـكـردند بـاز

100- حرف «نه» در كدام گزينه با ديگر گزينه­ها متفاوت است؟

1) نه هركه برافروخت دلبري داند. 2) نه آيا بايد شكر كني كه باز، تو راكبي و او مركوب

3) نه هرچه به قامت مهتر، به قيمت بهتر            4) گفت: نه، من خود پشيمان از آن

101 مفهوم كدام بيت با ديگر ابيات متفاوت است؟

1) چــه فـرهـادها مــــرده در كـوه­ها             چــــه حــلاج­ها رفـــته بـــــردارها

2) بـه يـاد خــم ابـــروي گـــل­رخان             بــكــش جـــام در بــزم مـي­خوارها

3) بــه خــون خــود آغشته و رفته­اند             چـــــه گـــل­هاي رنگين به جوبارها

4) با صبا در چمن لاله سحر مي­گفتم               كه شهيدان كه­اند همه خونين كفنان

102- در متنِ « سربازان اين مردِ غامري به شهر انبار درآمده و مرزبانان را از جايگاه­هاي خويش رانده­اند و غارتگران، پشتواره­ها از مال  مسلمانان بسته، نه كشته­اي برجاي نهاده و نه خسته، به شهر خود بازگشته­اند. اگر از اين پس مردِ مسلماني از غم و چنين حادثه­اي بميرد، چه جاي ملامت كه در ديده­ي من شايسته­ي چنين كرامت است » چه كسي شايسته­ي چنين كرامت است ؟

1) مرد مسلماني كه از غم چنين حادثه­اي بميرد.

2) غارتگران كه پشتواره­ها از مال  مسلمانان بسته.

3) مرزباناني كه از جايگاه­هاي خويش رانده­ شدند.

4) مسلماناني كه به دست غارتگران كشته شده­اند.



 

رديف

رشته/مقطع

گرايشهاي تحصيلي

1

مهندسي مكانيك

كارشناسي

حرارت و سيالات / طراحي جامدات / ساخت و توليد

كارشناسي ارشد

تبديل انرژي / طراحي كاربردي / ساخت و توليد / مهندسي سيستم‌هاي انرژي

2

مهندسي شيمي

كارشناسي

طراحي فرآيندهاي صنايع نفت / صنايع پالايش / صنايع پتروشيمي / صنايع گاز

كارشناسي ارشد

پيشرفته / جداسازي / پديده‌هاي انتقال / طراحي فرآيندها / صنايع پليمر / مخازن هيدروكربوري / كاتاليست / محيط زيست / صنايع پتروشيمي / مهندسي صنايع گاز / بیوتکنولوژی / نانو

3

مهندسي صنايع

كارشناسي

برنامه‌ريزي و تحليل سيستم‌ها / توليد صنعتي / تكنولوژي صنعتي

كارشناسي ارشد

صنايع / مديريت سيستم و بهره‌وري / مهندسي سيستم‌هاي اجتماعي / اقتصادي

4

مهندسي نفت

كارشناسي

اكتشاف / بهره‌برداري از منابع نفت / مخازن هيدروكربوري، حفاري و استخراج

كارشناسي ارشد

اكتشاف  / مخازن هيدروكربوري /  حفاري و استخراج / بهره‌برداري از منابع نفت / سازه‌هاي دريايي نفتي / مخازن هيدرو كربوري

5

مهندسي كامپيوتر

كارشناسي

نرم‌افزار / سخت‌افزار

كارشناسي ارشد

معماري كامپيوتر / نرم‌افزار / هوش مصنوعي / علوم كامپيوتر / سخت‌افزار

6

بهداشت حرفه‌اي

كارشناسي

بهداشت حرفه‌اي

كارشناسي ارشد

_

7

زمين‌شناسي

كارشناسي

زمين‌شناسي

كارشناسي ارشد

مهندسي زمين‌شناسي / چينه‌شناسي و فسيل‌شناسي / رسوب‌شناسي / زمين‌شناسي نفت / ژئوشيمي / تكتونيك

8

ژئوفيزيك

كارشناسي

_

كارشناسي ارشد

لرزه‌شناسي / مهندسي ژئوفيزيك / زلزله‌شناسي / مغناطيس‌سنجي

9

حسابداري

كارشناسي

حسابداري

كارشناسي ارشد

حسابداري مالياتي

 

 

10

اقتصاد / علوم اقتصادي

كارشناسي

اقتصاد نظري / اقتصاد بازرگاني / علوم اقتصادي / اقتصاد / اقتصاد صنعتي

كارشناسي ارشد

توسعه اقتصادي و برنامه‌ريزي / اقتصاد  انرژي / برنامه‌ريزي سيستم‌هاي اقتصادي / اقتصاد نظري / علوم اقتصادي

11

مهندسي برق

كارشناسي

قدرت / الكترونيك / مخابرات / كنترل

كارشناسي ارشد

قدرت / الكترونيك / مخابرات / كنترل

12

كتابداري و اطلاع‌رساني

كارشناسي

كتابداري

كارشناسي ارشد

كتابداري

13

حقوق

كارشناسي

_

كارشناسي ارشد

حقوق خصوصي / حقوق عمومي / حقوق بين‌الملل / جرم‌شناسي و جزا / حقوق تجارت بين‌الملل / حقوق

14

علوم اجتماعي

كارشناسي

پژوهشگري / تعاون و رفاه اجتماعي / خدمات اجتماعي / برنامه‌ريزي اجتماعي

كارشناسي ارشد

جامعه‌شناسي / برنامه‌ريزي رفاه اجتماعي / مطالعات فرهنگي

15

روانشناسي

كارشناسي

روانشناسي صنعتي و سازماني

كارشناسي ارشد

 سنجش و اندازه‌گيري / روانشناسي صنعتي و سازماني / باليني / عمومي

16

علوم ارتباطات اجتماعي

كارشناسي

روزنامه‌نگاري / روابط عمومي

كارشناسي ارشد

روزنامه‌نگاري / روابط عمومي

17

مهندسي عمران

كارشناسي

عمران / نقشه‌برداري سازه

كارشناسي ارشد

آب / سازه / مكانيك خاك و پي / سازه‌هاي هيدروليكي / مهندسي مديريت ساخت / محيط زيست / زلزله / سيستم‌هاي اطلاعات جغرافيايي (Gis)، حمل و نقل، سنجش از راه دور، فتوگرافي و نقشه‌برداري

18

مهندسي مواد

كارشناسي

متالوژي صنعتي / متالوژي استخراجي / خوردگي و حفاظت مواد / جوشكاري

كارشناسي ارشد

شناسايي و انتخاب مواد / جوشكاري / خوردگي و حفاظت مواد

 

 

 

 

 

رديف

رشته/مقطع

گرايشهاي تحصيلي

19

مهندسي معدن

كارشناسي

اكتشاف معدن

كارشناسي ارشد

اكتشاف معدن / استخراج معدن / اكتشاف نفت

20

مهندسي فن‌آوري اطلاعات

كارشناسي

مهندسي فناوري اطلاعات

كارشناسي ارشد

تجارت الكترونيكي / مديريت سيستم‌هاي اطلاعات / شبكه‌هاي كامپيوتر

21

آمار

كارشناسي

آمار

كارشناسي ارشد

آمار اقتصادي و اجتماعي / آمار رياضي

22

مهندسي ايمني و بازرسي فني

كارشناسي

مهندسي ايمني و بازرسي فني

كارشناسي ارشد

مهندسي ايمني و بازرسي فني

23

بهداشت محيط

كارشناسي

بهداشت محيط

كارشناسي ارشد

بهداشت محيط

24

شيمي

كارشناسي

كاربردي / تجزيه / آلي / محض

كارشناسي ارشد

شيمي فيزيك / كاربردي / تجزيه / آلي / معدني

25

مديريت فن‌آوري اطلاعات

كارشناسي

مديريت فناوري اطلاعات

كارشناسي ارشد

سيستم‌هاي اطلاعات پيشرفته / مديريت كيفيت فراگير / مديريت منابع اطلاعاتي

26

مديريت MBA

كارشناسي ارشد

مديريت عمليات / استراتژي / سيستم‌هاي اطلاعاتي مديريت / مديريت بازاريابي

27

علوم تربيتي

كارشناسي

مديريت برنامه‌ريزي آموزشي، تكنولوژي آموزشي

كارشناسي ارشد

مديريت برنامه‌ريزي آموزشي، تكنولوژي آموزشي

28

مديريت

كارشناسي

بازرگاني - صنعتي - دولتي

كارشناسي ارشد

مديريت تحول - مديريت سيستم‌هاي اطلاعاتي - مديريت منابع انساني - تشكيلات روشها - تحقيق در عمليات - توليد - مديريت توليد و عمليات - بازاريابي بين‌المللي - مديريت مالي - مديريت اجرايي

29

مهندسي نقشه‌برداري

كارشناسي ارشد

ژئودزي - GIS

 

 

رديف

رشته/مقطع

گرايشهاي تحصيلي

1

مهندسی پلیمر

كارشناسي ارشد

صنایع پلیمر

2

زیست شناسی

كارشناسي ارشد

میکروبیولوژی / ژنتیک / علوم سلولی و مولکولی / بیوشیمی / بیوتکنولوژی

 



درس 1

 

1- چرا در زبان فارسی واج های /ژ/ز/ف/ نمی توانند به صورت ژرف با هم ترکیب شوند؟

زیرا در فارسی الگوی هجایی «صامت + صامت + صامت» نداریم یا در الگوی هجایی حتماً واج دوم باید مصوّت باشد.

2- کدام یک از قواعد ترکیب به ما کمک می کند تا هر جمله ای را در جایگاه خودش به کار ببریم؟    کاربردی



 


درس دوم

 

1- کوچکترین جزء (واحد) زبان چیست؟      واج

2- واج چیست؟ واج کوچکترین واحد صوتی زبان است که معنایی ندارد اما تفاوت معنایی ایجاد می کند.

3- تکواژ چیست؟ تکواژ یکی از واحدهای زبان است که از یک یا چند واج ساخته می شود.

4- واژه چیست؟ واژه یکی از واحدهای زبان است که از یک یا چند تکواژ ساخته می شود.



 


درس سوم

 

1- هر یک از موارد زیر مربوط به کدام نوع ویرایش است؟

الف) رعایت علایم نگارشی در زبان فارسی:   فنی

ب) حذف درست فعل به قرینه:         زبانی

2- تضاد میان اجزای عبارت روبرو چگونه برجسته شده است؟   «دوست واقعی و پنهان کاری!»        

به وسیله «واو» مباینت



 


درس چهارم

 

1- مهمترین واحدهای زبر زنجیری گفتار را نام ببرید؟ آهنگ، تکیه و درنگ

2- تکیه چیست؟ ادای یک هجا باشدت و فشار بیش تر

3- منظور از واحدهای زبر زنجیری گفتار چیست؟ واحدهایی که جایگاه مشخصی ندارند و در هیچ یک از جایگاه های زنجیره گفتار قرار نمی گیرند.

4- واحدهای زنجیری گفتار چیست؟ به واحدهای زبان مثل واج، تکواژ، واژه و جمله که طبق قواعد خاص زنجیردار به دنبال هم می آیند، واحدهای زنجیری گفتار می گویند.

5- واج ها به چند دسته تقسیم می شوند؟ 2 دسته، صامت و مصوت

6- بزرگترین واحد زبان چیست؟ جمله ی مستقل

7- درنگ میان واژه ای معمولا چه زمانی ظاهر می شود؟ معمولاً هنگامی ظاهر می شود که رعایت نکردن آن، ابهام ایجاد کند یعنی معنی و مفهوم دیگری دریافت شود.

8- در زبان فارسی مکث یا درنگ همواره با چه چیزی همراه است؟        تکیه

9- مکث یا درنگ همیشه به دنبال چه واژه ای می آید؟ به دنبال واژه ای می آید که آن واژه الزاماً تکیه دار باشد.


درس هفتم

 


1- عام ترین و رایج ترین راه تشریح در نوشته های تشریحی چیست؟ طرح پرسش هایی در مورد ابعاد مختلف یک چیز، شخص یا پدیده

2- کدام نوشته ها از نظر شیوه نوشتن، حاصل دیده ها و شنیده های نویسنده است؟        نوشته تشریحی

3- مقاله یا نوشته های تشریحی حاصل چه چیزهایی هستند؟              دیده ها و شنیده ها

4- مقاله ها از نظر شیوه نوشتن به چند دسته تقسیم می شوند؟ نام ببرید؟

سه دسته:  1- تشریحی    2- تحلیلی    3- تحقیقی

5- نوشته های تحلیلی حاصل چیست؟        تأملات درونی

6- کدام نوع از نوشته ها براساس پژوهش آفریده می شود؟      نوشته های تحقیقی

7- تشریح چیست؟ یعنی شرح و بسط دادن به منظور مطالعه و دقت در یک موضوع یا مطلب به گونه ای علمی، دقیق و از سرباریک بینی

8- اگر بخواهیم چیزی یا جایی یا کسی یا واقعه ای را که امروز وجود ندارد و آثار آن از میان رفته است، تشریح کنیم چه کار باید بکنیم؟

باید از مدارک و مآخذ و اسناد و کتاب ها کمک بگیریم و یا با افراد مطلع مصاحبه کنیم.

9- از میان نشانه های جمع فارسی کدام نوع آن در شعر و نثر ادبی کاربرد دارد؟    نشان «ان» مثل درختان

- به شیوه ی نگارش نوشته ی زیر اصطلاحاً چه می گویند؟ «اتاق نسبتاً بزرگ بود با دو پنجره به سمت آفتاب و پرده های رنگ و رو رفته در گوشه ای از اتاق یک میز گرد کوچک با دو صندلی قرار داشت.»             «تشریحی»

10- نوشته های تشریحی و تحلیلی چه تفاوتی دارند؟

نوشته های تشریحی نتیجه ی دیده ها یا شنیده ها هستند ولی نوشته های تحلیلی حاصل تأملات درونی اند.



 


درس نهم

 

1- در نوشته ی زیر که بخشی از زندگی نامه ی گاندی است، نویسنده برای خارج نمودن نوشته از حالت عادی از چه
شیوه ای استفاده کرده است؟

2- اصلاحگر بود یا قدّیس یا سیاستمداری بی پروا؟در نظر اکثریت جهانیان گاندی اصلاحگری انقلابی بود.  طرح یک سوال

3- چرا در نوشتن یک زندگی نامه باید به واقعیات زندگی شخص مورد نظر تکیه کرد؟ به این جهت که زندگی نامه از نظر تاریخی و فرهنگی اعتبار داشته باشد.

4- برای این که زندگی نامه حالتی معمول و عادی نداشته باشد، به چه گونه ای می توان نوشت؟

می توانیم آن را به گونه ای متفاوت آغاز کنیم مثلا: با طرح یک سوال

5- چرا نباید زندگی نامه با تعصب و غرض ورزی نوشته شود؟

زیرا نمی تواند سهم خود را در پژوهش های تاریخی و فرهنگی حفظ کند.

6- به شرح تاریخ زندگی افراد اصطلاحاً چه می گویند؟ زندگی نامه

7- زندگی نامه چیست؟ زندگی نامه گونه ای از نوشته های تشریحی است.

8- برای گردآوری اطلاعات چه روش هایی وجود دارد، نام ببرید؟

1- مشاهدات شخصی          2- پرسش از افراد مطلع  3- مطالعه آثار کسی که زندگی نامه او را می نویسم و برداشت کردن از آنها 4- استفاده از منابع کتابخانه ای مانند: کتابهای شرح حال، تذکره، یادنامه ها و ...


9- شکل رمان گونه در نوشتن زندگی نامه را توضیح دهد؟

در این گونه آثار، نویسنده سعی می کند براساس مستندات تاریخی و با اتکا به واقعیت های موجود، زندگی یکی از بزرگان را در قالب یک ماجرا بنویسد.

10- از منابع کتابخانه ای که در نوشتن زندگی نامه مورد استفاده قرار می گیرد، دو نمونه نام ببرید؟

کتاب های شرح حال، سیره و مغازی، تذکره، کتب رجال، یادنامه ها، دایره المعارف ها، اطلس های تاریخی، فرهنگ ها، مجلات و روزنامه ها (ذکر دو مورد کافی است)

11- چرا رنگ ادبی زندگی نامه نباید از جنبه تاریخی آن بکاهد؟

زیرا اغراق و بزرگ نمایی هنگام توصیف ممکن است نویسنده را از واقعیت دور سازد.

12- در هنگام نگارش زندگی نامه چه نکاتی را باید در نظر داشت؟

1- رعایت نکات فنی   2- زندگی نامه دور از تعصب و غرض ورزی نوشته شود.

13-چه ویژگی نویسنده به یک زندگی نامه اعتبار می بخشد؟ امانت و دقت نویسنده

14- به سبب کدام ویژگی تاریخی بیهقی از دیگر کتب تاریخ ممتاز شده است؟ امانت و دقت نویسنده



 


درس دهم

 

1- شیوه بلاغی در نگارش چیست؟ در این شیوه اجزای کلام برای تأثیر بیش تر سخن بنا بر تشخیص نویسنده جا به جا می شود تا شیوایی و زیبایی کلام بیش تر گردد.

2- جمله «بزرگ مردی بود خواجه نظام الملک» چگونه شکل بلاغی به خود گرفته است؟

با جابجایی اجزای کلام یعنی مسند در آغاز جمله و نهاد در پایان آن آمده است.

3- شیوه های نگارش چند نوع هستند؟ دو نوع: عادی، بلاغی

4- در شیوه عادی ترتیب اجزای جمله چگونه است؟ نهاد همه جمله ها در ابتدا و فعل در پایان قرار می گیرد.



 


درس دوازدهم

 

1- تفاوت «بازگردانی» و «بازنویسی» را بنویسید؟ در بازگردانی مطلب فقط به زبان ساده و قابل فهم تبدیل می شود ولی در بازنویسی می توان آن را گسترش داد و به آن شاخ و برگ داد.

2- بازگردانی چیست؟ بازگردانی در واقع، امروزی کردن شعر یا نثر است.

3- مقصود از امروزی کردن نوشته های قدیم چیست؟ مقصود آن است که محتوا و پیام آنها را به زبان ساده و قابل فهم طرح کنیم.

4- متن زیر را بازگردانی کنید.

نازک آرای تن ساق گلی / که به جان کشتم/ و به جان دادمش آب/ ای دریغا به برم می شکند.

افسوس که اندیشه و افکار شاعرانه ام که آن را با تمام وجود پرورده ام، در برابر چشمانم می شکند.

5- در هنگام بازنویسی چه تغییراتی در نوشته ایجاد می شود؟

الف) زبان نوشته ساده و قابل فهم می گردد.                  

ب) رویدادها بازسازی می شوند و تجسم می یابند.

ج) مطالب به کمک توصیف چهره ها و حالات پرورانده می شود       

6- در بازنویسی به چه نکاتی باید توجه داشته باشیم؟

الف) پیام های اصیل و ارزشمند را منتقل کنیم.   ب) مأخذ دقیق متن را ذکر کنیم

ج) امانت را رعایت کنیم                               د) اگر متن اصلی شعر است، می توانیم بخش های زیبایی از آن را عیناً نقل کنیم.

7- بیت زیر با استفاده از چه روشی به نثر درآمده است؟

«حافظ چه طرفه شاخ نباتی است کلک تو                      کش میوه دلپذیرتر از شهد و شکر است»

«حافظ قلم تو چه شاخ نبات مطبوعی است که              میوه اش از شهد و شکر دلپذیر تر است.

                      (پاسخ: بازگردانی)

8- مقصود از امروزی کردن نوشته های قدیم چیست؟

(محتوا و پیام را به زبانی ساده و قابل فهم مطرح کنیم)

9- بیت «افسرده مباش، اگر نه سنگی/ رهوار تر آی، اگر نه لنگی» را بازگردانی کنید.

اگر سنگ نیستی، حرکت کن و اگر لنگ نیستی چالاک باش



 


درس سیزدهم

 

1- در جمله ی «سخن او بر دلم خوش نشسته است واژه ی «خوش» با توجه به چه رابطه ای معنا پیدا کرده است؟

رابطه هم نشینی فعل با متمم وقید

2- چگونه می توانیم بفهمیم که فعل «نشسته است» در جمله ی زیر «قرار گرفته است» معنی می دهد؟ «این کلمه در این جمله خوش نشسته است».

با توجه به رابطه ی هم نشینی فعل با متمم و قید

3- معنای غیر مستقیم یک واحد زبانی چیست؟

معنای حاصل از هم نشینی هر واحد زبانی با واحد زبانی دیگر

4- واژه ی «خوش نام» با چه روشی ساخته شده است؟               ترکیب

5- چگونه می توان به معنی واژه ی «خویش» در عبارت زیر پی برد؟

همه آمده بودند از خویش و آشنا گرفته تا همسایه ها

                                    از طریق ترادف واژه ه یا از طریق کلمات آشنا، همسایه، همه آمده بودند

6- کلماتی که در زبان عربی تشدید پایانی دارند چه زمانی در فارسی، تشدید می گیرند؟

زمانی که بعد از آن ها مصوت بیاید.

7- ساخت واژه «نزاجا» به چه روشی بوده است؟ به روش علائم اختصاری

8- از چه طریق می توان به معنای متفاوت «ماه» در دو جمله زیر پی برد؟ «ماه طولانی بود» «ماه روشن بود»  از طریق رابطه هم نشینی یا از قرار گرفتن آن در کنار عناصر دیگر

9- روش علائم اختصاری در ساخت واژه های جدید چگونه است؟ نخستین واج های چند واژه را با هم می آمیزند و کلمه جدیدی می سازند.

10- معنای غیر مستقیم هر عنصر زبانی چگونه استنباط می شود؟ از هم نشینی عنصر با عناصر دیگر

11- نام کامل علائم ا